Dünya inşaat demiri piyasasının ne yöne gittiğini, ne tür bir yapısal değişimden geçildiğini, çelik piyasalarını nelerin beklediğini ve sürecin en iyi nasıl yönetileceğini sorduğumuz SEBA International Başkanı F. D. Baysal, görüşlerini SteelOrbis ile paylaştı.
Seba'yı yönettiğim 30 yıl boyunca çelik sektöründe birçok değişiklik görmüş olsam da, 2008 yılından bu yana yaşanan değişim gibisini görmedim. İçinde büyüdüğümüz çelik sektörünün yeni bir safhaya geçtiğine şahit oluyoruz. Bildiğimiz trader rolü oldukça farklılaştı. Çelik fabrikaları dikey birleşme süreçlerine hız verdiler ve artık daha önce hizmet verdiğimiz ya da ithalat gerçekleştirdiğimiz şirketlerin çoğuna sahip durumdalar. Sahip olamadıkları şirketleri ise sektör dışında bırakmak zorundalar. Bu değişim özellikle inşaat demiri ticaretinde daha belirgin biçimde gözleniyor.
İnşaat demiri üreticileri daha önce her bölgedeki inşaat demiri işleyicisi firmalardan (ABD'de genelde inşaatlar hazır demirini bu tip firmalardan alırlar, inşaat alanında kesme bükme yapılmaz) bir kısmına sahip olurdu, ancak şimdi bu inşaat demiri işleyicilerinin çoğunluğuna ve hatta bazı çelik dağıtım şirketlerine de sahipler. ABD'de 2008 yıl öncesinde yerel kapasite yetersizliği nedeniyle (yılına göre değişmekle birlikte) bir ile iki milyon ton arasında inşaat demiri ithalatı gerçekleştirirdik. 2009 yılı sonrasında talep önemli miktarda geriledi. Bugün, yerel kapasite gerilemiş olan bu talebi rahatlıkla karşılayabilmektedir. Piyasadaki düşüş nedeniyle inşaat demiri üreticileri hayatta kalma çabasına girdi ve yıllarca onları destekleyen inşaat demiri işleyicileriyle rekabete başladı. Rekabet o kadar çetindi ki çoğu özel sektör inşaat demiri işleyicisi firma kapanmak zorunda kaldı. Anlayabileceğiniz gibi, inşaat demirinizi aldığınız üreticiye ait olan inşaat demiri işleyicisiyle rekabet etmek imkansızdır. Dolayısıyla, hayatta kalma şansları bir tek ithalat ile mümkündü. Ancak ithalat da bugün yapılabilecek olan birçok projede kısıtlanmış durumda.
Konut piyasasında gerileme devam ediyor ve 2013 yılında kadar bir umut ışığı bulunmuyor. Ticari piyasalardaki işler son dönemde getirilen bankacılık düzenlemeleriyle birlikte finans desteği alamıyor. İnşaat demiri kullanılacak işler olarak sadece hükümetin teşvik programlarıyla finanse edilen altyapı çalışmaları var. Ancak "Amerikan Malı Al" zorunluluğu nedeniyle bu işlerde ithal edilmiş malzeme kullanımına izin verilmiyor. Neticede, zaten yapılabilecek işin az olduğu mevcut piyasada, ithalata izin yok bu nedenle bağımsız fabrikaların hayatta kalma şansı da azalıyor. Garip olan ise, hükümetin teşvik programının, geleneksel olarak yerel üreticilerden daha fazla istihdam sağlayan bağımsız firmalara hizmet etmiyor olması. İnşaat demirinin en büyük kullanım alanı otoyollarıdır. Ancak bu seçenek de tıpkı tüm diğer federal hükümetçe n finanse edilen işler gibi ithalata kapalıdır. Yerel piyasa fiyatları uluslararası piyasalardaki fiyatlardan hafif miktarda daha yüksek olduysa da, ithalat seçeneğine rekabet edebilmesi için teoride bir şans verilebilinse bile, diğer faktörler sağlıklı bir ticaretin yapılmasının önüne geçmektedir. Görünen o ki, ithalat seçeneğinin yeniden çalışabilir olması için, talebin yerel kapasitenin üzerine çıkacağı günleri beklemesi gerekmektedir.
İthalata uygulanan kısıtlamalar dünyada yaygın hale gelmekte olan korumacılığın bir parçasıdır. . ABD ne yazık ki bu konuda liderlik etmektedir. Oldukça tehlikeli bir durum olan korumacılığın. tarihte sebep olduklarının bu kadar çabuk unutulmasına çok şaşırıyorum. ABD tarafından 1930 yılında getirilmiş olan ve Smoot Hawley Tariff Act olarak bilinen yasanın Büyük Buhran'ın en önemli nedenlerinden sayıldığını kimse unutmamalıdır. Bu durumda bir trader bugün ne yapmalı? Bana göre serbest ve adil ticareti desteklemeliyiz ve bağımsız imalatçı ve distribütörlere yaşam hakkı tanımalıyız. Uluslararası üreticilerin, çeliğini bizim pazarımıza özgürce satabilmeleri için damping yapmamalarını arzu ettiğimizden, "adil" kelimesine özellikle vurgu yapmak istiyorum. "Amerikan Malı Al" zorunluluğu Amerikan işçisine hizmet etmiyor. Böylesi dar görüşlü korumacı bir yasa sadece çoğunlukla yabancıların sahip olduğu ve çok daha kısıtlı istihdam sağlayan üreticilere yaramaktadır.. Trader'lar ve bağımsız üreticiler bu nedenle politik olarak daha aktif olmalılar. Aksi halde pazarlarında asla hayal etmedikleri ölçüde daralmaya şahit olacaklar. Ekonomi yeniden toparlandığında dahi, o gün trader'ların ithalat yapacakları müşterilerinin sayısında ciddi bir azalma gerçekleşmiş olma ihtimali yüksek.
