Avrupa genelinde sanayi kuruluşları, araştırma kurumları, düşünce kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinden oluşan geniş bir koalisyon, ay sonunda açıklanması beklenen Sanayi Hızlandırıcı Yasası kapsamında düşük emisyonlu yerel ürünler için güçlü öncü pazarlar oluşturulması çağrısında bulundu.
Aralarında İspanya merkezli çelik üreticisi Hydnum Steel ve Fransa merkezli sürdürülebilir demir üreticisi GravitHy’nin de yer aldığı koalisyon, Avrupa Komisyonunun temiz üretimi teşvik etme yönündeki yaklaşımını memnuniyetle karşıladıklarını belirtmekle birlikte yasanın başlangıçtaki hedeflerinin mevcut taslak metinde zayıflamış göründüğünü ifade etti.
Koalisyona göre taslakta talep için planlanan önlemler çoğunlukla kamu alımları ve kamu destek programlarının yanı sıra çelik, çimento, alüminyum ve plastik yapı malzemeleri gibi dar bir sektör grubu ile sınırlı kalıyor. Kamu alımlarının güçlü bir politika aracı olduğu kabul edilirken, yalnızca kamu talebinin düşük emisyonlu ürünler için geniş ölçekli pazarlar yaratmaya yetmeyeceği savunuldu. Ayrıca kapsamın sınırlı tutulmasının, AB iç pazarında parçalanma riskini artırabileceği uyarısında bulunuldu.
Düşük emisyon kriterleri ve menşe kuralları konusunda belirsizlik
Taslak metinde düşük emisyon kriterleri ve menşe kuralları arasındaki dengenin net olmaması da eleştirildi. Mevcut düzenlemenin, komisyona “ürünün belirli bir oranda yerel içeriğe sahip olması” veya “ürünün belirli bir oranda düşük emisyonlu ve yerel içeriğe sahip olması” şartlarından birini seçme ve uygulama yetkisi verdiği ifade edildi.
Koalisyon, bu yaklaşımın karbonsuzlaşmayı isteğe bağlı hale getirme riski taşıdığını dile getirdi. Gönüllü etiketleme sistemlerinin düşük emisyonlu üretim yapan şirketleri teşvik etmede faydalı olabileceği kabul edilse de geleneksel ve düşük emisyonlu ürünler arasında adil rekabeti sağlamak ve geniş ölçekli pazar oluşumunu desteklemek için yeterli olmadığı aktarıldı.
Öncü pazarlar Temiz Sanayi Anlaşması’nın temeli
Temiz sanayi ürünleri için öncü pazarlar oluşturulmasının, Temiz Sanayi Anlaşması’nın temel unsurlarından biri olduğu vurgulandı. Fransa, Almanya ve İtalya gibi üye devletlerin AB düzeyinde daha güçlü adımlar atılması çağrısında bulunduğu belirtildi.
Sanayi ve sivil toplum temsilcileri, kamu ve özel özel sektöre yönelik talep araçlarının birlikte kullanılmasının, düşük emisyonlu üretim teknolojilerine yatırım için güvenilir bir iş ortamı oluşturmak açısından kritik olduğunu kaydetti. Öngörülebilir talep olmadan, karbonsuzlaşma yatırımlarının sınırlı kalabileceği eklendi.
Kapsamın genişletilmesi ve zorunlu araçlar öneriliyor
Koalisyon, Sanayi Hızlandırıcı Yasası’nın güçlendirilmesi için öncü pazarların kimyasallar, gübre ve plastik gibi ilave sektörleri de kapsayacak şekilde genişletilmesini önerdi.
Ayrıca sürdürülebilir ürün tasarımı ve inşaat ürünleri mevzuatı kapsamında net takvimler içeren, performansa dayalı ve AB genelinde uyumlu hale getirilmiş ürün standartları talep edildi.
Bununla birlikte zorunlu yeşil kamu alım mekanizmalarının hayata geçirilmesi ve bu mekanizmalarda düşük emisyon ile yerel içerik şartlarının olması gerektiği dile getirildi. Buna ek olarak kalıcı ve öngörülebilir özel sektör talebi oluşturulması için AB ve ulusal düzeyde finansal risk azaltma araçları ve uzun vadeli alım sözleşmelerini destekleyecek teşvikler uygulanması önerildi.
Koalisyona göre Sanayi Hızlandırıcı Yasası, Avrupa sanayisinin dayanıklılığını güçlendirmek, net sıfır teknolojilerin kullanımını artırmak, nitelikli istihdamı desteklemek ve iklim nötrlüğü hedefi doğrultusunda rekabet gücünü artırmak için önemli bir fırsat sunuyor.
