İsveç merkezli araştırma kuruluşu SNS tarafından yayımlanan yeni bir rapora göre AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), başta ihracat odaklı çelik üreticileri olmak üzere Avrupa'daki enerji yoğun sektörleri ücretsiz emisyon tahsisatı sistemi kadar koruyamayabilir.
Ekonomistler Christoph Böhringer ve Knut Einar Rosendahl tarafından hazırlanan raporda AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki ücretsiz tahsisatların 2034 yılına kadar kademeli olarak kaldırılmasının ve yerini tamamen SKDM'nin almasının ekonomik ve endüstriyel etkileri incelendi.
Ücretsiz emisyon tahsisatlarının hem iç hem de dış piyasalara satış yapan Avrupalı üreticilerin karbon maliyetlerini telafi etmelerine yardımcı olduğu belirtildi. SKDM'nin ise ithalata karbon maliyeti getirdiği ve AB'den yapılan ihracata benzer bir koruma sağlamadığı, dolayısıyla bu geçişin Avrupa ağır sanayisinin AB dışındaki pazarlarda rekabet gücünü zayıflatabileceği aktarıldı.
SKDM kapsamında İsveç'in çelik üretimi %1,7 azalabilir
Karbon yoğunluğu nispeten düşük olan çelik sektöründe çoğunlukla düşük emisyonlu elektriğin kullanıldığı ve üretimin önemli bir bölümünün ihraç edildiği göz önünde bulundurulduğunda İsveç, bu durumdan özellikle etkilenebilecek ülkeler arasında gösterildi. Araştırmacılar tarafından gerçekleştirilen simülasyonlara göre İsveç'in ağır sanayi üretimi, herhangi bir iklim politikasının uygulanmadığı senaryoya kıyasla ücretsiz tahsisatlar kapsamında %0,6 ve SKDM kapsamında %1,3 azalacak.
Bu etkinin özellikle demir ve çelik sektöründe belirgin olacağına dikkat çekildi. Ücretsiz tahsisatlar kapsamında üretimde sınırlı bir artış olması beklenirken, SKDM kapsamında üretimin %1,7 azalabileceği dile getirildi. Avrupa'nın geri kalanında da benzer bir tablo beklenirken, ağır sanayi üretiminin ücretsiz tahsisatlar kapsamında %1,3 ve SKDM kapsamında ise %2,6 gerileyeceğinin tahmin edildiği bildirildi.
Bununla birlikte SKDM'nin dış ticaret hadlerinde sağlayacağı iyileşme sayesinde ekonomiye genel olarak daha fazla katkıda bulunabileceği ifade edildi. İsveç'te iklim politikaları nedeniyle reel gelirde yaşanacak kaybın ücretsiz tahsisatlar kapsamındaki %0,05 seviyesine kıyasla SKDM kapsamında neredeyse sıfıra inmesinin beklendiği belirtildi. Avrupa'nın geri kalanında ise söz konusu kaybın %0,25'ten %0,17'ye düşmesinin öngörüldüğü paylaşıldı.
SKDM'nin karbon kaçağını önlemedeki etkisi sınırlı kalacak
Karbon kaçağına ilişkin olarak araştırmacılar, ücretsiz tahsisatlardan SKDM'ye geçilmesinin karbon kaçağını sınırlı ölçüde azaltacağını ortaya koydu. Ücretsiz tahsisatlar kapsamında Avrupa'da sağlanan emisyon azaltımının %16,9'unun diğer bölgelerde emisyonlarda yaşanan artış nedeniyle küresel emisyonlarda net bir düşüşe dönüşmediği belirtilirken, bu oranın SKDM kapsamında %16'ya gerilemesinin beklendiği paylaşıldı. Her iki mekanizmanın da uygulanmadığı durumda ise karbon kaçağı oranının %28,5'e ulaşacağı vurgulandı. SKDM'nin özellikle küresel enerji piyasaları üzerinden gerçekleşen karbon kaçağını tek başına önleyemeyeceği ve mekanizmanın şu an küresel emisyonların %2'sinden daha azını kapsadığı kaydedildi.
Bununla birlikte SKDM'de yapılabilecek değişiklikler de incelendi. Kapsam 2 emisyonları olarak bilinen elektrik tüketiminden kaynaklanan dolaylı emisyonların mekanizmaya dahil edilmesinin SKDM'nin etkinliğini artırabileceğinin ve düşük emisyonlu elektrik kullanan üreticilere ilave fayda sağlayabileceğinin altı çizildi. Bu değişiklik sayesinde SKDM kapsamında İsveç'in ağır sanayi üretiminde öngörülen düşüş oranının %1,3'ten %1'e gerileyebileceği belirtildi.
İhracatta karbon maliyetinin telafi edilmesi Avrupalı çelik üreticilerini koruyabilir
Aynı zamanda Avrupalı üreticilerin ihraç ettikleri ürünler için karşılaştıkları karbon maliyetlerini telafi etmek amacıyla ihracata yönelik geri ödeme mekanizmasının uygulamaya alınmasıyla ücretsiz tahsisatların üreticilere sunduğu avantajların büyük ölçüde korunabileceği ifade edildi. Yapılan simülasyonlara göre SKDM'nin ihracata yönelik geri ödemelerle birlikte uygulanması halinde karbon kaçağı oranı %10,6'ya düşebilir ancak bu tür bir uygulama ihracat sübvansiyonlarına ilişkin hukuki sorunlara yol açabilir.
Özellikle SKDM kapsamının üretim zincirinin ileri aşamalarına doğru genişletilmesinin emisyon yoğunluğu yüksek malzemeler satın alan sektörler ve üretiminden kaynaklanan gömülü emisyonları içeren ithal nihai mamuller açısından yol açacağı zorluklara da dikkat çekildi. Politika yapıcıların SKDM'nin gelecekteki yapısını belirlerken dolaylı emisyonların nasıl ele alınacağı ve AB'nin ihracatını korumaya yönelik olası önlemler de dahil olmak üzere Avrupa ağır sanayisinin rekabet gücü ile ekonominin geneline sağlanacak faydalar arasında denge kurması gerekeceği eklendi.
