Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’na (SKDM) yönelik değişiklikler öneren bir taslak görüş metni yayımladı. Söz konusu metinde mekanizmanın kapsamının son kullanıcı sektörleri içerecek şekilde genişletilmesine ve hileyle mücadele önlemlerinin güçlendirilmesine odaklanıldı.
Böylelikle AB Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında sunulan ücretsiz tahsisatların kademeli olarak kaldırılması sürecinde karbon maliyetlerinin tüm değer zincirine tutarlı şekilde yansıtılmasının hedeflendiği ifade edildi.
Karbon kaçağını önlemeye odaklanılıyor
Metne göre ücretsiz tahsisatların kademeli olarak kaldırılması ve SKDM’nin nihai uygulama aşamasının 1 Ocak 2026 itibarıyla başlamasıyla karbon kaçağı riski, çelik gibi hammadde sektörlerinden son kullanıcı sektörlere kayabilir.
Bu nedenle mekanizmanın kapsamının genişletilmesinin, karbon maliyetlerinin tüm değer zincirinde eşit şekilde uygulanması ve sistemin etkinliğinin korunması açısından gerekli görüldüğü bildirildi.
Üçüncü ülkelerde karbon fiyatlandırmasının tanınması
Bununla birlikte komite, üçüncü ülkelerde uygulanan ikili karbon fiyatlandırma sistemlerinin tanınmasını önerdi. Bu kapsamda kendi ülkelerinde karbon fiyatına tabi olan ihracatçıların ödediği maliyetlerin fiilen kabul edilebileceği ve böylelikle SKDM yükümlülüklerinin azaltılabileceği dile getirildi.
Dolayısıyla küresel ölçekte karbon fiyatlandırma mekanizmalarının yaygınlaşmasının teşvik edilmesinin ve özellikle çelik gibi sektörlerde karbonsuzlaşmanın desteklenmesinin beklendiği aktarıldı.
Gelişmekte olan ülkeler için destek önlemleri
Taslakta gelişmekte olan ülkelerin SKDM gerekliliklerine uyum sağlamasına yönelik desteklere de yer verildi. Öneriler arasında izleme, raporlama ve doğrulama sistemleri için teknik destek sağlanması, emisyon hesaplama kapasitesinin geliştirilmesi ve düzenleyici altyapının güçlendirilmesi yer aldı.
Ayrıca düşük emisyonlu teknolojilere erişimi artırmak amacıyla teknoloji transferi ve sanayi iş birliklerinin önemine vurgu yapıldı.
SKDM gelirlerinin iklim finansmanına yönlendirilmesi
Öte yandan komite, SKDM gelirlerinin en az %25’inin küresel iklim finansmanına ayrılmasını önerdi.
Bu kaynakların gelişmekte olan ülkelerde karbonsuzlaşma projelerini desteklemesine ve mekanizmanın küresel ölçekte daha adil ve kabul edilebilir hale gelmesine katkı sağlamasının hedeflendiğine dikkat çekildi.
Özel hükümler ve izleme mekanizması
Taslakta raporlama yükümlülüklerinin korunmasının yanı sıra olası mali yükümlülüklerden muafiyet sağlanması dahil olmak üzere en az gelişmiş ülkelere yönelik özel hükümlere de yer verildi. Düşük gelirli ülkelerdeki küçük ve orta ölçekli işletmeler için ise uyum süreçlerini kolaylaştıracak basitleştirilmiş prosedürler önerildi.
Avrupa Komisyonunun SKDM’nin gelişmekte olan ülkeler üzerindeki etkilerini sürekli olarak izlemekle görevlendirileceği, aynı zamanda ticari etkiler, idari yükler ve karbon kaçağı risklerine bağlı olarak gerekli önlemleri devreye alabileceği aktarıldı.
