İtalyan hurda, hammadde ve çelik distribütörleri birliği Assofermet'in 2 Ekim Cuma günü Roma'daki Confcommercio genel merkezinde “Risk altındaki piyasalar ve şirketler için fırsatlar” başlığıyla düzenlediği sonbahar konferansının gündeminde gümrük vergileri, jeopolitik gerilimler, yeni ticaret engelleri, yüksek enerji maliyetleri, tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi, İtalyan çelik ve metal şirketlerinin faaliyet koşullarının nasıl değiştiği yer aldı.
Confcommercio Başkanı Carlo Sangalli'nin video mesajının ardından etkinliğin açılışını yapan Assofermet Başkanı Cinzia Vezzosi, derneğin birkaç ay önce belirlediği başlığın son uluslararası gelişmeler ışığında “neredeyse rahatsız edici derecede güncel” hale geldiğini belirtti. Şirketler devam eden çatışmalar ve jeopolitik istikrarsızlığın yanı sıra yeni ticaret kısıtlamaları, çelik ithalatına yönelik sıkılaşan önlemler ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) ekonomik etkilerinin en belirgin olacağı aşamaya geçişiyle karşı karşıya. Bununla birlikte Vezzosi, yalnızca endişeleri dile getirmekle kalmayıp İtalyan KOBİ'lerinin temel güçlü yönlerinden birinin hızlı tepki verebilme becerisi olduğunu vurgulayarak değişimi öngörme, zorlukları aşma ve stratejilerini “yıllar yerine aylar içinde” uyarlama kapasitelerine dikkat çekti.
Il Sole 24 Ore'nin emtia ve enerji piyasaları editörü Sissi Bellomo'nun moderatörlüğünde gerçekleştirilen ilk yuvarlak masa toplantısına, İtalya Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı'nın (MAECI) uluslararası ticaret politikası danışmanı Natalino Loffredo, İtalya Uluslararası Siyasi Araştırmalar Enstitüsü'nün (ISPI) araştırmadan sorumlu başkan yardımcısı Antonio Villafranca ve SRM - Studi e Ricerche per il Mezzogiorno'nun Denizcilik ve Enerji Bölümü Başkanı Alessandro Panaro katıldı.
Tartışmada öne çıkan temel konulardan biri ekonomik araçların siyasi baskı amacıyla giderek daha fazla kullanılması oldu. Villafranca uluslararası düzenin en az 15 yıldır aşındığını, ticaret, gümrük vergileri, ham maddeler ve altyapının giderek daha geniş bir güç mücadelesinin parçası haline geldiğini belirtti. “Ekonomi dahil her şey bir silaha dönüşüyor,” diyen Villafranca, özellikle malların, enerjinin ve hidrokarbonların taşındığı, “darboğaz” olarak nitelendirilen stratejik geçiş noktalarının rolüne dikkat çekti.
Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimler, ticaret akışlarının sınırlı sayıdaki stratejik güzergâhta yoğunlaşmasının küresel tedarik zincirlerini nasıl etkileyebileceğini ortaya koydu. Villafranca, alternatif güzergâhların ve altyapının bu kırılganlıkların bir bölümünü azaltabileceğini ancak bunun kaçınılmaz olarak daha yüksek maliyet getireceğini belirtti.
Alessandro Panaro da şirketlerin artık maliyet hesaplarına yeni bir kalem eklemek zorunda olduğunu belirterek bunu jeopolitiğin maliyeti olarak tanımladı. Panaro, “Lojistik su gibidir: Maliyetler artabilir ancak her zaman bir yol bulur,” ifadelerini kullandı. Daha uzun güzergâhlar, ek ücretler ve limanlardaki yoğunluk taşıma maliyetlerini artırırken, tedarik zincirlerinin güvenilirliği geriledi. Navlunlarda %112 artış yaşandığını ve gemilerin sefer programlarına uyum oranının yaklaşık %50 seviyesinde olduğunu belirten Panaro, buna rağmen Akdeniz'in önemli ölçüde direnç gösterdiğine dikkat çekti. İtalyan limanlarında 2025 yılında elleçlenen kargo tonajı, önceki yıla göre 30 milyon mt artarak yaklaşık 510 milyon mt'a ulaştı.
Panaro çözümün öncelikle giderek daha önemli rekabet unsurları haline gelen lojistik verimliliği, dijitalleşme ve sürdürülebilirlikte olduğunu belirtti. Bununla birlikte, deniz taşımacılığına uygulanan AB Emisyon Ticaret Sistemi'ne (ETS) farklı bir açıdan yaklaşarak uygulamanın yalnızca Avrupa piyasasıyla sınırlı kalması halinde rekabet açısından dezavantaj yaratma riski taşıdığını savundu.
Natalino Loffredo ise ticaret konusunda ABD'nin gümrük vergisi politikasındaki sert sıkılaşmaya rağmen Avrupa için “yerini doldurmanın zor olduğu” bir ortak olduğunu ifade etti. İtalya ve Almanya, ticari gerilimlerin daha fazla tırmanmasını önlemeyi amaçlayan bir yaklaşımı desteklerken çelik, alüminyum ve bakırın yanı sıra çok sayıda yarı mamul ve nihai ürünü kapsayan 232. Madde önlemleri, metal sektörü açısından temel gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor.
