Ekonomim Gazetesi'nde çıkan bir habere göre Avrupa Komisyonunun AB Emisyon Ticaret Sistemi'nde (EU ETS) önerdiği revizyon, emisyon tahsisatlarının kademi olarak kaldırılması sürecini yavaşlatarak ve ücretsiz tahsisatların süresini uzatarak Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) Türk ihracatçılar üzerinde gelecekte oluşturacağı maliyet baskısını hafifletebilir.
SteelOrbis'in daha önceden de bildirdiği üzere komisyon, 17 Temmuz'da yayımladığı taslak metin kapsamında yıllık emisyon üst sınırı azaltım oranının 2031-35 dönemi için %4,3'ten %3,7'ye, 2036-40 dönemi için ise %1,7'ye düşürülmesini önermişti. Emisyon tahsisatlarının kaldırılması sürecinin yavaşlatılmasının uzun vadede AB'de karbon fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletebileceği düşünülüyor.
ETS fiyatları SKDM maliyetlerini doğrudan etkiliyor
SKDM sertifika fiyatları belirlenirken ETS tahsisat fiyatlarının baz alındığı göz önünde bulundurulduğunda önerilen değişikliklerin, SKDM kapsamındaki ürünleri AB'ye ihraç eden Türk şirketler açısından önem taşıdığı ifade edildi.
ETS tahsisatları halihazırda yaklaşık 82€/mt seviyesinden işlem görürken, Avrupa Komisyonunun 2026 yılının ikinci çeyreği için açıkladığı resmi SKDM sertifikası fiyatı ise 75,28€/mt seviyesinde yer alıyor.
Bu bağlamda ETS'nin daha kademeli şekilde sıkılaştırılmasıyla karbon fiyatlarındaki artışın sınırlanabileceği ve dolayısıyla Türk ihracatçıların SKDM kaynaklı maliyetlerindeki yükselişin hafifleyebileceği dile getirdi.
Ücretsiz tahsisatlar 2038 yılına kadar uzatılabilir
Komisyonun teklifindeki bir diğer önemli unsur, SKDM kapsamındaki sektörlere yönelik ücretsiz ETS tahsisatlarının aşamalı olarak kaldırılmasına ilişkin takvim oldu. Mevcut düzenlemeye göre ücretsiz tahsisatların 2034 yılında tamamen sona ermesi planlanıyor. Komisyon ise bu sürecin 2038 yılına kadar uzatılmasını ve böylece karbon maliyetinin tam etkisinin daha kademeli şekilde devreye alınmasını öneriyor.
Söz konusu değişikliğin, SKDM kapsamında yer alan demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen ürünlerini Türkiye'den AB'ye ihraç eden şirketler açısından özellikle önem taşıdığı vurgulandı. Bu ürünlerin AB'ye ihracatında gömülü karbon emisyonlarının SKDM sertifikaları aracılığıyla karşılanmasının gerektiği aktarıldı.
Sektöre özel referans değerler 6 milyar € destek sağlayabilir
Bununla birlikte komisyon, 2026-30 döneminde SKDM kapsamındaki sektörler için genel kriterler yerine sektöre özel referans değerlerin uygulanmasını önerdi. Bu yaklaşımın Avrupa'daki ilgili sektörlere daha yüksek seviyelerde ücretsiz tahsisat sağlanmasına imkân tanımasının ve yaklaşık 6 milyar € tutarında ek destek sunmasının beklendiği belirtildi. AB'li üreticilerle rekabet eden Türk ihracatçılar açısından bu referans değerler ve ücretsiz tahsisatlardaki değişimin ithal ürünler ile AB'de üretilen ürünler arasındaki karbon maliyeti farkının belirlenmesinde kilit rol oynayacağı kaydedildi.
ETS için yapılan revizyon önerisi henüz yürürlüğe girmedi. Nihai düzenleme belirlenmeden önce teklif, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi arasında müzakere edilecek. Teklifin mevcut haliyle kabul edilmesi durumunda tam karbon fiyatlandırmasına geçişin daha uzun bir döneme yayılabileceği ve özellikle çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren Türk ihracatçıların karşı karşıya kalacağı SKDM kaynaklı maliyetlerdeki artışın sınırlanabileceği tahmin ediliyor.
