Avrupa Çelik Birliği (EUROFER), Recycling Europe ve Belçika merkezli sivil toplum kuruluşu NGO Shipbreaking Platform, Avrupa Komisyonuna AB dışındaki gemi geri dönüşüm tesislerine yönelik kuralların sıkılaştırılması çağrısında bulundu.
AB Gemi Geri Dönüşüm Yönetmeliği kapsamındaki teknik rehberin gözden geçirilmesi sürecinde küresel gemi geri dönüşüm sektöründeki “çifte standartların” ortadan kaldırılması isteniyor.
Türk gemi söküm tesislerinin listeden çıkarılması talep edildi
Temel taleplerden biri, çevresel ve operasyonel standartlar iyileştirilene kadar Türkiye’deki gemi söküm tesislerinin AB onaylı geri dönüşüm listesinden çıkarılması oldu. Özellikle Aliağa bölgesindeki gemi söküm tesislerine ilişkin endişeler dile getirildi.
Türkiye gemi söküm sektörünün, “yüksek riskli” olarak tanımlanan durumlara rağmen bazı çevresel izin ve lisans gerekliliklerinden muaf tutulduğuna dikkat çekildi.
Çevre ve iş güvenliği endişeleri öne çıktı
Söz konusu üç kuruluş, üçüncü ülkelerdeki denetim ve izin sistemlerinin daha zayıf oluşunun AB’deki denetimlerde tespit edilen operasyonel eksikliklerin temel nedenlerinden biri olduğunu savundu. Bunlar arasında Türkiye ve Hindistan’daki tesislerde yetersiz atık yönetimi uygulamaları ve güvensiz çalışma koşullarının bulunduğu belirtildi.
Öte yandan üçüncü ülkelerdeki tesislerin Çevresel Etki Değerlendirmeleri ve açık şekilde tanımlanmış işletme izinleri dahil olmak üzere AB’de uygulanan standartlarla eş değer çevresel ve operasyonel standartlara tabi olması gerektiği vurgulandı.
Sahile çekme yöntemine yasak çağrısı
Bununla birlikte gemi söküm faaliyetlerinde kullanılan sahile çekme ve karaya çıkarma yöntemlerinin açık şekilde yasaklanması istendi. Yalnızca söküm süreci boyunca tam kontrol sağlayabilen tesislerin AB yetkilendirmesine hak kazanabilmesi gerektiği ifade edildi.
Ayrıca AB onaylı geri dönüşüm listesine tesis eklenmesi veya listeden çıkarılması süreçlerine yönelik şeffaf bir çerçeve oluşturulması talep edildi. Bu sistem kapsamında AB kurallarına uymadığı tespit edilen tesislerin geçici olarak askıya alınabilmesi de önerildi.
Çelik işleme tesisleri de denetim kapsamına alınmalı
Avrupa Komisyonundan denetimlerin yalnızca gemi söküm tesisleriyle sınırlı tutulmaması, aynı zamanda ikincil hammaddeleri işleyen haddehaneler ve işleme tesislerini de kapsaması talep edildi. EUROFER, bu tesislerin de AB’de uygulanan çevresel performans standartlarına eş değer kurallara uyması gerektiğinin altını çizdi.
“Çifte standart” eleştirisi
NGO Shipbreaking Platform İdari Yöneticisi Ingvild Jenssen, AB üyesi ülkeler ile üçüncü ülkeler arasındaki izin ve denetim sistemlerindeki farklılıkların sektörde çifte standartların sürmesine yol açtığını söyledi. Recycling Europe Politika Danışmanı Isabelle Radovan, revizyon sürecini Avrupa gemi geri dönüşüm sektörünü güçlendirmek ve küresel çevre standartlarını iyileştirmek açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirdi. EUROFER Paslanmaz Çelik, Vasıflı Çelikler ve Hammaddelerden Sorumlu Direktör Aurelio Braconi ise AB atık sevkiyatı ve çevre politikalarıyla uyumlu şekilde işleme tesisleri için çevresel eş değerlik gerekliliklerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Son olarak üç kuruluş da, Türkiye’deki bazı tesislerde mevcut koşulların AB Gemi Geri Dönüşüm Yönetmeliği’nin güvenilirliğini ve hedeflerini zayıflattığını savunarak komisyonu daha sıkı ve tutarlı önlemler almaya çağırdı.
