Avrupa Komisyonu, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) sertifikalarının satışı ve geri satın alımına, ortak merkezi platformun işleyişine, uygulanacak ücretlere ve platform ile SKDM Sicili arasındaki işleyişe ilişkin ayrıntılı kuralları belirleyen uygulama tüzüğü taslağına yönelik kamu istişare sürecini başlattığını duyurdu.
2027’nin Şubat ayından itibaren yetkilendirilmiş SKDM beyan sahiplerinin 16 Aralık 2025’te yürürlüğe giren anlaşma çerçevesinde Avrupa Komisyonu tarafından üye ülkelerle iş birliği içinde yönetilecek ortak merkezi platform üzerinden SKDM sertifikalarını satın alacağı bildirildi.
SKDM Sicili ve ortak merkezi platform farklı görevler üstlenecek
Taslak düzenlemede SKDM Sicili ile ortak merkezi platformun farklı işlevler üstleneceği ifade edildi.
SKDM Sicili’nin SKDM beyanlarının sunulmasının yanı sıra SKDM sertifikalarının oluşturulması, elde tutulması, teslim edilmesi ve iptal edilmesinin yönetildiği elektronik sistem olarak görev yapacağı belirtildi.
Ortak merkezi platformun işleyişinin yalnızca SKDM sertifikalarının satışı ve geri satın alımına ilişkin mali işlemlerden, ödeme süreçlerinden ve mutabakat işlemleriyle sınırlı olacağı aktarıldı. Komisyon, bu ayrımın operasyonel verimliliği artırmayı, dijital güvenliği güçlendirmeyi ve gereksiz veri paylaşımını azaltmayı amaçladığını söyledi.
Üye ülkeler sertifikaları miktar sınırlaması olmaksızın satacak
AB üyesi ülkelerin SKDM sertifikalarının satışı ve geri satın alım işlemlerini yalnızca yetkili makamları aracılığıyla gerçekleştireceği dile getirildi.
AB Emisyon Ticaret Sistemi’nin (AB ETS) aksine SKDM’nin emisyon üst sınırına ve emisyon izinlerinin ticaretine dayalı olarak işlemeyeceği ifade edildi. Bu nedenle üye ülkelerin satabileceği sertifika sayısına herhangi bir üst sınır getirilmeyeceği ve satışların ertelenmesine veya sınırlandırılmasına izin verilmeyeceği paylaşıldı. Her sertifikanın yalnızca satın alan beyan sahibine tahsis edileceği, kendine özgü bir kimlik numarası taşıyacağı ve devredilemeyeceği veya ticaretinin yapılamayacağı vurgulandı.
Alım ve geri alım prosedürleri belirlendi
Yetkilendirilmiş beyan sahiplerinin SKDM sertifikası satın almak için SKDM Sicili üzerinden satın almak istedikleri 1 ila 99.999 adet arasındaki sertifika sayısını, uygulanacak sertifika fiyatını, ücretleri ve toplam ödeme tutarını belirten satın alma talebi sunmak zorunda olacağı aktarıldı. Her başvuruya benzersiz bir kimlik numarası verileceği ve başvuru yapıldıktan sonra değiştirilemeyeceği ancak ödeme tamamlanmadan önce geri çekilebileceği ifade edildi. Ortak merkezi platform ödemenin alındığını teyit ettikten sonra sertifikaların beyan sahibinin SKDM hesabına tanımlanacağı belirtildi.
Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahiplerinin, SKDM beyanlarının gözden geçirilmesi sonucunda ortaya çıkan durumlar hariç olmak üzere genel olarak yılda bir kez geri satın alım talebinde bulunabileceği vurgulandı. Geri satın alım talepleri sunulduktan sonra değiştirilemeyeceği veya geri çekilemeyeceği ve bu taleplerin yalnızca beyan sahibinin 30 Eylül tarihine kadar yıllık sertifika teslim yükümlülüğünü yerine getirmiş olması veya (AB) 2023/956 sayılı tüzüğü kapsamındaki muafiyetten yararlanması halinde kabul edileceği dile getirildi. Yeterli fon bulunması koşuluyla yetkili makamların uygun talepleri 1 Nisan, 1 Temmuz veya 1 Kasım tarihlerinden sonraki 42 takvim günü içinde onaylayacağı vurgulandı.
Sertifika başına 0,05€ ücret önerildi
SKDM sertifikalarının satışı ve geri satın alımına ilişkin tüm ödemelerin yalnızca avro cinsinden yapılacağı ifade edildi. Sertifika satışlarından elde edilen ödemelerin aynı takvim günü sonuna kadar ilgili üye ülkeye aktarılacağı, geri satın alım ödemelerinin ise beyan sahibinin bildirdiği banka hesabına kullanılabilir fon olarak gönderileceği belirtildi. Tek para birimi olarak avronun kullanılmasıyla kur risklerinin ortadan kaldırılmasının ve SKDM Sicili ile ortak merkezi platform arasında uyum sağlanmasının hedeflendiğinin altı çizildi.
Ortak merkezi platformun işletme maliyetlerinin yetkilendirilmiş SKDM beyan sahiplerinden tahsil edilecek ücretlerle karşılanacağı dile getirildi. Satılan her SKDM sertifikası için sertifika fiyatı veya ilgili üye ülkeden bağımsız olarak 0,05€ tutarında sabit ücret uygulanacağı, bu ücretin satın alım sırasında tahsil edileceği ve ilk ihale sözleşmesi süresince her ay Avrupa Komisyonuna aktarılacağı belirtildi. SKDM sertifikalarının satışı veya geri satın alım işlemleri için bunun dışında herhangi bir ücret alınamayacağına dikkat çekildi.
Raporlama, veri saklama ve hukuki başvuru yolları belirlendi
Satış, geri satın alım, ödeme durumu ve üye ülke bilgilerine ilişkin verilerin güvenli bir elektronik arayüz üzerinden güvenilir ve gerçek zamana yakın şekilde paylaşılacağı vurgulandı. Ortak merkezi platformun komisyona günlük mutabakat raporları, aylık operasyon raporları, aylık ücret yönetim raporları ve yıllık faaliyet raporları sunacağı kaydedildi. Yetkili makamların sertifika satışı ve geri satın alım işlemlerinde kullanılacak banka hesaplarını belirleyeceği, işlem verilerinin ise yalnızca kaydedildiği takvim yılını takip eden beş yıl boyunca saklanabileceği dile getirildi.
Son olarak SKDM sertifikalarının satışı veya geri satın alımına ilişkin kararlara yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibinin yerleşik olduğu üye ülkedeki ulusal mahkemelerde itiraz edilebileceği, aynı zamanda ortak merkezi platformun mahkeme dışı bir şikâyet mekanizması oluşturmakla yükümlü olacağı aktarıldı.
Düzenlemenin, Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanmasını izleyen üçüncü gün yürürlüğe girmesinin ve 1 Şubat 2027 tarihinden itibaren uygulanmasının öngörüldüğü paylaşıldı.
