CISA'nın 2007 yılı dördüncü çelik sektörü raporu

Çin Demir-Çelik Birliği (CISA) 31 Ekim 2007 tarihinde 2007 yılı için Dördüncü Çelik Sektörü Raporunu yayınladı. Raporda, Çin çelik sektörünün yılın ilk üç çeyreğindeki durumu değerlendirildi.

1. Çelik üretimi ve ihracatı güçlü bir şekilde arttı, ancak artış oranı geriledi

Ocak-Eylül 2007 döneminde ülkenin ham çelik üretimi, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %17.61 artışla 362.7320 milyon mt'a ulaşırken, artış oranı yıl içinde aydan aya düşüş gösterdi. Ocak ayında, geçtiğimiz yılın aynı ayına göre %26.08 üretim artışı kaydedilirken, Eylül ayında ise geçtiğimiz yılın aynı ayına göre %17.41 artış kaydedildi. Bu oran, Ocak ayındakine göre %8.61 puan düşüşe işaret etti.

Aynı dönemde pik demir üretimi %15.68 artışla 346,3820 milyon mt'a ulaştı. Pik demir bakımından da artış oranının 2007 yılı içinde kademeli olarak gerilediği görüldü. Ocak ayındaki %23.27'lik artışla karşılaştırıldığında, Eylül ayındaki artış oranı %12.71 seviyesinde yer alarak, %10.56 puanlık bir gerilemeye işaret etti.

İç talebin büyümesiyle birlikte çelik ihracatının da büyüme eğilimi göstermesi, söz konusu dönemde çelik üretiminin de önemli oranda artırılmasına yol açtı.

Öncelikle, Ocak-Eylül döneminde iç piyasadaki güçlü talep nedeniyle görünen çelik tüketimi (üretim+ ithalat- ihracat) bir yıl öncesine göre %10.73 yani 30.83 milyon mt artışla 318.08 milyon mt'a yükseldi.

Ayrıca, Uluslararası Demir-Çelik Birliği (IISI) tarafından tahmin edildiği üzere, 2007 yılında küresel çelik ürün talebi %6.8'lik güçlü bir artış kaydedecektir. Bu bakımdan, Ocak-Eylül 2007 döneminde Çin'in çelik ihracatı, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %73.2 artışla 49.5221 milyon mt'a ulaşırken, yarı ürün ihracatı ise %2.64 düşüşle 5.9665 milyon mt'a geriledi. Diğer taraftan, bu dönemdeki çelik ithalatı %8.23 düşüşle 12.9784 milyon mt'a gerilerken, yarı ürün ithalatı da %39.85 düşüşle 189.600 mt'a indi. Bu rakamlardan anlaşıldığı üzere, çelik ihracatı hızla yükselirken, ithalat ise düşüş kaydetti.

Ocak-Eylül döneminde net ham çelik ihracatı %23.47 arttı.

Bu yıl, çelik ihracatının çok hızlı artması nedeniyle hükümet, ihracatı sınırlamak için bir dizi önlem aldı. Bu resmi önlemlerin etkisi belirgin bir şekilde görülmeye başladı. Nisan ayında çelik ihracatı bir yıl öncesine göre %146.48 artarken, Ağustos ve Eylül aylarında ise bu rakam sırasıyla %39.52 ve %9.14'e düştü. Ham çelik bakımından, Eylül ayında ihracat bir yıl öncesine göre 318.100 mt yani %5.9 düşüşle 5.0784 milyon mt'a geriledi. Bu arada, Ocak-Eylül döneminde ham çelik ihracatı 58.08 milyon mt oldu.

Bugünkü eğilime göre, resmi makro kontrol önlemler nedeniyle bu yılın dördüncü çeyreğinde işlenmiş ve yarı ürün ihracat hacminin geçtiğimiz yılın dördüncü çeyreğine göre düşüş göstermesi beklenmektedir.

İhracat hacminin düşmesi, çelik üretimindeki güçlü büyümenin sınırlanmasına yardımcı olacaktır. Üstelik, yurt içinde üretilen tüm çelik malzemeler iç piyasadaki talebi karşılamaya odaklanacaktır.

Dolayısıyla, 2007 yılının tümünde ham çelik üretim hacminin geçtiğimiz yıla göre %14 artışla 480 milyon mt olması, bu arada yüksek fırın pik demir üretiminin %12.4 artışla 465 milyon mt olması beklenmektedir. 

2. Çelik ürün çeşitleri bakımından yapısal iyileştirme süreklilik gösteriyor

Ocak-Eylül döneminde yüksek teknolojili ve yüksek katma değerli çelik üretimi sürekli olarak arttı. Mesela, bu dönemde soğuk sac üretimi %32.76 artışla 24.5451 milyon mt'a yükselirken, galvanizli sac üretimi %51.9 artışla 15.0804 milyon mt'a, boyalı sac üretimi %39.5 artışla 2.3727 milyon mt'a, silisli sac üretimi de %22 artışla 3.0458 milyon mt'a ulaştı.