Çin ile ilişkiler de bir diğer önemli konu olarak öne çıktı. Loffredo, tedarik kaynaklarının daha fazla çeşitlendirilmesi teşvik edilirken, Pekin ile diyaloğun da açık tutulması gerektiğini vurguladı. Ancak bu sürecin maliyet getirdiğini belirten Loffredo, şirketlerin uygun teşviklerle desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
Çin'in bölgedeki varlığı ise ticaret akışlarının çok ötesine uzanıyor. Panaro, Pekin'in 2013 yılından bu yana uzun vadeli altyapı imtiyazları dahil olmak üzere Akdeniz limanlarına yaklaşık 20 milyar $ yatırım yaptığını belirtti. SRM'nin Akdeniz içi güzergâhlarda kaydettiği %13 artış da tedarik zincirlerinin kademeli olarak yeniden şekillendiğine işaret ediyor.
SKDM, enerji ve kâr marjları Avrupa'nın rekabet gücünü sınamaya devam ediyor
“Küresel zorlukların karmaşıklığı karşısında şirketler için enerji” başlıklı ikinci yuvarlak masa toplantısına, ZEST SpA CEO'su ve Torino Sanayi Birliği Başkanı Marco Gay, SO.DE.MI Srl ve AluGlobalBro Srl ortağı Andrea Di Sotto ile Gabrielli SpA'nın kalın levha bölümünün satış ve bölge müdürü Riccardo Gabrielli katıldı.
Andrea Di Sotto Rusya'dan gelen arzdaki düşüş, antidamping önlemleri, lojistik kısıtlamalar ve yeni Avrupa mevzuatı karşısında tedarik stratejilerini yeniden şekillendiren alüminyum yarı mamul sektörünün yaşadığı zorlukları vurguladı. İthalatçı bakış açısıyla SKDM'yi “gizli bir gümrük vergisi” olarak nitelendiren Di Sotto, uygulamanın başlangıç aşamasındaki belirsizliğe dikkat çekti. “SKDM için bu yıl sıfırıncı yıl: Nihai maliyetin ne olacağını henüz kesin olarak bilmeden malzeme ithal ediyoruz,” ifadelerini kullandı. Şirketlerin yerleşik tedarik zincirlerini yeniden değerlendirmek ve değer zinciri boyunca artan maliyetleri karşılamak zorunda kaldığı bir dönemde bu belirsizlik, satın alma stratejilerini ve kâr marjlarının yönetimini zorlaştırıyor.
Çelik sektörüne daha doğrudan odaklanan Riccardo Gabrielli, SKDM'nin yalnızca idari yükümlülüklere uyum meselesi olmadığını, doğrudan mali ve ticari etkiler yarattığını vurguladı. Gabrielli'ye göre gerçek karbon maliyetine ilişkin belirsizlik satın alınmış malzemenin değerinin hesaplanmasını güçleştirirken, birkaç bin mt ithal çelik için farklı maliyet varsayımları, yüz binlerce avroya ulaşan farklar doğurabiliyor.
Gabrielli, Çin, İngiltere ve Güney Kore'yi örnek göstererek karbon fiyatlandırma sistemlerinin Avrupa Birliği dışında da giderek yaygınlaştığına dikkat çekti. İtalya'da ithalat süreçlerinin artan karmaşıklığına, yurt içi çelik üretim kapasitesindeki gerileme de ekleniyor. Ilva'ya bağlı eski çelik tesislerinin faaliyetlerinin küçülmesi, uluslararası piyasalardan tedarikin daha pahalı ve daha az öngörülebilir hale geldiği bir dönemde ülkenin dış tedarike bağımlılığını artırdı.
Bu nedenle temel meselenin rekabet gücü olmaya devam ettiği ifade edildi. Marco Gay, enerji maliyetlerindeki farkın İtalyan sanayisi için birkaç yıldır yapısal bir sorun olduğunu, yüksek lojistik maliyetlerinin, faiz oranlarının ve giderek daralan kâr marjlarının da baskıyı artırdığını vurguladı. Gay, ETS'nin yalnızca ekonomik bir konu olarak değerlendirilemeyeceğini, Avrupa sanayisinin rekabet etme ve yatırımlarını sürdürme kapasitesini doğrudan etkileyen bir unsur olduğunu belirtti.
Gay'e göre bu koşullarda inovasyon ve yapay zekâ, verimliliği artırmak için yeni imkânlar sunabilir. Gay, temel meselenin yapay zekânın istihdamın yerini alıp almayacağı değil, şirketlerin ve çalışanların bu teknolojiyi süreçlerine etkin biçimde entegre edip edemeyeceği olacağını ifade etti. Gabrielli de özellikle başlıca maliyet unsurlarının çoğunun giderek şirketlerin doğrudan kontrolü dışında kaldığı bir dönemde şirket içi süreçlerin iyileştirilmesine odaklanılması gerektiği görüşüne katıldı.
Tartışma sonunda jeopolitik, ticaret, lojistik ve enerjinin giderek daha fazla iç içe geçtiği bir piyasa ortamında dayanıklılık ve hızlı uyum sağlama becerisinin kritik önemini korumasına rağmen Avrupa sanayisinin rekabet gücünün zayıflaması halinde bunların tek başına yeterli olmayacağı vurgulandı.
Etkinliğin kapanışında Cinzia Vezzosi, “Bu karmaşık süreçte ilerlerken şirketlerin gerçek bir sorumluluk taşıdığına, bugün aldığımız kararların geleceği inşa etmeye somut katkı sağlayabileceğine dair umut ve inançla, yürekten inanıyorum,” ifadelerini kullandı.
