Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği Resmî Gazete'de yayımlanarak çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin belirlenmesine yönelik ulusal çerçeveyi oluşturdu. Söz konusu yönetmelik yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiş oldu.
Demir çelik, enerji ve ulaştırma dahil 16 sektör ve 137 ekonomik faaliyeti kapsayan yönetmelik, Türkiye'nin düşük emisyonlu ekonomiye geçişini desteklemeyi, uluslararası yeşil finansmana erişimi kolaylaştırmayı ve ülkenin sürdürülebilirlik çerçevesini AB iklim politikalarıyla uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor. Yönetmelik ayrıca piyasa şeffaflığını artırmayı ve yeşile aklamayı önlemeyi amaçlayan ortak değerlendirme kriterleri belirliyor.
Altı çevresel hedef taksonomi uyumunu belirleyecek
Yönetmelik kapsamında bir ekonomik faaliyet, altı çevresel hedeften en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması, diğer hedeflere önemli ölçüde zarar vermemesi ve asgari sosyal güvencelere uygun olması halinde taksonomiyle uyumlu kabul edilecek. Söz konusu altı hedef iklim değişikliğinin azaltılması ve iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ile biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ve restorasyonunu kapsıyor.
Çerçeve ayrıca teknolojik ve ekonomik açıdan uygulanabilir düşük emisyonlu alternatiflerin henüz bulunmadığı sektörlerdeki geçiş faaliyetlerini de tanıyor. Bu faaliyetlerin kendi sektörlerindeki en düşük sera gazı emisyon seviyelerine sahip olması ve daha düşük emisyonlu alternatiflerin geliştirilmesini veya uygulanmasını engellememesi gerekiyor. Diğer faaliyetlerin çevresel hedeflere önemli ölçüde katkı sağlamasına yardımcı olan kolaylaştırıcı faaliyetler de kapsamda yer alacak.
Öte yandan İklim Değişikliği Başkanlığı, ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilir olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceğinin belirlenmesinde kullanılacak teknik tarama kriterlerini oluşturacak. Kriterler belirlenirken yaşam döngüsü boyunca çevresel etkiler, karbon ayak izi standartları, bilimsel kanıtlar, sektörel yapılar ve piyasa yapıları, rekabet koşulları ve yatırım akışları dahil çeşitli unsurlar dikkate alınacak. Katı fosil yakıtların kullanıldığı üretim faaliyetleri çevresel açıdan sürdürülebilir olarak sınıflandırılmayacak. Teknik tarama kriterleri bilimsel ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda düzenli olarak gözden geçirilecek. Güncellemeler her yıl en geç 15 Aralık tarihinde duyurulacak ve takip eden yıldan itibaren yürürlüğe girecek.
Ciro ve harcamalar taksonomi göstergelerine dahil edilecek
Taksonominin temel performans göstergeleri, taksonomi kapsamına giren ve taksonomiyle uyumlu faaliyetlerle bağlantılı ciro, sermaye harcamaları ve işletme harcamalarının paylarını içerecek.
Taksonomi kapsamındaki ekonomik faaliyetlerden en az birini gerçekleştiren kurum ve şirketler, Çevrim içi Taksonomi Yönetim Sistemi üzerinden gönüllü olarak raporlama yapabilecek. Bankalar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri için raporlama zorunlu olacak. Bununla birlikte söz konusu finans kuruluşları 1 Ocak 2029 tarihine kadar taksonomi raporlama yükümlülüklerinden muaf tutulacak. Taksonomi raporları, ilgili finansal raporlama dönemini takip eden altıncı ayın sonuna kadar çevrim içi sistem üzerinden sunulacak. Şirketler ayrıca teknik tarama kriterlerini karşılamaya yönelik önlemleri veya düşük emisyonlu ekonomiye geçişle bağlantılı risklerin yönetimini ortaya koyan geçiş planları hazırlayabilecek.
İklim Değişikliği Başkanlığı, 15 üyeden oluşan Türkiye Yeşil Taksonomi Komitesi ve sektöre özel teknik uzman grupları çerçevenin uygulanmasını ve geliştirilmesini denetleyecek. Çevrimiçi sistem üzerinden sunulan taksonomi raporları genel olarak kamuoyunun erişimine açık olacak. Raporlama hükümleri kapsamında gerekli bildirimleri, bilgi veya belgeleri sunmayan kuruluşlara Türkiye İklim Kanunu uyarınca idari para cezası uygulanacak.
