Çin, kütük ve slab ihracat vergisini daha da artırır mı?

Çin'de geniş çaplı yayılan söylentiler devletin kütük ve slab ihracatına uygulanan %10'luk vergi oranını daha da artırarak %20 hatta %30'lara yükseltebileceğini ifade ediyor. Hatta devlet ve Çin Demir-Çelik Birliği'nden (CISA) kayıt dışı olarak alınan duyumlar da vergilerin bu şekilde artırılabileceğinin ipucunu veriyor. Böylesine bir artış gerçekten mümkün mü, yoksa yalnızca i) Çin'de yeni yarı-ürün yatırımlarını önlemek ve ii) kızgın ABD ve Avrupa'yı teskin etmek için ortaya atılan bir spekülasyon mu? Çin, Kasım ayı başından itibaren geçerli olmak üzere yarı ürün ihracatına %10'luk vergi getirmişti. Verginin oranı büyük, ancak Güneydoğu Asya'daki kütük ve slab talebi de yüksek. Bu nedenle ülkenin yarı ürün ihracatı vergi arttıktan sonra da Kasım ayında devasa boyutlarda gerçekleşti (aylık 58.24 artarak 1.5 milyon mt oldu). Ancak, Aralık ayında sert bir düşüş kaydedildi (500.000 mt'luk ihracat gerçekleştirildi). Çin'de sağduyu, bugünkü %10'luk verginin kaçınılmaz olarak yükseltileceğini öngörüyor. Halen, yeni vergi oranı ile ilgili iki ana düşünce var: %15 ve %20. Verginin %15'e yükseltileceğine inananlar işlenmiş ve yarı-ürün ihracatı arasındaki dengenin bu şekilde daha da geliştirileceğine inanırken, %20'lik artış olacağını düşünler ise ülkenin çevre sorunları nedeniyle yarı-ürün ihracatını kısıtlamaya yönelik kararlılığını sebep gösteriyor. Bu arada Güneydoğu Asya'daki; özellikle de Çin'den en fazla yarı ürün ihraç eden ilk üç ülke arasında yer alan Vietnam'daki haddehaneler, bu ülkelerdeki yarı ürün tedariği büyük bir oranda Çin'den sağlandığı için Çin hükümetine verginin daha da artırılmaması yönünde çağrılarda bulunuyor. Çin, yılda 6 milyon mt üretim kapasitesine sahip olan Vietnam'daki ihtiyacın yaklaşık %70'ini karşılıyor. Çin menşeli yarı ürün ihracat maliyeti Kasım ayında getirilen vergiyle birlikte halihazırda 20-30 $/mt artmıştı ve bu verginin %5 oranında artırılması halinde maliyetler de 10-20 $/mt daha yükselecektir. Tabii ki, Çin'in şaşırtıcı büyüklükteki yarı ürün ihracat rakamlarına ulaşmasının başka bir önemli sebebi de BDT iç piyasasında talebin güçlü olmasıdır. Güneydoğu Asya'daki ikinci en büyük tedarik kaynağı olan bu ülkelerin piyasadan çekilmesi, Çin menşeli malzemeye yönelik talebin daha da artmasına yol açmıştır. Şu anda Çin'den kütük ithal etmek, inşaat demiri ve filmaşine göre %20 daha pahalıya geliyor. Bu durumda bile talebin çok büyük olması ve önemli kar marjı nedeniyle pek çok orta ve küçük çaplı üretici büyük bir şevkle üretimlerine devam ederek ihracat miktarını düşürmemeye çalışıyorlar. Şimdi devlet, Ocak ayına yönelik ihracat rakamlarını bekliyor. Bu rakamların daha da azalmaması halinde vergi oranının %15'e ya da daha düşük bir ihtimalle %20'ye çıkarılması mümkündür. Ancak bu durum devletin işlenmiş çelik ürün ihracatına ödenen KDV iadesi oranının düşürmemesi konusunda vereceği kararla da yakından ilgilidir. ABD, Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) Çin'i ihracata haksız destek sağlamakla suçlayan bir başvuruda bulundu. Ancak Çin, %17'lik KDV'nin yalnızca %8 veya %11'ini vergi iadesi olarak geri ödüyor. Halbuki pek çok ülkede ihraç edilen ürünler KDV'nin tümünden muaf tutuluyor. Çin'in ABD ve Avrupa'yı memnun etmek ve iç piyasanın daha da ısınmasını engellemek amacıyla vergi iadesi oranını bir kez daha düşürmeye karar vermesi halinde yarı ürün ihracat vergisi de artırılabilir. Söz konusu vergi düzenlemelerini açıklamak için en uygun zamanın bir haftalık Çin Yeni Yılı tatilinden önceki son gün, yani 16 Şubat Cuma günü olduğu görülmektedir. Tatil sayesinde, yapılan düzenlemenin Çin çelik sektöründe ve ekonomisinde sert dalgalanmalara yol açması engellenebilir.