Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nda (SKDM) değişiklikler öngören yeni yönetmeliği kabul ettiklerini duyurdu. Bu sayede 1 Ocak 2026 tarihinde tam olarak yürürlüğe girmeden önce SKDM’nin basitleştirilmesinin, netleştirilmesinin ve güçlendirilmesinin amaçlandığı bildirildi.
2023 yılının Ekim ayı ile bu yılın Aralık ayı arasındaki geçiş döneminde edinilen deneyimlere dayanan değişikliklerin, verimlilik için teknik düzenlemeler getirdiği aktarıldı.
50 mt’luk yıllık eşik getirildi
Getirilen yeni kümülatif eşikle birlikte demir-çelik, alüminyum, gübre ve çimento ithalatı 50 mt veya altında olan ithalatçılar, SKDM kapsamındaki raporlama, beyan ve sertifika satın alma yükümlülüklerinden muaf tutulacak.
Bu sayede çoğunlukla düşük tonajlı ithalat yapan küçük ölçekli tüccarların %90’ı SKDM kurallarından muaf tutulurken, gömülü emisyonların %99’u kapsam içinde kalmaya devam edecek.
Ancak elektrik ve hidrojen ithalatına, farklı ticaret ve emisyon profilleri nedeniyle muafiyet tanınmayacak.
Beyan sahiplerinin yükümlülükleri
50 mt’luk eşiği aşacağını öngören ithalatçıların, eşiği aşmadan önce yetkili SKDM beyan sahibi statüsü için başvurması gerekecek. 31 Mart 2026 tarihine kadar yapılan başvurular, onay verilene kadar ithalatın devam etmesine olanak tanıyacak. İthalatçılar yerine işlem yapan dolaylı gümrük temsilcilerine de beyan sahibi olarak kaydolma zorunluluğu getirilecek.
Yetkili beyan sahipleri, 2026 yılı ithalatını kapsayan ilk yıllık SKDM beyanlarını 30 Eylül 2027 tarihinde yapacak. Beyanların, ithalat hacmi, gömülü emisyonlar ve yurt dışında ödenen karbon fiyatları gibi doğrulanmış verileri içermesi gerekecek.
Emisyon Ticaret Sistemi ve varsayılan değerlerle uyum
Yapılan değişikliklerle birlikte SKDM kapsamındaki emisyon sınırları AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ile uyumlu hale getirildi ve ETS kapsamına girmeyen bitirme süreçlerinden kaynaklanan emisyonlar hariç tutuldu.
Üçüncü ülkelerden güvenilir veriler alınamaması durumunda varsayılan değerler olarak en karbon yoğun 10 ihracatçı ülkenin ortalama emisyon yoğunluğu baz alınacak ve böylelikle karbon kaçağı riski en aza indirilecek.
Beyan sahipleri, ithalat yaptığı ülkede karbon fiyatı ödediğini bağımsız sertifikasyon ve ödeme kanıtıyla ispatlarsa teslim edilecek sertifika sayısını düşürülebilecek.
2027 yılından itibaren Avrupa Komisyonu, doğrulanmış veriler ve resmi başvuruları baz alarak üçüncü ülkeler için varsayılan karbon fiyatlarını €/ton CO₂ cinsinden yayımlayabilir.
Cezalar, izleme ve sertifika kuralları
50 mt’luk eşiği izinsiz olarak aşan ithalatçılar, para cezasına çarptırılacak ve o yıla ait cezanın ödenmesi halinde diğer yükümlülükler yerine getirilmiş sayılacak. Sertifikalarını teslim etmeyen yetkili beyan sahiplerine uygulanan cezalar, tutarlılık ve caydırıcılık sağlamak için ETS kapsamındaki aşırı emisyon cezasıyla uyumlu olmaya devam edecek.
Üye devletler, 2026 yılı ithalatıyla bağlantılı emisyonlar için 2027 yılında SKDM sertifikalarının satışına başlayacak. SKDM sertifikalarının fiyatı, 2026 yılındaki ETS tahsisatlarının ortalama fiyatına göre belirlenecek. Ayrıca beyan sahipleri, her çeyrekte yıllık tahmini emisyonlarının en az %50’sine karşılık gelen SKDM sertifikalarına sahip olmak zorunda olacak. Bu oran önceden %80 seviyesindeydi.
Avrupa Komisyonu ve ulusal makamlar, sevkiyat bölünmesi gibi hile uygulamalarını önlemek için ithalat akışlarını izleyecek. Emisyonlar veya ticaret hacimlerinde önemli değişiklikler olması halinde yetki devri yoluyla muafiyet eşiği revize edilebilecek.
