Türkiye Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren AB Tek Pazar ve Yeşil Mutabakatı Dairesi, 1 Ocak 2027 tarihinde doğrudan mali yükümlülüklerle yürürlüğe girecek İngiltere'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na (SKDM) ilişkin temel ayrıntıları içeren bir bilgilendirme belgesi yayımladı.
Avrupa Birliği'nin sertifika temelli SKDM'sinden farklı olarak İngiltere'nin mekanizması, Birleşik Krallık Gelir ve Gümrük İdaresi (HMRC) tarafından yönetilen bir vergi şeklinde uygulanacak ve mali yükümlülüğün bulunmadığı ayrı bir geçiş dönemi olmayacak. İngiltere'nin SKDM'si demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre ve hidrojen sektörlerindeki belirli ürünleri kapsarken, elektrik kapsam dışında tutulacak.
Belgeye göre kapsama giren tüm sektörlerde yalnızca doğrudan emisyonlar dikkate alınacak. Bununla birlikte üretimde kullanılan ısıtma ve soğutmadan kaynaklanan emisyonlar da doğrudan emisyon olarak değerlendirilebilecek.
Yıllık 50.000 £'luk eşik uygulanacak
Kapsama giren ithalatın yıllık toplam gümrük değeri 50.000 £ seviyesini aşmadığı takdirde şirketler SKDM yükümlülüğüne tabi olmayacak. Kayıt, raporlama ve ödeme sorumluluğu ithalatçıya ait olacak. SKDM yükümlülüğü, ithal edilen ürünlerin gömülü emisyonları, ilgili sektörel SKDM oranı ve uygulanabilecek karbon fiyatı indirimleri dikkate alınarak hesaplanacak.
İthalatçılar doğrulanmış gerçek emisyon verilerini veya İngiltere tarafından belirlenen varsayılan değerleri kullanabilecek. İngiltere, menşe ülkeden bağımsız olarak her SKDM ürünü için tek bir varsayılan değer belirlemeyi planlarken, söz konusu değerlerin 2026 yılı sonuna kadar yayımlanması bekleniyor.
SKDM oranları İngiltere ETS fiyatlarına bağlanacak
Sektörel SKDM oranları alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve demir-çelik sektörleri için ayrı ayrı belirlenecek ve bir metrik ton CO2 eş değeri başına İngiliz sterlini cinsinden üç ayda bir yayımlanacak. Oranlar, İngiltere Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki ihale fiyatlarına bağlanacak ve yerel üreticilere sağlanan ücretsiz tahsisatlar dikkate alınarak ayarlanacak.
Gömülü emisyonların İngiltere dışında uygun bir karbon maliyetine tabi tutulmuş olması halinde karbon fiyatı indirimi de uygulanabilecek. Uygun mekanizmalar arasında kamu kurumları veya uluslarüstü kuruluşlar tarafından yönetilen zorunlu karbon vergileri, emisyon ticaret sistemleri veya sınırda karbon mekanizmaları yer alabilecek. Gönüllü karbon piyasaları ve genel yakıt vergileri ise bu kapsamda kabul edilmeyecek.
Gerçek emisyon verileri bağımsız doğrulamaya tabi olacak
Gerçek emisyon verilerinin bağımsız olarak doğrulanması gerekecek. Doğrulayıcı kuruluşların belirlenen uluslararası akreditasyon standartlarını karşılaması gerekirken, özellikle ilk izleme döneminde üretim tesislerine fiziksel ziyaretler genel olarak zorunlu olacak.
İlk hesap dönemi 2027 takvim yılının tamamını kapsayacak ve ilk beyanname ile ödemenin 31 Mayıs 2028 tarihine kadar yapılması gerekecek. 2028 yılından itibaren mekanizmada üç aylık hesap dönemlerine geçilecek. İthalatçıların ilgili gümrük, emisyon, doğrulama ve karbon fiyatlandırma kayıtlarını altı yıl boyunca saklamaları da gerekecek.
İngiltere ve AB SKDM sistemleri çeşitli açılardan farklılaşıyor
Ticaret Bakanlığı, İngiltere ve AB mekanizmaları arasındaki çeşitli farklılıklara da dikkat çekti. AB'nin SKDM'si sertifika sistemine dayanırken, İngiltere'nin mekanizması vergi şeklinde uygulanacak. İngiltere yıllık 50.000 £'luk değer bazlı muafiyet eşiği uygularken, AB'de yıllık 50 mt eşik bulunuyor. AB ayrıca çimento ve gübre sektörlerinde dolaylı emisyonları hesaba katarken, İngiltere tüm sektörlerde yalnızca doğrudan emisyonları dikkate alacak.
Varsayılan emisyon değerlerinde de farklı bir yaklaşım izlenecek. AB ürün ve ülke bazında varsayılan değerler kullanırken, İngiltere menşeden bağımsız olarak her ürün için tek bir varsayılan değer belirleyecek. Öte yandan AB ürün bazlı kıyaslama değerlerini kullanırken, İngiltere gerekli ayarlamaları sektörel ücretsiz tahsisat oranını temel alarak hesaplayacak. Ayrıca İngiltere sisteminde vergi ödemelerinin üç ayda bir yapılacak olması nedeniyle AB'de olduğu gibi yıl içerisinde belirli miktarda sertifika bulundurma zorunluluğu veya benzer bir sertifika geri alım mekanizması bulunmayacak.
İngiltere'nin SKDM'sinin temel yasal çerçevesi 2026 tarihli Finans Yasası kapsamında düzenlenirken, ikincil ve üçüncül uygulama mevzuatı halen taslak aşamasında bulunuyor.