Şu sıralar çelik sektörünün genelinde yapısal ayarlamaya yönelik genel hedef, yüksek teknolojili ve yüksek katma değerli ürünlerin toplam çelik üretimi içindeki payının artırılması yönündedir. Ocak-Eylül 2007 döneminde toplam işlenmiş çelik üretim hacmi geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %24 artışla 417.5383 milyon mt oldu.

Söz konusu dönemde ülkede, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %38.23 artışla 146.9882 milyon mt'a yükselen sac üretimi, toplam işlenmiş çelik üretim hacmi içinde %35.2 paya sahip oldu. Bu oran, geçtiğimiz yıldakine göre %3.63 puan daha büyük.

Uzun ürün üretim hacmi ise %17.65 artışla 195.9511 milyon mt'a ulaşarak, toplam işlenmiş çelik üretimi içinde %46.93 paya sahip oldu. Böylece, toplam üretim içinde uzun ürünlerin payı geçtiğimiz yıla göre %2.52 puan azaldı.

Dar şerit üretim hacmi %12.35 artışla 34.3872 milyon mt'a ulaşarak, toplam işlenmiş çelik üretimi içinde %8.24 paya sahip oldu. Bu malzemenin de payı, geçtiğimiz yıla göre %0.85 puan azaldı.

Boru ve kutu profilin üretimi ise %17.3 artışla 30.9058 milyon mt oldu. Böylece bu malzemelerin toplam üretim içindeki payı da %0.42 puan azalarak %7.4'e geriledi.

3. Enerji verimliliği ve kirliliğin azaltılmasında yeni gelişme kaydedildi

Çin'de CISA'ya üye 77 büyük ve orta ölçekli çelik işletmesine baktığımızda, bu tesislerin Ocak-Eylül 2007 dönemindeki toplam enerji tüketimlerinin geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %11.2 artışla 160.7093 milyon mt standart kömüre ulaştığını görmekteyiz. Bir ton çelik başına enerji tüketiminin düşmesi sayesinde, toplam enerji tüketiminde kaydedilen artış, ham çelik üretimine göre daha aşağıda olan %6.41 seviyesinde yer aldı. Yine de, enerji tüketiminin genel olarak güçlü yükseliş eğilimini sürdürdüğünü söylemek mümkündür.

Bir ton çelik başına ortalama enerji tüketimi geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %2.4 düşüşle 624.9 kg standart kömür oldu. Bir ton çelik başına temiz su tüketimi ise %18.7 düşüşle 5.46 mt su/mt çelik seviyesine geriledi. Su geri dönüşüm oranı, geçtiğimiz yıla göre %0.83 puan artışla %95.95'e yükseldi.

Zehirli atık bakımından, Ocak-Eylül 2007 döneminde Çin'in büyük ve orta ölçekli çelik üreticilerinden kaynaklanan toplam SO2 emisyonu %0.59 oranında düşerken, toplam duman tozu emisyonu %2.78, toz emisyonu %3.06, ve atık su içinde kimyasalların oksijen tüketimi %9.23 oranında azaldı.

Söz konusu dönemde ilgili işletmeler geri dönüşüm konusunda da belirli bir aşama kaydetti. Mesela, yüksek fırın cürufu yeniden kullanımı %90.89, çelik cürufu geri dönüşüm oranı %88.29, tortu geri dönüşüm oranı da %98.65 oldu.

Genel olarak, söz konusu dönemde çelik sektöründeki toplam enerji tüketimi, ülke çapındaki toplam enerji tüketiminin %14.71'ini oluşturdu. Bu arada, çelik sektöründe atık su deşarjı, ülkedeki toplam atık su deşarjının %8.53'ünü oluştururken, toz emisyonu da ülkenin toplam toz emisyonu içinde %15.18 paya sahip oldu. Dördüncü çeyrekte ve yakın gelecekte, enerji tasarrufunun artırılarak, emisyonların daha da azaltılması hedefi sektörün önünde aşılması güç bir engel oluşturmaktadır.

4. Yerli demir cevheri üretimi ve cevher ithalatı arttı; fiyatlar da yüksek seviyelerde yer alıyor

2007 yılının ilk üç çeyreğinde büyük ve orta ölçekli demir cevheri madenleri geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %22.9 artışla toplam 505.4655 milyon mt (düşük kalite) cevher üretti. Çin'de 2007 yılının tümünde büyük ve orta ölçekli madenlerin 705 milyon mt, küçük ve orta ölçekli madenlerin ise 100 milyon mt demir cevheri üretilmesi, böylece toplamda, 2006 yılına göre %15.5 artışla 805 milyon mt'luk demir cevheri üretiminin gerçekleştirilmesi beklenmektedir.

Ocak-Eylül döneminde toplam demir cevheri ithalatı ise geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %14.94 artışla 284.0343 milyon mt'a ulaştı. 2007 yılının tümünde toplam ithalatın, geçtiğimiz yıla göre 44 milyon mt yani %14.2 artışla 370 milyon mt'a ulaşması beklenmektedir.

