31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen “Sanayinin Karbonsuzlaşmasında Sonraki Adımlar: Küresel Çelik ve Çimento Girişimlerindeki İlerlemeler” panelinde çelik sektörünün karbonsuzlaşmasında teknoloji yatırımlarının yanı sıra temiz enerji altyapısı, öngörülebilir talep ve bağlayıcı politikaların önemi vurgulandı.
Oturumun moderatörlüğünü üstlenen İstanbul Politikalar Merkezi (İPM) İklim Değişikliği Programı Başkanı Ümit Şahin, sıfıra yakın emisyonlu çelik ve çimento için 2026-2035 döneminde 500 milyar $'ın üzerinde yatırım gerektiğini ancak nihai yatırım kararına ulaşan projelerin toplam değerinin henüz 20 milyar $'ın altında kaldığını belirtti.
Küresel girişimlerde hedeflerden proje uygulamasına geçiş öne çıkıyor
Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) temsilcisi Sarbjit Pal, COP31'de başlatılan Küresel Yeşil Sanayileşme Gündemi'nin çelik ve çimento dahil olmak üzere sanayi sektörlerindeki uluslararası çalışmaları ortak bir çerçevede buluşturmayı amaçladığını söyledi.
Ülkelerin ihtiyaçlarının teknik destek ve yol haritası hazırlığından büyük ölçekli projelerin hayata geçirilmesine doğru değiştiğini belirten Pal, temiz enerji ve altyapı, finansman, kamu ve özel sektör alımları ile mevzuattan kaynaklanan engellerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Türkiye'nin Endüstriyel Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu'nu da ülke düzeyinde yatırımları koordine etme yaklaşımına örnek gösterdi.
Worldsteel: Hurda bazlı üretim tek başına yeterli değil
Dünya Çelik Birliği (worldsteel) adına konuşan JFE Steel uzmanı ve Japonya Demir ve Çelik Federasyonu (JISF) Enerji ve Teknoloji Komitesi Başkanı Hiroyuki Tezuka, hurda miktarı ve kalitesinin çelik sektörünün dönüşüm seçeneklerini sınırlandırdığını söyledi. Küresel hurdanın %90'ından fazlasının halihazırda geri dönüştürüldüğünü belirten Tezuka, artan talep nedeniyle 2050'de de yaklaşık 1,4 milyar mt demir cevheri bazlı birincil çelik üretimine ihtiyaç duyulacağını dile getirdi. Hurda kaynaklı kirletici maddelerin yüksek kaliteli çelik üretiminde ilave zorluklar yarattığını aktardı.
Tezuka, JFE Steel'in elektrik ark ocakları, karbon geri dönüşümlü yüksek fırınlar ve hidrojen bazlı doğrudan indirgenmiş demir (DRI) olmak üzere birden fazla teknoloji üzerinde çalıştığını aktardı. Şirketin 330 milyar JPY yatırımla geliştirdiği Kurashiki elektrik ark ocağı projesiyle 2028'den itibaren yıllık 2 milyon mt düşük emisyonlu çelik üretmeyi planladığını paylaştı. Yüksek fırının kapatılmasının elektrik ihtiyacını artırmanın yanı sıra yan ürün gazlarından elektrik üretimini de sona erdirdiğini belirterek yeni enerji kaynaklarının devreye alınmasıyla üretim yöntemlerindeki değişikliklerin eş zamanlı planlanması gerektiğini vurguladı.
Türkiye'nin bağlayıcı yol haritalarına ve elektrik şebekesi için emisyon hedeflerine ihtiyacı var
İPM Sanayide Karbonsuzlaşma Çalışmaları Sorumlusu Dursun Baş, Türkiye'de çeliğin yaklaşık %75'inin hurda bazlı elektrik ark ocaklarında üretildiğini ifade etti. Büyük ölçekli üreticilerin dönüşüm çalışmalarında kamu kurumlarından daha ileride olduğunu ancak gönüllü hedeflerin bağlayıcı yol haritaları ve yatırım kararlarını yönlendirecek politikalarla desteklenmesi gerektiğini söyledi. Karbon fiyatının 2030'a kadar 100€/mt'a ulaşmasının, entegre üreticilerin yüksek fırınlarını yeniden astarlamak ile doğal gaz bazlı DRI yatırımı yapmak arasındaki tercihlerini etkileyebileceğini söyledi. Türkiye'nin Emisyon Ticaret Sistemi'nde (ETS) etkili bir emisyon üst sınırı ve ücretsiz tahsisatların azaltılma takviminin nasıl şekilleneceğinin henüz net olmadığını ifade etti.
Elektrik ark ocağıyla üretim yapan tesislerin dolaylı emisyonlarının şebeke elektriğinin karbon yoğunluğuna bağlı olduğunu vurgulayan Baş, kilovatsaat başına emisyon hedefi konulması gerektiğini savundu. Hem çelik tesisi hem de kömür yakıtlı elektrik santrali bulunan şirketlerin her iki faaliyet için de ETS maliyetleriyle karşılaşabileceğini, etkili karbon fiyatlandırmasının bu şirketlerin elektrik temin tercihlerini değiştirebileceğini ifade etti. Ayrıca düşük emisyonlu çelik talebi için kamu alımlarının geliştirilmesini ve dönüşümü yürüten çalışanlara yönelik eğitim ve deneyim paylaşımı programlarına kaynak ayrılmasını istedi.
Oturumun son bölümünde Şahin'in karbon yakalama teknolojilerinin öngörülen hızda gelişmemesi ihtimaline ilişkin sorusunu yanıtlayan Tezuka, Japonya açısından temel sorunun yakalamadan çok depolama alanlarına erişim olduğunu söyledi. Malezya ile sınır ötesi karbon taşıma ve depolamaya yönelik çalışmalar yürütüldüğünü belirten Tezuka, daha fazla hidrojen kullanımının alternatif olabileceğini, ancak maliyetinin daha yüksek olduğunu ifade etti.
