Basında çıkan haberlere göre Hürmüz Boğazı, 12 Ağustos'ta ticari gemi trafiğinin büyük bölümü için fiilen kapalı kalırken, Babülmendep Boğazı'nda Husilerin gerçekleştirdiği saldırı Orta Doğu'ya hizmet veren deniz taşımacılığı rotaları üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
İran, ABD koşullarını karşılayana kadar Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını açıkladı. Söz konusu koşullar arasında ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını sona erdirmesi, yaptırımları kaldırması, İran'a ait varlıkları serbest bırakması ve çatışmalar sırasında meydana gelen zararlar için tazminat ödemesi bulunuyor.
İran ve Umman yeni deniz koridorunu görüşüyor
İran ve Umman'ın, boğazdan geçmesi planlanan yeni bir deniz koridorunun koordinatları konusunda mutabakata vardığı bildirildi. Ancak İranlı yetkililer, yalnızca Umman ile varılacak bir anlaşmanın boğazın yeniden açılması için yeterli olmayacağını belirtti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran ve Maskat yönetimlerinin yeni bir deniz taşımacılığı rotası konusunda anlaşmaya yakın olduğunu söyledi. Öte yandan İran'ın gemi trafiğine ilişkin bir önceki düzenlemeyi artık kabul etmediğini ve kalıcı bir güzergâh oluşturulmasına ilişkin teknik ve hukuki konular üzerindeki görüşmelerin devam ettiğini aktardı.
Planlanan düzenleme kapsamında Körfez'e giriş yapan gemilerin İran'ın, çıkış yapan gemilerin ise Umman'ın denetiminde olmasının öngörüldüğü ifade edilirken, ABD'nin ise Tahran'a uluslararası bir deniz yoluna erişim üzerinde yetki verecek bir anlaşmaya karşı çıktığı aktarıldı.
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği 2025'teki seviyelerin çok altında
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi hareketlerinin önceki seviyelerin oldukça altında seyretmeye devam ettiği öğrenildi. Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC) verilerine göre 6-8 Ağustos tarihleri arasında ABD'nin koordinasyonuyla 40 gemi boğazdan geçiş yaptı. 8 Ağustos'ta doğu yönünde seyreden altı ve batı yönünde seyreden iki yük gemisinin yanı sıra iki tanker boğazdan geçti. Buna karşılık 2025 yılında Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama yaklaşık 138 gemi geçiyordu.
JMIC, 1 Mart-10 Ağustos tarihleri arasında deniz taşımacılığını etkileyen 84 güvenlik olayı kaydederken, ticari gemilerin füze ve benzeri mühimmat saldırıları, sürüklenen veya konumu belirlenmemiş mayınlar ve uydu navigasyon sinyallerine yönelik müdahalelerle karşı karşıya kalmaya devam ettiğini bildirdi.
ADNOC bağlantılı tanker füze saldırısına uğradı
Birleşik Arap Emirlikleri, 8 Ağustos'ta Abu Dhabi National Oil Company ile bağlantılı bir tankerin Hürmüz Boğazı'ndan geçerken füze saldırısına uğradığını açıkladı. Mürettebat çıkan yangını söndürmeyi başarırken, tankerin daha sonra Füceyre'ye olan seferini tamamladığı ve olayda yaralanan olmadığı ifade edildi.
11 Ağustos'ta ABD güçlerinin Umman Körfezi'nde Panama bayraklı Vela Nova gemisine ateş açmasıyla bölgedeki gerilimin yeniden tırmandığına dikkat çekildi. ABD ordusu, konteyner gemisinin tekrarlanan uyarıları dikkate almadığını ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını aşmaya çalıştığını öne sürdü. Gemide çıkan yangın söndürülürken, geminin taşıdığı yükün içeriği kamuoyuna açıklanmadı ve İran'a veya İran'dan mal taşıyıp taşımadığı da doğrulanamadı.
Husilerin saldırısı Babülmendep'te riskleri artırdı
Öte yandan Yemen'in uluslararası alanda tanınan hükümetine göre İran destekli Husi güçlerinin 11 Ağustos'ta Mısır'a ait Tanzanya bayraklı Tihamah adlı gemiye saldırmasıyla Babülmendep Boğazı'ndaki güvenlik riskleri arttı. Yemen Ulaştırma Bakanlığı, Husilerin ticari yük gemisine üç balistik füze fırlattığını, bunun sonucunda yangın çıktığını ve geminin önemli ölçüde hasar gördüğünü açıkladı.
İlk haberin yayımlandığı sırada Husiler saldırının sorumluluğunu resmi olarak üstlenmemişti. Bununla birlikte Husilerin kontrolündeki Saba haber ajansı tarafından yapılan ayrı bir açıklamada grubun Babülmendep'te Suudi Arabistan'a ait askeri ekipman taşıyan bir gemiye saldırdığı bildirilse de geminin adı açıklanmadı. SteelOrbis'in daha önceden de bildirdiği üzere Husiler, Temmuz ayında Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası ilan etmişti. Babülmendep'ten geçen günlük ortalama gemi sayısı geçen hafta 32'ye gerilerken, abluka öncesinde bu rakamın yaklaşık 50 seviyesinde olduğuna dikkat çekildi.
Hürmüz'deki aksaklık İran'ın dökme kütük arzını kısıtlıyor
Hürmüz Boğazı'nda yeniden yaşanan sorunlar İran'dan sevk edilen kütük arzını da kısıtladı. SteelOrbis'in geçen hafta da bildirdiği üzere Hürmüz Boğazı'ndaki durum nedeniyle sevkiyat yapılamaması sonucunda İran çıkışlı dökme yük arzı sınırlı kaldı.
Bunun yanı sıra İran parlamentosunun, ABD, İsrail ve düşman olarak tanımlanan diğer ülkelerle bağlantılı gemilerin boğazı kullanmasının yasaklanmasına imkân verecek bir yasa tasarısını değerlendirdiği bildirildi. Önerilen düzenlemenin askeri gemilerin yanı sıra İsrail'i desteklemekle suçlanan sivil yük gemilerini de kapsayacağı ve ihlal durumunda yükün değerinin %20'sine varan para cezası uygulanabileceği belirtildi.
Yakın zamanda deniz trafiğine ilişkin bir anlaşmaya varılacağına yönelik beklentilerin zayıflamasıyla petrol fiyatlarının 12 Ağustos'ta yükseldiği görüldü. Böylelikle Brent petrol %0,6 artışla varil başına 89,49$ seviyesine çıkarken, West Texas Intermediate (WTI) vadeli petrol fiyatları da %0,6 artışla varil başına 83,67$ seviyesinde kaydedildi.