Hem yerli cevher hem de ithal cevher fiyatları yıl boyunca güçlü bir şekilde yükseldi. Ocak-Eylül döneminde ithal demir cevherinin ortalama fiyatı bir yıl öncesine göre %27.06 artışla 79.72 $/mt (CIF) oldu. Fiyat, aydan aya yükselerek Eylül ayında, Ocak ayına göre %31.95 artışla ortalama 91.11 $/mt seviyesine ulaştı.

Uluslararası piyasada demir cevheri fiyatlarının artmasıyla, Çin iç piyasasında da demir cevheri fiyatları kademeli olarak yükseldi. Eylül ayının sonunda büyük ve orta ölçekli demir ve çelik işletmelerinin demir cevheri tedarik maliyeti geçtiğimiz yılının aynı ayına göre %63.58, 2007 yılının Ocak ayına göre de %49.04 artışla 906.16 RMB/mt'a (121.47 $/mt) yükseldi.

Anlık sevkiyatlara yönelik navlun oranlarının yükselmesi nedeniyle ithal cevher fiyatı (CIF) da artış kaydetti. Anlık teslimatlara yönelik navlun sözleşmelerinde 16 Ekim tarihinde CIF fiyatlar, Brezilya-Çin rotasında 88.29 $/mt, Batı Avustralya-Çin rotasında ise 38.11 $/mt seviyesinde yer alıyordu.

CISA, ülkedeki çelik işletmeleriyle yürüttüğü araştırmalar sonucunda demir cevheri ile ilgili olarak şu önlemlerin alınmasına karar verdi:

1. Demir cevheri ithal eden işletmeler arasında koordinasyonu sağlamak için Çin'i beş bölgeye bölmek. Nispeten büyük miktarda demir cevheri ithal eden çelik işletmeleri, aynı zamanda yakınlarındaki diğer işletmeler için büyük bir nakliye acentesi görevi görecek, böylece, navlun oranı ile ilgili pazarlıklarda daha fazla güç ve merkezileşme elde edilecek;

2. Uzun vadeli deniş taşımacılığı sözleşmelerinin oranı artırılacak ve anlık sevkiyatlı nakliye sözleşmelerinin payı azaltılacaktır. Bu şekilde, navlun oranlarının daha yükselmesi önlenecektir.

3. Çelik işletmeleri ile denizcilik şirketleri arsında uzun vadeli ortaklıklar kurulacaktır. Bu şekilde, hem çelik üreticileri hem de denizcilik şirketleri, kuru yük kargo kapasitesinin artırılması amacıyla demir cevheri sevkiyatına uygun gemilerin üretilmesinde iş birliği içinde yer alacaklardır.

5. İç piyasada çelik fiyatlarının istikrarı korunuyor; maliyet baskısı artıyor

2007 yılı Eylül ayının sonunda iç piyasada kapsamlı çelik fiyat endeksi, yılın başına göre %9.5 artışla 115.14 puana yükseldi. Aynı dönemde uzun ürün fiyatları %23.23 artarken, yassı malzeme fiyatları ise %5.87 arttı. Çelik fiyatları istikrarlı bir artış kaydederken, özellikle Ağustos ve Eylül ayında büyük dalgalanmalar görüldü. Yıl başında 105.15 seviyesinde yer alan kapsamlı çelik fiyat endeksi Şubat ayından itibaren aydan aya artarak Mayıs ayı sonunda 113.34 puana ulaştı. Daha sonra aylık dalgalanmalar kaydeden endeks Eylül ayında yeniden 115.14 seviyesine yükseldi.

Eylül ayının sonunda, uluslararası piyasalarda kapsamlı çelik fiyat endeksi yıl başına göre %13.45 artışla 170.4 puan seviyesinde yer alırken, uzun ve yassı ürün fiyatları ise sırasıyla %29.84 ve %5.27 artış kaydetti. Yılın başında 150.2 puan seviyesinde yer alan kapsamlı çelik fiyat endeksi, aydan aya yükselerek Haziran ayında 172.8 puana ulaştı. Daha sonra fiyatlar da görülen düşüşün ardından, Eylül ayında endeks yeniden 170.4 puana yükseldi.

Genel olarak, uluslararası piyasa ile iç piyasadaki fiyat değişimleri arasında yakın bir ilişki görülmektedir. Bu eğilimin, bu yılın dördüncü çeyreğinde de devam etmesi, çelik fiyatlarının hafif dalgalanmalarla birlikte istikrarını koruması beklenmektedir.

Bu yılın Ocak-Eylül döneminde, iç ve dış piyasada çelik fiyatlarının genel olarak artması nedeniyle Çin'deki büyük ve orta ölçekli çelik üreticilerin satış cirosu ve kar rakamları da yükseliş kaydetti.

Ancak, dikkat çekici bir nokta olarak, yükselen hammadde fiyatları ve navlun oranları nedeniyle Ocak-Eylül döneminde çelik piki üretim maliyeti %11.33 arttı.  Bu arada, genel giderler %30.93 oranında artarken, mali giderler %42.05, satış giderleri de %33.37 oranında arttı. Şu sıralar, çelik üreticilerinin çoğu maliyetlerin artması nedeniyle önemli bir baskı altında.