Küresel uzun çelik üreticileri ve ihracatçıları birliği IREPAS tarafından yayımlanan son rapora göre küresel uzun mamul piyasasında talep genel olarak zayıf seyrini sürdürürken, yükselen enerji maliyetleri ile arz ve lojistik tarafında artan zorluklar fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya başladı. IREPAS piyasanın özellikle Karadeniz bölgesi ve Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelere karşı oldukça hassas ve dalgalı kalacağını öngörüyor.
Küresel uzun mamul piyasasındaki arz-talep dengesi Haziran ayına kıyasla bir miktar kötüleşirken, arz tarafı piyasa koşullarına tepki vermeye başladı. Haziran ayında yıllık %1,7 artan küresel ham çelik üretimi Temmuz ayında yıllık %0,3 düşerken, aynı dönemde Çin'in üretimi yıllık %0,4 artıştan %3,6 düşüşe geçti.
Bununla birlikte yılın ilk yedi ayında küresel üretim yıllık yalnızca %0,6 gerilerken, IREPAS'a göre bu oran piyasada henüz belirgin bir dengelenmeye işaret etmiyor.
Enerji ve lojistik maliyetleri fiyatları destekliyor
Enerji maliyetlerindeki keskin artış piyasa koşullarını daha da zorlaştırıyor. Avrupa'da ve diğer bölgelerde doğal gaz fiyatları yüksek seviyelerde kalırken, elektrik ve kömür fiyatları da yükseldi. Böylece küresel piyasada zayıf talep, artan maliyetler ve arz yönlü baskıların bir arada görüldüğü alışılmadık derecede enflasyonist bir ortam oluştu.
Ayrıca Avrupa'daki büyük nehirlerde su seviyelerinin olağanüstü derecede düşmesi hem üreticilerin hem de ithalatçıların nakliye maliyetlerini artırdı. IREPAS'a göre çelik üreticilerinin talebin zayıf olduğu mevcut ortamda bile söz konusu ek maliyetleri süresiz olarak karşılaması mümkün görünmüyor.
Sonuç olarak AB'de fiyatların mevcut yükselişi tüketimdeki belirgin bir iyileşmeden ziyade maliyetlerden kaynaklanırken yaz dönemindeki yavaşlama ve inşaat sektöründe devam eden faaliyet eksikliği nedeniyle tüketim zayıf kalıyor. Birlik, özellikle piyasanın faaliyetlerin geleneksel olarak yavaşladığı yılın dördüncü çeyreğine girmesiyle talepte keskin bir hızlanma beklemiyor.
Çin'in çelik çubuk ihracatı artarken, gayrimenkul sektörü daha da zayıflıyor
Çin piyasası küresel piyasadaki dengesizliğin başlıca kaynaklarından biri olmaya devam ediyor. Çin'de yılın ilk yarısında yıllık %18 düşen gayrimenkul yatırımları ilk yedi ayda %19,2 daralırken, aynı dönemde sabit varlık ve altyapı yatırımları sırasıyla %6,7 ve %3,6 geriledi.
Öte yandan Çin'in çelik ihracatı Temmuz ayında 10 milyon mt'un üzerinde kalırken, ülkenin çelik çubuk ihracatı aylık %20,9 ve yılın ilk yedi ayında yıllık %12,3 arttı.
IREPAS'a göre AB ve İngiltere'nin 1 Temmuz itibarıyla kota uygulamalarını sıkılaştırması koruma altındaki piyasalardaki dengenin iyileşmesine katkı sağlarken, açık piyasalardaki baskıyı artırıyor. Birlik, “Dengesizlik ortadan kalkmak yerine başka piyasalara kayıyor,” değerlendirmesinde bulundu.
ABD piyasası diğer piyasalardan ayrışıyor
ABD ise büyüme beklentilerinin en belirgin olduğu piyasalardan biri olarak öne çıkıyor. Ülkenin yerel çelik sevkiyatları 2026 yılının ilk yarısında yıllık %5,3 artarken, altyapı ve teknoloji yatırımlarının desteğiyle ABD'nin çelik talebinin yıl genelinde %1,7 büyümesi bekleniyor.
IREPAS ayrıca talebin kademeli olarak toparlandığını, altyapı yatırımlarının güçlü seyrettiğini ve yapay zekâ alanındaki yatırımların devam ettiğini belirtti. Buna karşılık ülkenin çelik ithalatı yıl başından bu yana %22 azaldı.
ABD uzun mamul piyasasında arz bir miktar sıkı kalmaya devam etse de Ağustos ayında daha dengeli bir yapıya doğru ilerlemeye başladı. Bununla birlikte yüksek faiz oranları konut ve ticari inşaat faaliyetleri açısından önemli bir engel oluşturmayı sürdürüyor.
IREPAS'a göre artan yerel üretim kapasitesi ve ithalatın kademeli olarak toparlanması arz üzerindeki baskıyı zaman içinde hafifletecek. Dolayısıyla piyasa koşulları ABD'li çelik üreticileri açısından dış piyasalardaki tedarikçilere kıyasla daha olumlu kalırken, yaklaşık 20 ABD'li çelik üreticisi Eylül, Ekim ve Kasım aylarında üretime ara vereceğini açıkladı.
Fiyatların talepte bir toparlanma görülmeden yükselmesi bekleniyor
IREPAS fiyatları destekleyen unsurlar arasında Çin kaynaklı arz baskısının azalması ihtimalini, Karadeniz ve Hürmüz Boğazı'ndaki ticari aksaklıkları, yükselen enerji ve üretim maliyetlerini ve ABD, AB ile İngiltere'de sıkılaşan ticaret önlemlerini gösterdi. Temmuz ayında küresel üretimde kaydedilen hafif daralma da çelik üreticilerinin piyasa koşullarına tepki vermeye başladığına işaret ediyor. Bu doğrultuda birlik çelik fiyatlarının gelecek çeyrekte yukarı yönlü baskı altında kalmasını bekliyor. Ancak söz konusu artışın talebin güçlü şekilde toparlanmasından ziyade arz yönlü faktörlerden ve maliyetlerden kaynaklanacağı öngörülüyor.
Talep tarafındaki görünüm ise daha az olumlu. IREPAS'a göre uzun mamuller açısından en iyi fırsatlar şu anda Hindistan, Güneydoğu Asya, Afrika ve ABD inşaat sektörünün belirli segmentlerinde bulunuyor. Piyasa analistleri ayrıca küresel çelik talebinin 2027 yılında iyileşmesini ve bu durumun ticaret tonajları ile piyasa güvenini desteklemesini bekliyor. Ancak birlik söz konusu olumlu sinyallerin belirli piyasalar ve marjlarla sınırlı olduğunu ve henüz küresel talepte geniş tabanlı bir toparlanmanın başlangıcına işaret etmediğini vurguladı.
Sonuç olarak IREPAS mevcut piyasa koşullarını “oldukça istikrarsız” olarak tanımlarken, özellikle Karadeniz bölgesi ve Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin fiyat trendleri ve uluslararası ticaret üzerinde önemli ölçüde etkili olmayı sürdüreceğini öngörüyor.
