Ticaret Bakanlığı, yeşil dönüşümü hızlandırmaya, sanayinin rekabet gücünü artırmaya ve ulusal iklim politikalarını başta AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) olmak üzere uluslararası düzenlemelerle uyumlu hale getirmeye yönelik tedbirleri içeren güncellenmiş 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nın yayımlandığını duyurdu.
İlk olarak 2021 yılında Avrupa Yeşil Mutabakatı'na yanıt olarak uygulamaya konulan eylem planı, AB'nin iklim ve ticaret mevzuatındaki gelişmeler, Türkiye'nin İklim Kanunu ve ulusal emisyon ticaret sisteminin (ETS) kurulması dikkate alınarak revize edildi. Bakanlığa göre güncellenen plan, karbon fiyatlandırması, sanayinin karbonsuzlaştırılması, döngüsel ekonomi uygulamaları, yenilenebilir enerji, yeşil finansman ve uluslararası iş birliği dahil olmak üzere 11 ana politika alanı, 41 hedef ve 142 eylemi kapsıyor.
Türkiye ETS'si ve karbon kaçağına yönelik tedbirler öncelikler arasında
Eylem planında karbon fiyatlandırması, enerji yoğun sektörlerin karbonsuzlaştırılmasını desteklemek ve bu sektörlerin uluslararası piyasalardaki rekabet gücünü korumak için temel araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye'nin İklim Kanunu 9 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girerek ulusal ETS'nin yasal temelini oluştururken, Türkiye ETS Yönetmeliği de 27 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Güncellenen plan kapsamında hükümet, 2026-2028 döneminde ETS'nin sanayinin rekabet gücü, üretim maliyetleri ve karbonsuzlaştırma üzerindeki etkilerini değerlendirecek.
Karbon kaçağı riskinin yüksek olduğu sektörlerin belirlenmesine yönelik bir metodolojinin ve bu riskten etkilenen sektörlerin listesinin 2027-2030 döneminde hazırlanması bekleniyor. Plan ayrıca Türkiye ETS'si ile AB SKDM kapsamındaki emisyon doğrulama gerekliliklerinin uyumlu hale getirilmesini ve yurt içindeki doğrulama ve akreditasyon kapasitesinin artırılmasını öngörüyor.
Ulusal SKDM çerçevesinin 2027 yılında hazırlanması planlanıyor
Güncellenen eylem planında 1 Ocak 2026 tarihinde mali yükümlülüklerin başladığı kesin uygulama dönemine giren AB SKDM'nin etkilerine özellikle önem veriliyor. Plana göre Türkiye'nin SKDM kapsamındaki ürün ihracatının yaklaşık %47'si AB'ye gerçekleştirilirken, Türkiye söz konusu ürünlerde AB'nin en büyük ikinci tedarikçisi konumunda bulunuyor. Hükümet, emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına yönelik kapasiteyi güçlendirmeyi ve varsayılan emisyon değerleri ile yenilenebilir elektriğin değerlendirilmesi dahil olmak üzere SKDM'nin uygulanmasında karşılaşılan zorluklara ilişkin AB ile görüşmeleri sürdürmeyi hedefliyor.
Türkiye ayrıca lisanssız yenilenebilir enerji tesislerinde üretilen elektriğin ve ulusal Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti (YEK-G) sisteminin ilgili SKDM emisyon hesaplamalarında tanınmasını sağlamaya çalışacak. Bununla birlikte ulusal ETS ile uyumlu bir Türkiye SKDM'sine yönelik etki analizinin ve yasal çerçevenin 2027 yılında hazırlanması planlanıyor. Aynı zamanda 2027-2028 döneminde sektörel emisyon yoğunluklarını, karbonla ilgili maliyetleri ve ulusal mekanizma kapsamına alınabilecek ürün gruplarını değerlendirmek amacıyla AB SKDM kayıt sistemine benzer bir veri mekanizması geliştirilmesi de planlananlar arasında yer alıyor.
Yeşil sanayi dönüşümü ve döngüsel ekonomi desteklenecek
Eylem planı ayrıca kaynak verimliliği, döngüsel üretim süreçleri ve düşük emisyonlu teknolojilerin geliştirilmesine özellikle odaklanarak Türk sanayisinin yeşil ve dijital dönüşümünü hızlandırmaya yönelik tedbirler içeriyor. Aynı zamanda yeşil ve döngüsel ekonomi politika alanında, endüstriyel kaynak verimliliği, atık yönetimi ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik dokuz hedef ve 31 eylem yer alıyor.
Hükümet ayrıca yeşil finansman araçlarına erişimi kolaylaştırmayı ve yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve sanayinin karbonsuzlaştırılmasına yönelik yatırımları desteklemeyi hedefliyor. Bakanlığa göre güncellenen eylem planının uygulanmasında Türkiye'nin yeşil dönüşümünü desteklemek ve yerel sanayinin uluslararası rekabet gücünü korumak amacıyla kamu kurumları, özel sektör temsilcileri ve diğer paydaşlar arasında iş birliği yapılacak.
