Küresel Çelik Kapasite Fazlası Forumu (GFSEC), 30 Eylül tarihinde ABD başkanlığında Wisconsin eyaletinin Milwaukee kentinde düzenlenen bakanlar toplantısının ardından küresel çelik kapasite fazlası sorununa çözüm bulmayı amaçlayan yeni Kapsamlı Ortak Eylem Çerçevesi üzerinde anlaşmaya vardığını duyurdu.
GFSEC üyelerinden bakanlar ve üst düzey temsilciler, üye ülkelerin ayrı ayrı uyguladığı ticaret önlemleri ve diğer tedbirlere rağmen küresel çelik kapasite fazlasının artmaya devam ettiğini belirtti. Ayrıca yerel çelik sektörleri için daha eşit rekabet koşulları oluşturulması amacıyla ilave ortak adımlar atılmasına ihtiyaç duyulduğu konusunda anlaştıklarını da söyledi.
Yeni çerçeve kapsamında GFSEC üyeleri, ulusal koşullarını ve uluslararası taahhütlerini dikkate alarak kendi ulusal hukuk sistemleri aracılığıyla somut önlemler uygulamayı planladıklarını ifade etti. Forumun uygulanan önlemleri değerlendireceği ve bir sonraki bakanlar toplantısında kaydedilen ilerlemeye ilişkin bilgi vereceği paylaşıldı.
Aynı zamanda bakanlar, GFSEC üyesi olmayan bazı ekonomilerdeki piyasa dışı politika ve uygulamaları küresel çelik kapasite fazlasının artmaya devam etmesinin nedenlerinden biri olarak gösterdi. GFSEC ve forumun çalışmalarını koordine eden kuruluşun, rekabeti ve ticareti bozduğu değerlendirilen politika ve uygulamalara ilişkin bilgi toplamak ve paylaşmak, bunlara ve altında yatan nedenlere yönelik olası önlemleri belirlemekle görevlendirildiği ifade edildi.
Küresel çelik kapasite fazlasının 745 milyon mt'a ulaşması bekleniyor
2028 yılında küresel çelik kapasite fazlasının 2024 yılında kaydedilen 601 milyon mt seviyesine kıyasla 745 milyon mt'a çıkarak son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaşmasının beklendiğine dikkat çekildi. 2026-2028 arasındaki dönemde küresel çelik talebinin yalnızca 34 milyon mt artmasının beklendiği ve çelik üretim kapasitesinin 139 milyon mt'a kadar çıkabileceği dile getirildi.
GFSEC üyesi olmayan bazı ülkelerdeki sübvansiyonların ve diğer destek mekanizmalarının rolüne dikkat çekildi. OECD verilerine göre Çinli bir çelik üreticisine hibe, vergi indirimi ve düşük maliyetli finansman kapsamında sağlanan destek diğer ülkelerdeki bir üreticinin aldığı desteğin yaklaşık 15 katına denk gelirken, Çin'de çelik sektörüne sağlanan sübvansiyonların oranı 2019 yılından bu yana neredeyse iki katına çıktı. Bununla birlikte Çinli çelik üreticilerinin özellikle Güneydoğu Asya ve Afrika'da yaklaşık 70 milyon mt yeni çelik üretim kapasitesi oluşturduğu ve Çin'in ülke dışındaki çelik yatırımlarının %70'inin kamu iktisadi teşebbüsleri tarafından gerçekleştirildiği aktarıldı.
Çin'in çelik ihracatı 2025'te 131 milyon mt'a ulaştı
GFSEC, kapasite fazlası, Çin'de yerel talebin durgun seyri ve ihracattaki artış arasında bağlantı olduğunu belirtti. 2025 yılında Çin'in çelik ihracatının 2020 yılına kıyasla %153 artarak rekor seviye olan 131 milyon mt'a ulaştığına ve bu seviyenin aynı yıl AB'nin toplam çelik üretimini aştığına dikkat çekti.
Küresel kapasite fazlasının çelik fiyatları, kapasite kullanım oranları ve kârlılık üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturduğunu ifade eden GFSEC, 2024 yılında küresel çelik sektöründe AVFÖK'ün satışlara oranının %10'un altında kaldığını söyledi. Bu seviyenin inovasyon, kaynak verimliliği ve mevcut en iyi teknolojilerin benimsenmesine yönelik yatırımları desteklemek için yetersiz olduğunu vurguladı.
Ticaret sapması ve hile risklerine dikkat çekildi
Öte yandan bakanlar, ticaret önlemlerinin kullanımındaki artışın çelik sevkiyatlarını ticaret kurallarının daha gevşek olduğu pazarlara yönlendirebileceği uyarısında bulundu. GFSEC ayrıca artan hile risklerine ve ticaret akışlarındaki şüpheli değişimlere de dikkat çekti. GFSEC üyelerinin 2016 yılından bu yana Çin'e karşı 68 antidamping vergisi ve telafi edici vergi uygulamaya başladığını dile getirdi. Bu vakaların 28'inde ilgili ürünlerin Çin'den GFSEC ülkelerine ihracatı önemli ölçüde azalırken, GFSEC üyesi olmayan ülkelere yönelik ihracatın arttığını ve aynı ürünlerin söz konusu ülkelerden GFSEC üyelerine yapılan sevkiyatlarında artış kaydedildiğini bildirdi.
Bu çerçevede GFSEC üyeleri, ticarette denetim ve yaptırım mekanizmalarının güçlendirilmesi, etkili ticaret önlemleri uygulanması, şüpheli ticaret modellerinin belirlenmesinde iş birliğinin artırılması, hileye karşı tedbirler alınması ve katılımcı ülkelerin politikalarının birbiriyle daha uyumlu hale getirilmesi çağrısında bulundu.
