3-4 Kasım tarihlerinde Mısır'ın başkenti Kahire'de düzenlenen 19. Arap Çelik Zirvesi kapsamında Fas, Cezayir, Mısır, Irak ve Suriye çelik piyasalarının ele alındığı panelde sektör temsilcileri bir araya gelerek söz konusu ülkelerin çelik sektörlerinin karşılaştığı zorlukları ve sunduğu fırsatları değerlendirdi.
Mısır pazarı
El Marakby Steel Company CEO'su Hassan El Marakby'nin verdiği bilgilere göre Mısır'ın çelik tüketimi 2025 yılında yaklaşık 10 milyon mt seviyesinde bulunurken, 2026 yılında 9,9 milyon mt olması bekleniyor. Bu da tüketimin nispeten istikrarlı seyrettiğine işaret ediyor. Ülkenin inşaat demiri tüketiminin 2025 yılındaki 6,7 milyon mt seviyesinden 2026 yılında 7-7,6 milyon mt'a yükselmesi beklenirken, üretim 2025 yılında 8,4 milyon mt ve kapasite kullanım oranı yaklaşık %54 olarak kaydedildi. 2026 yılının ilk sekiz ayına ait verilere göre üretimin 8,5 milyon mt'a ulaşacağı tahmin edilirken, kütük ithalatını 2,5 milyon mt'a düşüren ithalata yönelik koruma önlemlerinin desteğiyle kütük üretiminde kapasite kullanım oranı %70 seviyesinde bulunuyor. Yassı çelik segmentinde ise sıcak rulo sac üretiminde kapasite kullanım oranı %96 gibi yüksek bir seviyede seyrederken, koruma önlemlerinin desteğiyle üretimin 2026 yılında 2,2 milyon mt'a ulaşması bekleniyor. Tüketimin ise 2,1 milyon mt olması öngörülüyor. El Marakby'ye göre Mısır, uzun mamul ve sıcak rulo sac üretiminde yeterli kapasiteye sahip olsa da profil, ray, levha ve bazı boru ürünlerinin üretimini artırma potansiyeli bulunuyor.
Mısır'da çelik talebi konut, enerji, sulama ve su altyapısı projeleriyle destekleniyor. Ülkenin 2026-2027 dönemine yönelik yatırım öncelikleri kapsamında toplam 3,7 trilyon Mısır poundu tutarında yatırım planlanırken, bunun %59'unun özel sektör tarafından gerçekleştirilmesi bekleniyor. Hammadde tedariki ise Mısır çelik sektörünün karşılaştığı başlıca zorluklardan biri olmaya devam ediyor. Ülkenin yıllık hammadde ithalatının değeri 2,8 milyar $ seviyesinde bulunurken, bunun %75'ini demir cevheri ve %23'ünü hurda oluşturuyor.
El Marakby'ye göre Mısır, dünyanın en büyük 20 çelik üreticisi ülkesi arasında yer alması, Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesi ile Avrupa arasındaki stratejik coğrafi konumu ve nitelikli iş gücü sayesinde önemli rekabet avantajlarına sahip. Ancak ülkenin çelik sektörü, küresel kapasite fazlasının etkisiyle diğer ülkelerden yapılan düşük fiyatlı ihracat, artan korumacılık nedeniyle daralan ihracat fırsatları ve enerji kaynaklı yüksek üretim maliyetleri gibi çeşitli zorluklarla karşı karşıya bulunuyor. AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ve Mısır dahil bazı ülkelere yönelik hurda ihracatına kısıtlama getirilmesine ilişkin devam eden görüşmeler de sektör açısından diğer zorluklar arasında yer alıyor. El Marakby, rekabet gücünün artık yalnızca fiyatlarla değil, pazarlara erişim, doğrulanmış emisyon verileri ve enerji maliyetlerinin yönetimiyle de belirlendiğini vurguladı. Ayrıca Mısır'ın öncelikleri arasında istihdamın artırılması ve maliyet açısından rekabet gücünün geliştirilmesinin bulunduğunu belirtti. Sunumunun sonunda El Marakby, Arap ülkeleri arasında çelik sektöründe daha güçlü ortaklıklar kurulmasının maliyetlerin kontrol altına alınmasına, yüksek kaliteli yatırımlar için fırsatlar yaratılmasına, hammadde tedarik güvenliğinin artırılmasına ve düzenlemelere uyumun kolaylaştırılmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Cezayir pazarı
Cezayir'e ilişkin sunumunda Algerian Qatari Steel Pazarlama Direktörü Abdelkadir Khellaf, piyasayı şekillendiren üç temel unsura dikkat çekti. Bunları mevcut talep, üretim ve imalat kapasitesinin genişletilmesi ve yassı çelik üretiminin artan taleple uyumlu hale getirilmesi olarak sıraladı. Cezayir'in çelik piyasası yıllık 3,5-3,8 milyon mt seviyesine ulaşırken, talebin 2030 yılına kadar 4,5-5 milyon mt'a yükselmesi bekleniyor. Büyümenin büyük ölçüde toplam talebin yaklaşık %50'sini oluşturan konut sektöründen kaynaklanacağı, bunu yaklaşık %25 payla sanayi sektörünün izleyeceği öngörülüyor. Cezayir ayrıca madencilik faaliyetlerini desteklemek amacıyla 2.000 km uzunluğunda yeni demiryolu hattının inşası da dahil olmak üzere kara yolu ve ulaşım altyapısına yatırım yapıyor. Bunun yanı sıra ülke, son yıllarda ağırlıklı olarak yerel piyasaya yönelik üretim yapan bir konumdan ihracatçı konumuna geçiş yaparak Avrupa, Afrika ve ABD pazarlarını hedeflemeye başladı. Bölgesel büyümenin güçlü seyretmesine ve gümrük vergileri ile ithalat kontrolleri gibi yerel piyasayı korumaya yönelik önlemlere rağmen Cezayir, bazı pazarlarda çelik tüketiminin gerilemesi ve uluslararası ticaret politikalarındaki değişiklikler nedeniyle zorluklarla karşılaşıyor. Avrupa'da çelik tüketiminin %26 azaldığı belirtilirken, AB'nin SKDM uygulaması da ülkenin karşı karşıya olduğu başlıca dış etkenler arasında yer alıyor.
