Avrupa Komisyonu, AB'nin yeni çelik ticaret rejimi kapsamında uygulanacak kotaların ülkelere göre dağılımını açıkladı. Toplam 18,35 milyon mt yıllık kota, 26 çelik ürün kategorisi arasında dağıtılacak ve önceki koruma önlemleri kapsamındaki kota sisteminin yerini alacak. Her kota, üç aylık dört döneme eşit olarak bölünecek.
İthalat kotalarının yarısı yalnızca serbest ticaret anlaşması (STA) bulunan ülkelere tahsis edilirken, kalan yarısı STA ortakları da dahil olmak üzere tüm ihracatçı ülkelere açık olacak.
Üç farklı kota erişim mekanizması oluşturuldu
Yeni düzenleme, ihracatçı ülkenin statüsüne bağlı olarak üç farklı kota erişim mekanizması öngörüyor.
Ülkeye özgü kota tahsis edilen ülkeler, kendilerine ayrılan kotayı doğrudan kullanabilecek. Bu kota tükendiğinde ise STA bulunan ülkeler, “STA Kotası - Ülkeye özgü kota” adı verilen ilave kotadan “ilk gelen alır” esasına göre yararlanabilecek.
Ülkeye özgü kotası bulunmayan ülkeler ise şu kotalara erişebilecek:
- “Diğer ülkeler” kotası: STA bulunmayan ihracatçı ülkeler,
- STA Kotası - Diğer ülkeler kotası: STA bulunan ihracatçı ülkeler için.
Söz konusu üç kota türüne erişebilecek ülkeler, ürünlere göre değişiklik gösterebilir.
Sıcak rulo sac toplam kotanın yaklaşık üçte birini oluşturuyor
Komisyonun açıklamasına göre Kategori 1A (alaşımsız ve diğer alaşımlı sıcak haddelenmiş sac ve şeritler) toplam kotanın yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Kategori 1A’nın toplam kota tonajı, önceki kota yılında (1 Temmuz 2025-30 Haziran 2026) kaydedilen 7,7 milyon mt’dan yaklaşık 5,2 milyon mt'a indirildi.
Kategori 1A için en yüksek ülkeye özgü kota 642.295 mt ile Türkiye'ye tahsis edildi. Türkiye’yi, 597.274 mt ile Hindistan, 551.539 mt ile Japonya, 483.529 mt ile Ukrayna, 461.830 mt ile Güney Kore, 414.972 mt ile Vietnam, 404.929 mt ile Mısır, 278.923 mt ile Tayvan ve 258.095 mt ile Sırbistan takip etti. Söz konusu ülkeler, ülkeye özgü kotalarını tükettikten sonra “STA Kotası - Ülkeye özgü kota” kategorisinden yararlanabilecek.
Yüksek tonajlı diğer ürün kategorilerine bakıldığında ise yeni sistemde soğuk rulo sac için ayrılan kota 1,5milyon mt, metalik kaplamalı saclar (4A) için ayrılan kota ise 1,6 milyon mt olarak belirlendi. Önceki kota yılında söz konusu ürün kotaları sırasıyla 3,9 milyon mt ve 2,4 milyon mt seviyelerindeydi.
Bununla birlikte Türkiye Çelik Üreticileri Derneğinin (TÇÜD) açıklamasına göre yeni düzenlemeyle sınırlayıcı etkinin beklenenden daha az seviyede tutulduğu ve STA ülkeleri için tahsis edilen 1,5 milyon mt'luk kotadan alınacak pay ile ihracatın 3 milyon mt'un üzerine çıkarılabileceği değerlendiriliyor. TÇÜD Genel Sekreteri Veysel Yayan, “AB’ye ihracat engelli bir yarış haline geldi. SKDM’yi aşacaksınız sonra kotada yer bulacaksınız. Bu miktarlara baktığımız zaman bize ayrılan toplam kota tonajı 2018’de ayrılan tonajın %25-30’u, geçtiğimiz yıl ayrılan tonajın ise %60-70’ine tekabül ediyor. AB’de yerel fiyatlar bizim fiyatlarımızın %50 üzerine çıkarsa ancak o zaman ihracat şansımız var. Yüksek fiyatlı ürünlerde çok fazla olmasa da ihracat yapabiliriz. STA altında ayrılan yaklaşık 300.000 mt ek tonajla ihracatımız 3 milyon mt’u geçebilir diye tahmin ediyoruz,”
