Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 16 Eylül 2026 tarihinde yaptığı Birliğin Durumu (State of the Union) konuşmasında yüksek enerji fiyatları, küresel rekabet, ticaretteki dengesizlikler ve ithal kritik hammaddelere bağımlılık dahil olmak üzere Avrupa sanayisinin karşı karşıya olduğu zorlukları ele almayı amaçlayan bir dizi girişimin ana hatlarını açıkladı.
Von der Leyen, ekonomik büyüme ve rekabetçiliğin AB'nin temel öncelikleri olmaya devam ettiğini belirtti. Rekabetçilik Pusulası kapsamındaki 65 girişimin 54'ünün 2025 yılının başından bu yana komisyon tarafından kabul edildiğini ifade ederek sermaye piyasaları, enerji şebekeleri, EU Inc. teklifi ve kamu alımları dahil olmak üzere çeşitli alanlardaki çalışmaların Tek Avrupa, Tek Pazar Yol Haritası kapsamında devam edeceğini dile getirdi.
Enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması hedefleniyor
Von der Leyen, yapısal olarak yüksek enerji fiyatlarıyla karşı karşıya olan Avrupa'nın güçlü bir sanayi merkezi olmayı sürdüremeyeceğini vurguladı. AB'nin enerji kaynaklarını çeşitlendirmiş ve yenilenebilir enerji ile nükleer enerji yatırımlarını artırmış olmasına rağmen Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının Avrupa'nın ithal fosil yakıtlara bağımlı olduğunu bir kez daha ortaya koyduğunu belirtti. Savaşın başlangıcından bu yana Avrupa'nın ithal ettiği fosil yakıt miktarı artmadığı halde enerji maliyetlerinin 90 milyar € yükseldiğini bildirdi. Bu nedenle AB'nin yenilenebilir enerji, nükleer enerji ve biyometan dahil olmak üzere uygun fiyatlı ve yerel temiz enerji arzını artırmayı planladığına dikkat çekti.
AB'nin elektriğin enerji tüketimindeki payını 2040 yılına kadar iki katına çıkarmayı hedeflediğini söyleyen von der Leyen, bu adımla birlikte yıllık fosil yakıt ithalat maliyetlerinin 260 milyar € azalabileceğini aktardı. Geçtiğimiz yıl 80 GW'ın üzerinde yenilenebilir enerji kapasitesinin kurulmuş olmasına rağmen bunun altı katı büyüklüğündeki kapasitenin halen şebekeye bağlanmayı beklediğini belirtti. Bu nedenle von der Leyen, şebeke yatırımlarının ve bağlantılarının hızlandırılması, ilave enerji depolama kapasitesi oluşturulması ve şebeke paketinin acilen kabul edilmesi çağrısında bulundu.
Ticaretteki dengesizlik ve kritik hammadde bağımlılığı ele alındı
Ticari ilişkilere değinen von der Leyen, AB'nin Çin ile ticaret açığının günlük 1 milyar €'ya ulaştığını ve söz konusu dengesizliğin Avrupa'nın sanayi bölgelerindeki sanayisizleşmeyle bağlantılı olduğunu ifade etti. AB'nin ticari ilişkileri yeniden dengelemek amacıyla Çin ile görüşmeler yürüttüğünü ancak bu görüşmelerden sonuç alınamaması halinde mevcut araçların kullanılmaya hazır olduğunu kaydetti. Aynı zamanda AB'nin kritik hammaddeler konusunda Çin'e büyük ölçüde bağımlı olmaya devam ettiğini söyleyen von der Leyen, birçok malzemede bu oranın %80'i, bazı nadir toprak elementlerinde ise %90'ı aştığına dikkat çekti. Bu nedenle AB'nin elektrikli araçlar, yarı iletkenler, bataryalar, temiz teknolojiler ve savunma dahil olmak üzere çeşitli sektörlerin ihtiyaç duyduğu malzemeleri tedarik etmek ve stoklamak üzere Avrupa Kritik Hammaddeler Kurumu kurmayı planladığının altını çizdi.
Bununla birlikte AB'nin Avrupalı şirketler için eşit rekabet koşulları sağlamaya çalışacağını vurgulayan von der Leyen, bazı ülkelerin haksız rekabete yol açan ticaret uygulamalarına karşı gerektiğinde yeni araçları da devreye almaya hazır olduğunu belirtti. Von der Leyen ayrıca önerilen DiversifyEU paketiyle AB'nin tedarik zincirlerinin ve ekonomik ilişkilerinin çeşitlendirilmesini hedeflediğini; Amerika, Asya, Afrika ve Körfez bölgelerindeki ekonomilerle ticari ilişkilerini güçlendirerek Avrupalı şirketler için ilave fırsatlar yaratmayı planladığını kaydetti.
EUROFER çelik üretimini destekleyecek önlemler istiyor
Avrupa Çelik Birliği (EUROFER), von der Leyen'in rekabetçilik, uygun fiyatlı enerji ve rekabet koşullarının eşit hale getirilmesine verdiği önemi memnuniyetle karşılayarak bu koşulların Avrupa'da çelik üretiminin ve sanayi yatırımlarının sürdürülmesi açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Birlik elektrik maliyetlerinin düşürülmesi, uygun fiyatlı hidrojene erişim sağlanması, Avrupa'da üretilen düşük emisyonlu çelik için öncü pazarların güçlendirilmesi ve sanayi koşullarıyla uyumlu bir Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) çerçevesi oluşturulması çağrısında bulundu. Ayrıca Çelik ve Metaller Eylem Planı'nın çelik değer zincirinin tamamında uygulanmasını istedi.
EUROFER Genel Direktörü Axel Eggert, Avrupalı çelik üreticilerinin iklim nötr olma hedeflerine bağlılıklarını sürdürdüğünü ancak düşük emisyonlu teknolojilere yatırım yapılabilmesi için ekonomik açıdan uygulanabilir bir iş modelinin gerekli olduğunu paylaştı. Bununla birlikte değerli ikincil hammaddelerin benzer iklim hedefleri veya ihracat kısıtlamaları bulunmayan ülkelere ihraç edilmesi yerine AB içinde tutulması gerektiğini savundu.
Öte yandan ETS ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na (SKDM) ilişkin açıklamalar yapan birlik, ETS kapsamındaki ücretsiz tahsisatlarının kademeli olarak kaldırılma hızının SKDM'nin karbon kaçağını önlemedeki etkinliğinin yanı sıra Avrupalı çelik üreticilerinin rekabetçi şekilde karbonsuzlaşmak için ihtiyaç duyduğu enerji ve teknolojilere erişimini de dikkate alması gerektiğini dile getirdi. EUROFER ayrıca yüksek karbon maliyetleri sebebiyle farklı karbon ve ticaret koşulları altında faaliyet gösteren ülkelerden çelik yoğun nihai mamul ithalatının artabileceği ve bu durumun karbon kaçağı riskini son kullanıcı sektörlere kaydırabileceği uyarısında bulundu. Bu doğrultuda ilgili son kullanıcı sektörlere yönelik koruma önlemlerinin güçlendirilmesini ve Avrupa'da düşük emisyonlu çelik üretimine yönelik yatırımları destekleyecek üretim kriterleri getirilmesini talep etti.