Fas pazarı
Fas'a ilişkin değerlendirmelerde bulunan Maghreb Steel CEO'su Hatim Senhaji, ülkede beşi uzun mamul ve biri yassı çelik üreten toplam altı çelik üreticisi bulunduğunu belirtti. Fas'ın çelik üretimi 2024-2025 döneminde yaklaşık 3,8 milyon mt seviyesinde bulunurken, tüketim yaklaşık 3,7 milyon mt'a ulaştı. Ülkenin yassı çelik üretim kapasitesi 2,6 milyon mt'a kadar çıkarken, bu kapasite yerel talebin önemli bir bölümünü karşılıyor. İthalatta ise hurdanın payı yaklaşık %61 seviyesinde bulunurken, kütük ithalatı 2025 yılında yaklaşık 1,2 milyon mt olarak kaydedildi. Fas'ın hurda ithalatının önemli bir bölümü AB'den karşılandığı için birliğin gündemindeki hurda ihracatı kısıtlamalarının yürürlüğe girmesi halinde ülke, Mısır'a benzer zorluklarla karşılaşabilir. Fas, ticaret politikalarındaki gelişmeleri ve bölgesel rekabet koşullarını dikkate alırken belirli yassı ve uzun çelik ürünleri de dahil olmak üzere bazı ürünlerde yerel üretim ile ithalat arasında denge kurmaya devam ediyor.
Ortadoğu pazarındaki fırsatlar
Öte yandan Irak'ta savaşın etkilediği bölgelerde yeniden inşa faaliyetleri ve kentleşme çelik sektöründeki büyümeyi destekliyor. Ülkede yaklaşık 1 milyon konut açığı bulunurken, Bağdat yakınlarında ve Irak'ın kuzeyinde yürütülen büyük ölçekli inşaat projelerinin de ilave talep yaratması bekleniyor. Irak ayrıca 1.074 km uzunluğunda bir demiryolu hattı, Bağdat ve Musul bölgesindeki metro projeleri ile petrol ve doğal gaz boru hatları ve bunlarla bağlantılı tesisler de dahil olmak üzere ulaşım altyapısına yatırım yapıyor. Irak merkezli MAS'ın Yönetim Kurulu Üyesi Bilal Omar Ismail, Basra-Baniyas ve Basra-Akabe boru hattı projelerine dikkat çekti. Ismail, savaş sonrası yeniden inşa sürecindeki zorlukların yanı sıra özellikle hammadde bulunabilirliği ve kalitesine ilişkin sorunlara ve yeterince gelişmemiş ulaşım ağlarından kaynaklanan lojistik güçlüklere değindi. Ülkenin karşılaştığı bir diğer önemli sorun ise elektrik arzındaki açık. Irak'ın elektrik talebi yaklaşık 44 GW seviyesinde tahmin edilirken, üretim yalnızca 30 GW seviyesinde bulunuyor.
Suriye ise 2011-2024 yılları arasında devam eden savaşın ardından özellikle 40 milyonluk nüfusunun su ve elektrik ihtiyacının karşılanması konusunda önemli yeniden inşa zorluklarıyla karşı karşıya bulunuyor. Bununla birlikte Suriye merkezli Joudco Steel'in Yönetim Kurulu Başkanı Anas Joud'a göre ülke, ekonomide kademeli toparlanma beklentileriyle inşaat faaliyetleri açısından önemli bir potansiyel sunuyor. Joud, hükümetin yatırımları kolaylaştırmaya, uluslararası iş birliğini güçlendirmeye ve sınır kapılarındaki istikrarı artırmaya yönelik girişimlerine dikkat çekti. Ayrıca daha önce kapatılan fabrikaların yeniden faaliyete geçirilmesi amacıyla 2025 yılında başlatılan çalışmaların üretimde %30-40 oranında artış sağladığını belirtti. Hükümet ve uluslararası kuruluşlar tarafından desteklenen girişimler kapsamında mültecilerin kademeli olarak ülkeye dönmesiyle yerel tüketim artarken, bazı sanayi kollarında çelik arzında sıkıntılar yaşanıyor. Suriye ekonomisinin 2026 yılında yaklaşık %10 büyümesi beklenirken, bu durum yatırım fırsatlarının iyileştiğine ve yapısal toparlanmanın devam ettiğine işaret ediyor.
Panelde konuşmacılar, Arap ülkelerinin ulusal öncelikleri ve düzenleyici çerçeveleri farklılık gösterse de ortak zorlukların aşılması ve rekabet gücünün artırılması için bölgesel ekonomik iş birliğinin güçlendirilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı. Hammadde bulunabilirliğindeki farklılıklar, enerji ve elektrik arzına ilişkin kısıtlamalar ve uluslararası ticaret politikalarının etkileri gibi yapısal sorunlara dikkat çekildi. Katılımcılar ayrıca arz-talep dengesizliklerinin giderilmesi, üretim kapasitesinin genişletilmesi ve bölge genelinde sürdürülebilir büyümenin desteklenmesi için kamu ile özel sektör arasındaki iş birliğinin ve Arap ülkeleri arasında koordineli çalışmaların önemini vurguladı.
