Recycling Europe Politika Direktörü Maria Vera Duran ile geri dönüşüm sektörünün 2025 değerlendirmesini ve 2026 beklentilerini konuştuk.
2025 değerlendirmesi
Avrupalı metal geri dönüştürücüleri için 2025, artan belirsizlikler ve güçlenen bir korumacı söylem arka planında geçti. Yıl, iki önemli politika duyurusuyla başladı: Şubat 2025’te Temiz Sanayi Mutabakatı ve Mart ayında Çelik ve Metaller Eylem Planı. Avrupa Komisyonu döngüsel malzeme kullanım oranını artırma hedefini yinelemiş olsa da yıl boyunca yaşanan politika gelişmeleri bu hedefi somut ilerlemeye dönüştürmekte yetersiz kaldı. Aksine metal geri dönüştürücüleri için ilave düzenleyici ve piyasa belirsizlikleri ortaya çıktı.
Özellikle, daha önce ticaret izleme değerlendirmeleri yapılan, alüminyum, bakır ve çelik gibi geri dönüştürülmüş metaller için ihracat kısıtlaması ihtimali, Avrupa genelinde geri dönüşüm kapasitesini genişletmeye ve modernize etmeye yönelik yatırımların sürdürülebilirliği konusunda ciddi endişeler yarattı. Bu durum, yürürlüğe giren yeni Atık Sevkiyatı Tüzüğü ile daha da karmaşık hale geldi; söz konusu düzenlemenin mevcut ticaret akışlarını etkilemesi bekleniyor.
2025 yılı, yeni Ömrünü Tamamlamış Araçlar (ELV) kurallarına ilişkin siyasi bir anlaşma ile sona erdi. Bu kurallar, çelik, alüminyum, magnezyum ve belirli kritik hammaddeler için geri dönüştürülmüş içerik hedefleri getirecek olsa da aynı zamanda geri dönüşümden elde edilen çıktılar için kalite gereklilikleri de getirerek geri dönüştürücüler üzerinde ek bir uyum yükü oluşturacak. 2025’teki bir diğer önemli gelişme ise “yeşil çelik” tanımlarına ve emisyon muhasebesinde “hurda”nın rolüne artan odak oldu. Referans metodolojileri, yaşam döngüsü emisyonları ve düşük karbonlu girdilere erişim konularındaki tartışmalar yoğunlaştı. Recycling Europe bu süreçte, geri dönüştürülmüş metallerin karbon azaltım faydalarını tanımak yerine cezalandırma riski taşıyan, önerilen değişken ölçekli modeller gibi taraflı metodolojilere karşı çıkarak adil ve bilim temelli yaklaşımları savundu. “Hurda”nın gelecekteki yeşil çelik çerçevelerinde nasıl ele alınacağına dair belirsizliğin sürmesi, geri dönüştürücüler için uzun vadeli yatırım planlamasını ve sözleşme yapısını karmaşıklaştırmaya devam etti.
2026 beklentileri
2025 boyunca Recycling Europe, AB içinde geri dönüştürülmüş metallerin kullanımını artıracak talep tarafında önlem alınmasına duyulan ihtiyacı sürekli olarak vurguladı. Avrupalı üreticilerden yeterli yerel talebin sağlanması ve aynı zamanda geri dönüştürücülerin çıktıları için açık pazarlara erişimin korunması, 2026’da da temel önemini koruyacak. Ancak bu ilkelerin, zorunlu geri dönüştürülmüş içerik gereklilikleri gibi somut politika araçlarına dönüştürülmesi henüz gerçekleşmedi. Bu tür önlemlerin, Döngüsel Ekonomi Yasası, Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü, WEEE Direktifi’nin revizyonu ve Ömrünü Tamamlamış Araçlar Tüzüğü’nü (ELVR) destekleyen ikincil mevzuat gibi yaklaşan yasal girişimler kapsamında daha da geliştirilmesi bekleniyor. Bu nedenle metal geri dönüştürücüleri açısından 2026, piyasa kaynaklı bir dönüm noktasından ziyade, politika açısından belirleyici bir yıl olacak; zira birçok kilit yasal girişim kritik aşamalara girecek ve bunların uygulanması yatırım kararlarını, ticaret akışlarını ve geri dönüştürülmüş metallere erişimi doğrudan etkileyecek.
Komisyonun Ocak 2026 sonuna kadar açıklaması beklenen “yeşil çelik” tanımı sektöründe merkezinde bulunuyor. Recycling Europe, bu tartışmanın geri dönüştürülmüş malzemelerin sanayi politikası kapsamında nasıl değerlendirileceğine dair emsal oluşturmasını bekliyor. Kayıp ölçekli metodolojilere olan devam eden bağımlılık, gerekli düzeltmeler yapılmadan benimsenirse geri dönüştürülmüş çeliğe olan talebi zayıflatabilir, döngüsellik teşviklerine zarar verebilir ve geri dönüşüm kapasitesine yatırım yapanlara çelişkili sinyaller gönderebilir. Daha genel olarak 2026, geri dönüştürülmüş metaller için talep tarafındaki önlemlerin siyasi niyetten somut araçlara dönüşüp dönüşemeyeceğinin test edileceği bir yıl olacak.
Ticaret politikası da kritik bir alan olmaya devam edecek. Özellikle alüminyum, bakır ve çelik için geri dönüştürülmüş metallere yönelik ihracat kısıtlaması riski yüksek kalmayı sürdürecek. Recycling Europe, geri dönüştürücülerin yerel talep ile küresel ticaret gerçekleri arasında denge kurabilmesi için açık pazarlara erişimin korunmasını sağlamak amacıyla politika yapıcılarla etkileşimin devam etmesini bekliyor.
Genel olarak Recycling Europe, 2026’yı politika tutarlılığının Avrupa’nın geri dönüşüm temelini güçlendirip güçlendiremeyeceğini belirleyeceği bir yıl olarak görüyor. Geri dönüştürülmüş malzemelerin emisyon faydalarının açık şekilde tanınması, korumacı çarpıklıklardan kaçınılması ve inandırıcı talep tarafı önlemleri; yatırım tereddütlerinin daha da artmasını önlemek ve geri dönüşümün Avrupa’nın sanayi ve iklim stratejilerindeki rolünü desteklemek açısından hayati olacak.
