ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi (USTR), bu hafta 1974 Ticaret Yasası’nın 301. Maddesi kapsamında arka arkaya iki soruşturma başlattı. Yerel basındaki haberlere göre söz konusu soruşturmaların ABD Başkanı Donald Trump’ın kısa süre önce yürürlükten kaldırılan vergilerin yerine geçmesi amaçlanıyor. Soruşturmaların sonucunda vergi, ithalat kısıtlamaları veya diğer ticaret önlemleri yürürlüğe getirilebilir.
Soruşturma 16 ekonomideki imalat sektörlerindeki kapasite fazlasını hedef alıyor
USTR’ye göre ilk soruşturma Çin, Avrupa Birliği, Japonya, Hindistan, Meksika ve Vietnam dahil 16 ülkedeki imalat sektörlerinde kapasite fazlasına odaklanacak ve aşırı üretime ve kapasite fazlasına yol açan devlet politikalarının uluslararası rekabeti bozup bozmadığını ve ABD sanayilerini olumsuz etkileyip etkilemediğini inceleyecek.
USTR’nin resmi açıklamasında söz konusu sektörler arasında otomotiv, makine, demir dışı metaller ve çelik gibi sektörlerin yer aldığı belirtilerek birçok sektörde ABD’nin önemli ölçüde yerli üretim kapasitesi kaybettiği veya yabancı rakiplerinin gerisinde kaldığı ifade edildi.
Soruşturma hakkında değerlendirmede bulunan ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, yeni soruşturmaların ABD’nin artık yabancı ülkelerin aşırı üretim kapasitesinin etkilerini ihracat yoluyla kendi sanayi tabanına aktarmasına izin vermeyeceğini gösterdiğini söyledi. Greer, Trump yönetiminin kritik tedarik zincirlerini yeniden ABD’ye taşımayı ve üretim sektöründe iyi ücretli istihdam yaratmayı hedeflediğini belirtti. Greer’e göre birçok ticaret ortağında görülen yapısal kapasite fazlası aşırı üretime yol açıyor ve bu durum ABD üretiminin yerini alırken yerli imalat yatırımlarını caydırıyor; bunun sonucunda ABD’nin sanayi kapasitesi azalıyor ve yabancı üreticilerden gelen rekabet baskısı artıyor.
Zorla çalıştırma ile üretilen ürünlere yönelik ayrı soruşturma
USTR ayrıca Türkiye dahil 60 ekonomiyi kapsayan ayrı bir 301. Madde soruşturması da başlattı.
Söz konusu soruşturma, hükümetlerin zorla çalıştırma ile üretilen ürünlerin ithalatına yönelik yasakları getirip getirmediğini ve bu yasakları etkin şekilde uygulayıp uygulamadığını değerlendirecek.
Yerel sektörlerden destek
ABD’deki bazı sektör temsilcileri söz konusu adımı desteklediklerini belirtti. Alliance for American Manufacturing Başkanı Paul Allen, “Kapasite fazlası ciddi bir sorundur. Bazı durumlarda Çin’in otomotiv ve çelik ihracatında olduğu gibi ekonomileri ve sektörleri yıkıma uğratmış ve ABD’de istihdam kaybına yol açmıştır. Amerikan işçilerini ve üreticilerini savunacak anlamlı adımlara yol açmasını umduğumuz bu soruşturmaların başlatılması nedeniyle yönetimi takdir ediyoruz,” dedi.
Çelik sektöründen United Steelworkers International Başkanı Roxanne Brown da ABD Ticaret Temsilciliği Ofisinin küresel kapasite fazlasına yönelik soruşturmalarını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek özellikle çelik ve alüminyum gibi sektörlerde kapasite fazlasının işçilere, yerel topluluklara ve yerli sanayilere zarar verdiğini, zorla çalıştırmanın ise Çin ve diğer ülkelerde yaygın olmaya devam ettiğini söyledi. Brown, zorla çalıştırmadan fayda sağlayan şirketlerin belirlenmesi ve bu uygulamalara karşı yaptırımların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
232. Madde ve 301. Madde: Farklı hukuki çerçeveler
ABD ticaret politikası çerçevesinde 232. Madde ve 301. Madde kapsamındaki vergiler, hukuki dayanakları ve amaçları bakımından farklılık gösteriyor.
232. Madde kapsamındaki veriler, 1962 tarihli Ticaret Genişleme Yasası uyarınca ulusal güvenlik gerekçesiyle uygulanıyor. Bu soruşturmalar ABD Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülüyor ve ulusal savunma açısından kritik kabul edilen sektörleri tehdit eden ithalatın kısıtlanmasına olanak tanıyor. Bu önlemler 2018 yılından bu yana özellikle çelik ve alüminyum sektörlerinde yaygın olarak uygulanıyor.
Buna karşılık 1974 Ticaret Yasası’nın 301. Maddesi kapsamında uygulanan vergiler ayrımcı ticaret politikaları veya fikri mülkiyet ihlalleri dahil haksız ticaret uygulamalarını ele almak amacıyla tasarlanmış durumda. Bu soruşturmalar USTR tarafından yürütülüyor ve genellikle belirli ülkeleri hedef alıyor.
232. Madde önlemleri çoğunlukla belirli sektörlere uygulanıp birden fazla ticaret ortağını etkileyebilirken, 301. Madde kapsamındaki uygulamalar genellikle ülke bazlı oluyor ve geçmişte özellikle Çin’den yapılan ithalata ilişkin ticaret anlaşmazlıklarında sıkça kullanıldı.
