BBC'nin Ukrayna'daki sektör temsilcileri ve çelik üreticileriyle yaptığı görüşmelere dayanarak hazırladığı ve Ukraynalı madenci ve çelik üreticisi Metinvest tarafından paylaşılan habere göre Ukrayna çelik sektörü, Rusya'nın düzenlediği bir dizi füze saldırısının ardından durma noktasına geldi.
Metinvest tarafından işletilen Zaporizhstal çelik tesisi, Ağustos ve Eylül aylarında gerçekleştirilen dört saldırının ardından faaliyetlerini süresiz olarak durdurmak zorunda kaldı. Metinvest Operasyon Direktörü Oleksandr Myronenko, Rusya'nın tesise düzenlediği toplam 17 füze saldırısında sekiz çalışanın hayatını kaybettiğini ve 31 çalışan yaralandığını belirtti. Saldırıların üretim ekipmanlarında, binalarda ve yüksek fırınlarda büyük çaplı hasara yol açtığını ifade ederek şirketin şu an enkaz kaldırma çalışmaları yürüttüğünü ve tesisi yeniden faaliyete geçirmeye yönelik olası planları değerlendirdiğini ancak Zaporizhstal'in faaliyetlerine yeniden başlayıp başlayamayacağının belirsizliğini koruduğunu dile getirdi.
Metinvest CEO Ofisi Başkanı Oleksandr Vodoviz ise faaliyetleri yeniden başlatma girişiminin başarısız olduğunu ve yeniden devreye alınan bir fırının başka bir hava saldırısı gerçekleşmeden önce yaklaşık 10 saat çalışabildiğini ifade etti.
Metinvest'in hiçbir tesisi faaliyette değil
Ağustos ayından bu yana ülkede faaliyette kalan çelik tesislerinin tamamı hedef alınırken, bunlardan bazılarının birden fazla kez saldırıya uğradığına dikkat çekildi. Myronenko, daha önce Ukrayna'nın en büyük demir ve çelik üreticisi olan Metinvest'in şu an hiçbir tesisinin faaliyette olmadığını vurguladı. ArcelorMittal Kryvyi Rih de 25 Eylül tarihinde yaptığı açıklamada beş haftalık süre zarfında gerçekleştirilen saldırıların ardından faaliyetlerini yeniden başlatamadığını ve saldırılarda beş çalışanın hayatını kaybettiğini bildirmişti.
Bununla birlikte üretimdeki aksaklıkların Ukrayna ekonomisi açısından ciddi sonuçlar doğurduğu dile getirildi. Rusya'nın 2022 yılında başlattığı işgal öncesinde madencilik ve çelik sektörünün ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık %10'unu ve ihracatının 1/3'ini oluşturduğu, aynı zamanda sektörde doğrudan veya dolaylı olarak 500.000'den fazla kişinin istihdam edildiği aktarıldı. Myronenko, şu an sektörün GSYH'ye neredeyse hiç katkısının olmadığını tahmin ettiğini belirtti.
Öte yandan Ukrayna'nın çelik üretim kapasitesinin son saldırılardan önce de önemli ölçüde azaldığı bildirildi. Rusya ile çatışmaların başladığı 2014 yılı öncesinde ülkede 12 çelik tesisi bulunurken, tesislerin sayısının 2018 yılında dokuza ve 2025 yılında altıya gerilediğine dikkat çekildi. Aynı dönemde kaybedilen tesisler arasında Metinvest'in Mariupol'daki Azovstal ve Ilyich Iron and Steel Works tesislerinin de yer aldığı aktarıldı.
Demir yolu ve limanlara yönelik saldırılar ilave lojistik zorluklar yaratıyor
Çelik tesislerinin uzun süre faaliyet gösterememesinin bu tesislerinin bulunduğu şehirlerin mali durumunu da ciddi şekilde etkileyebileceği ifade edildi. Üretimdeki aksaklıklara ek olarak Ukraynalı çelik üreticilerinin yaşadığı lojistik zorlukların arttığı paylaşıldı. Rusya'nın demir yolu altyapısına yönelik saldırılarının ülke içindeki taşımacılık faaliyetlerini zorlaştırdığı ve limanlara yönelik saldırıların ise çelik ihracatına ilişkin riskleri artırdığı dile getirildi.
Myronenko, gemilerin karşı karşıya olduğu riskler nedeniyle liman faaliyetlerinin fiilen durduğunu belirtti. Aynı zamanda AB'nin 1 Temmuz'da yürürlüğe aldığı yeni çelik ithalat kotalarının Ukrayna'nın çelik ihracatı üzerinde ilave baskı oluşturabileceği kaydedildi.
Çeliğin askeri teçhizat, sığınaklar ve hasar gören altyapının onarımındaki önemi göz önüne alındığında çelik üretim kapasitesinin devre dışı kalmaya devam etmesinin Ukrayna'nın yeniden inşa ve savunma ihtiyaçlarını da etkileyebileceğine dikkat çekildi. Metinvest, güvenlik durumuna ilişkin belirsizlik devam ettiği için hasar gören üretim tesislerinin yeniden faaliyete geçirilmesine yönelik yüksek tutarlı harcamaların henüz gerekçelendirilemeyeceğini ekledi.
