Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, ABD’nin Grönland konusundaki anlaşmazlık nedeniyle yaptığı vergi tehdidinin ve dolayısıyla Avrupa’nın olası karşı önlemlerinin, transatlantik ilişkilerde gerilimin önemli ölçüde artmasına yol açtığını belirtti. Fitch’e göre bu gelişmeler yalnızca ticaretle sınırlı kalmayıp ekonomik büyüme, savunma harcamaları ve jeopolitik istikrar üzerinde de önemli sonuçlar doğurabilir.
SteelOrbis’in daha önceden de bildirdiği üzere ABD Başkanı Donald Trump Grönland konusundaki anlaşmazlık nedeniyle Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya’dan ABD’ye ihraç edilen tüm ürünlere 1 Şubat 2026 itibarıyla %10 oranında ilave vergi uygulanacağını duyurmuştu. Ayrıca söz konusu oranın, 1 Haziran 2026 tarihinden itibaren %25’e yükseltileceğini ve önlemlerin, Grönland’ın ABD tarafından tamamen satın alınmasına yönelik anlaşmaya varılana kadar yürürlükte kalacağını belirtmişti. Fitch’in tahminlerine göre yeni vergiler, mevcut vergilere ek olarak uygulanacak.
Hukuki belirsizlik vergilerin uygulanma ihtimaline gölge düşürüyor
Fitch, vergilerin fiilen uygulanıp uygulanmayacağının oldukça belirsiz olduğuna dikkat çekti. Vergilerin hukuki olarak dayandırıldığı Uluslararası Acil Durum Ekonomik Yetkiler Yasası’nın halihazırda ABD Yüksek Mahkemesi tarafından incelendiğini belirten kuruluş, mahkemenin bu yasanın kullanımına karşı karar vermesi halinde dahi alternatif hukuki araçların devreye sokulabileceğini ifade etti.
Bununla birlikte Fitch, enflasyon endişeleri ve Avrupa ile ticari gerilimin tırmanmasının doğuracağı daha geniş jeopolitik sonuçlar nedeniyle ABD içinde de bu yönde bir adıma karşı direnç oluşabileceğini vurguladı.
Avrupa ekonomisi üzerindeki olası etkiler
Durumu makroekonomik açıdan değerlendiren Fitch, ABD’nin %10 oranındaki ilave vergiyi uygulaması halinde Avrupa Birliği’nin gayrisafi yurt içi hasılasının 2027 yılının sonuna kadar yaklaşık %0,5 düşebileceğini belirtti. Verginin %25’e yükseltilmesi halinde ise bu etkinin yaklaşık iki katına çıkabileceğine dikkat çekti.
Karardan en fazla etkilenecek ülkenin Almanya olmasını beklediğini söyleyen kuruluş, %10 oranındaki vergiyle Almanya’nın gayrisafi yurt içi hasılasının %0,8-0,9 azalabileceğini ve verginin %25’e çıkarılması durumunda ise düşüş oranının iki katına çıkabileceğini aktardı.
AB’nin tepkisi sınırlı olabilir, riskler sürüyor
Fitch, ABD’nin vergileri uygulamaya başlaması durumunda dahi Avrupa Birliği’nin ilk etapta nispeten temkinli bir yaklaşım sergilemesini beklediğini dile getirdi. Bunun temel nedeni olarak kapsamlı bir ticaret savaşının, ABD’nin Avrupa’nın güvenliğine olan bağlılığını zayıflatabileceği endişesini gösterdi. Bununla birlikte AB’deki kurumların, ABD’den yapılan yaklaşık 95 milyar € değerindeki ithalatı kapsayabilecek potansiyel karşı önlemler hazırladığını da hatırlattı.
Kuruluş, Fransa başta olmak üzere bazı üye devletlerin, mal ticaretinin ötesine geçerek hizmet sektörünü ve ABD’li teknoloji şirketlerini de kapsayabilecek geniş kapsamlı misillemelere imkân tanıyan AB’nin ekonomik zorlamaya karşı koyma aracının kullanılmasını gündeme getirdiğini paylaştı.
Danimarka özelinde ise Fitch, kamu borcunun düşük seviyelerde yer alması ve Grönland’ın ekonomik gücünün sınırlı olması sayesinde olası doğrudan ekonomik etkileri karşılayabileceğini söyledi. Ancak ikinci aşamadaki siyasi ve stratejik sonuçların kayda değer olabileceği uyarısında da bulundu.
Savunma harcamaları üzerindeki baskı artıyor
Fitch, yaşanan sürecin Avrupa ülkeleri üzerindeki savunma harcamalarını artırma baskısını güçlendireceğini ekledi. NATO ülkelerinin, 2035 yılına kadar savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın %5’ine çıkarmayı ve bunun %3,5’ini doğrudan savunma araçlarına ayırmayı kabul ettiğini hatırlattı. Özellikle Almanya, Avrupa’nın kuzeyi ve doğusundaki bazı ülkeler bu yöndeki adımlarını hızlandırırken, diğer ülkelerin daha kademeli bir geçiş izlemesini beklediğini kaydetti.
