Reuters'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Çin'de devlete bağlı China Mineral Resources Group (CMRG), bazı yerel çelik üreticilerine Avustralyalı madencilik şirketi Rio Tinto ile Eylül ayı sevkiyatlarına ilişkin demir cevheri görüşmelerini askıya almaları talimatını verdi. Bu adım, CMRG'nin dünyanın en büyük demir cevheri üreticileriyle yürütülen yıllık tedarik sözleşmesi görüşmelerinde pazarlık gücünü artırmaya yönelik stratejisinin son hamlesi olarak değerlendiriliyor.
Yıllık sözleşme süreci kapsamında madencilik şirketleri ile çelik üreticilerinin gelecek yıla ilişkin sevkiyat hacimleri, kargo tahsisatları ve teslimat programlarını müzakere ettiği ifade edildi. Ancak kaynaklar, CMRG'nin bazı çelik üreticilerinden Rio Tinto ile bu süreci sonuçlandırmamalarını istediğini dile getirdi. Wood Mackenzie'nin tahminlerine göre CMRG, artık Çin'in yıllık demir cevheri ithalat hacminin yarısından fazlası adına müzakere yürütüyor.
Çin'in demir cevheri alımlarının merkezileştirilmesi hedefleniyor
Piyasa oyuncuları, söz konusu stratejinin müzakere yetkisini halen elinde bulunduran çelik üreticilerini bu yetkiyi CMRG'ye devretmeye teşvik etmeyi amaçladığını belirtti. Böylece CMRG'nin hem alım hacmini artırmayı hem de küresel madencilik şirketleri karşısındaki pazarlık gücünü güçlendirmeyi hedeflediği aktarıldı.
Haberlerin ardından vadeli demir cevheri fiyatları sertçe yükseldi. Dalian Emtia Borsası'nda en aktif işlem gören kontrat %2,57 artışla 719 RMB/mt (106,54$/mt) seviyesine yükselirken, Singapur Borsası'nda Eylül vadeli kontrat fiyatı ise %2,15 artışla 96,45$/mt seviyesine çıktı.
Avustralyalı demir cevheri tedarikçilerinin tamamı baskı altında
CMRG daha önce Avustralya'nın diğer büyük ölçekli demir cevheri üreticileri olan BHP, Fortescue ve Hancock Prospecting üzerinde de benzer baskılar uygulamıştı. Çin'in demir cevheri ithalatının yarısından fazlasını oluşturan Avustralya, aynı zamanda Çin'in en büyük demir cevheri tedarikçisi konumunda yer alıyor.
Rio Tinto'nun ise bugüne kadar en büyük hissedarının Çin'de devlete bağlı Chinalco olması ve iki şirketin Gine'deki Simandou demir cevheri projesinde ortaklık yapması nedeniyle bu tür baskılardan görece daha az etkilenen şirket olarak görüldüğü ifade edildi. Bununla birlikte Rio Tinto Iron Ore CEO'su Matthew Holcz, küresel demir cevheri arzındaki artışın pazarlık gücünü üreticilerden alıcılara kaydırdığını kabul etti. Alıcılar ile satıcılar arasında zaman zaman gerilim yaşanmasının kaçınılmaz olduğunu belirten Holcz, şirketin uzun vadeli ortaklıkları ve her iki taraf için de fayda sağlayan ilişkileri sürdürmeye odaklandığını kaydetti.
Avustralyalı madenciler hükümetten destek istiyor
BHP, yıllık sözleşme görüşmelerinin sürdüğü 2025 sonu ve 2026 başında bazı demir cevheri ürünlerine yönelik kademeli kısıtlamalarla karşı karşıya kalmıştı. Bu kısıtlamalar, o dönemde görevi devralmaya hazırlanan CEO Brandon Craig'in Çin ziyareti sonrasında kaldırılmıştı. Fortescue ise geçen hafta CMRG'nin uygulamalarının Çin'in demir cevheri tedarik zincirinin istikrarını riske attığını açıklamıştı.
Avustralya'nın önde gelen madencilik şirketleri ve sektör kuruluşlarının Pekin'in giderek daha koordineli hale gelen satın alma stratejisine karşı hükümetten destek talep ettiği aktarıldı. Bu kapsamda Avustralya'nın demir cevheri ihracatı için tek bir satış platformu oluşturmasının da gündeme geldiği dile getirildi. Ancak bazı madencilik şirketleri, Canberra yönetiminin 2020-2023 döneminde Avustralya çıkışlı bazı ürünlere uygulanan gayriresmi ticaret kısıtlamalarının ardından Çin ile diplomatik ve ticari ilişkileri yeniden güçlendirme çabalarını sürdürmesi nedeniyle sert adımlar atmasının düşük ihtimal olduğunu söyledi.
