Arap Demir Çelik Birliği (AISU) Genel Sekreteri Dr. Kamel Djoudi ile 2022 yılı değerlendirmeleri ve 2023 yılı beklentilerini konuştuk.
Dünyadaki değişiklikler sonucu küresel ekonomi istikrarsız bir hal aldı. Pandemiden kalan zorluklar, Rusya-Ukrayna savaşı, yüksek enerji fiyatlarının yanı sıra çoğu ülkede artan faiz oranları ve Çin’in ekonomik büyümesindeki düşüş, istisnasız her sektörü etkileyen küresel bir istikrarsızlığa yol açtı.
Uluslararası Para Fonu tahminlerine göre, 2022 yılında küresel ekonomik büyüme, 2021 yılında kaydedilen %6’dan %3,2’ye düşecek. Küresel büyümenin 2023 ve 2024 yıllarında da pandemi ve savaşın etkileri sebebiyle aynı hızda devam etmesi bekleniyor.
Çelik sektörüne bakıldığında ise, Dünya Çelik Birliği (worldsteel) 2022 yılında çelik talebinin dünya genelinde etkili olan enflasyon ve yüksek faiz oranları sonucunda %2,3 daralarak 1,79 milyar mt seviyesine gerilemesini bekliyor. Yüksek enflasyon, parasal sıkılaşma ve Çin’deki yavaşlama 2022 yılında ekonomik zorluklara yenilerini eklerken 2023 yılında çelik talebinin altyapı projelerine bağlı olarak %1’lik bir toparlanma göstereceği belirtiliyor.
Arap çelik sektörü
2020 yılında Arap bölgesi ekonomisi %3’lük bir daralma kaydederek dünyanın geri kalanı ile aynı olumsuz etkiyi yaşadı. Ancak daha sonraki küresel gelişmeler bölgeyi aynı oranda etkilemedi, 2022 yılında bölge ekonomisinin, başta Körfez ülkeleri olmak üzere, petrol fiyatlarındaki iyileşme sonucu %5,5 oranında büyüyeceği tahmin ediliyor. Bu da küresel ekonomideki büyüme beklentisinin iki katına yakın.
Enflasyon oranlarında belirgin artışlara sebep olan ve bölgedeki çoğu ülkenin enflasyon ile mücadelede faiz oranlarını artırmasına yol açan gelişmelere rağmen bölgenin ekonomik performansı ülkeden ülkeye değişti. Körfez ülkeleri ve petrol ihracatı yapan ülkeler mevcut durumdan en az etkilenen ülkeler olurken, petrol ithal eden ülkeler ise büyük risklerle karşı karşıya kaldı.
Petrol ithal eden gelişmekte olan ülkeler, %4,5 ile küresel ekonomiye oranla daha yüksek büyüme oranları elde etmelerine rağmen petrol ve gaz ithalatı ile gıda ithalatında yüksek maliyetler dahil olmak üzere birçok zorlukla karşı karşıya kalacak. Söz konusu ülkeler, yerel para birimlerinin değer kaybetmesi ve bu yüzden dış borçlarının çoğalmasına ilaveten enflasyonu minimuma indirmek için sağlanan iç destekteki artışın sonucu ortaya çıkan ek masraflardan da etkilenecekler.
Arap ülkelerindeki çelik sektörüne bakıldığında çelik tüketiminin pandeminin etkisiyle 2020 ve 2021 yıllarında sırasıyla %9 ve %1 düştüğünü görüyoruz. Ancak ekonomik faaliyetlerin toparlanması ve petrol fiyatlarındaki artışla birlikte tüketimin 2022 yılında %4 artışla 40,5 milyon mt’a çıkarken, 2023 yılı için %5 artışla 42,2 milyon mt olması bekleniyor.
2021 yılında ham çelik üretimi, fabrika ve projelerin normale dönmesiyle %11 artışla 33,1 milyon mt oldu, 2022 yılında ise duraklamanın ve 2021 yılından kalan stokların kullanılması sonucu %1 düşüş göstermesi bekleniyor. 2023 yılında ise ham çelik üretiminin %6 artarak 34,8 milyon mt olacağı tahmin ediliyor.
Körfez ülkelerinde çelik sektörü
2020 yılında pandemi sebebiyle 2004’ten beri görülmeyen seviyelere inen petrol fiyatları 2021’de ekonomik faaliyetlerin başlamasıyla yeniden yükseldi. Rusya-Ukrayna savaşı da bu artışı hızlandırdı ve 2022 yılında beklenen ortalama küresel fiyat, 2013 seviyelerine yakın ve 2019 seviyelerinin iki katı olarak varil başına 104$/mt seviyesinde yer alıyor. Önceki seviyelerin neredeyse dört katına çıkan gaz fiyatları da tüm Körfez ekonomilerini olumlu etkilerken, 2022 yılında bölgenin ekonomisinin %6,9 büyümesine olanak tanıdı.
2021 yılında petrol fiyatlarının ortalama 70$/mt’a çıkmasına rağmen bütçenin borcu azaltma, enflasyonu indirme ve sosyal koruma programları gibi kalemlere yönlendirilmesi nedeniyle projelere yapılan harcamalar beklendiği kadar artmadı.
Bu yüzden çelik talebi bu yıl yükselmedi. Ancak çelik fiyatlarındaki iyileşme ile ertelenen ve askıya alınan projelerin uygulamaya alınmasıyla birlikte çelik tüketimi normal seyrine döndü. 2023’te çelik tüketiminin sırasıyla 10,3 milyon mt ve 4,5 milyon mt tüketim yapan Suudi Arabistan ve BAE’nin de katkısıyla %5 artışla 18 milyon mt’a çıkması bekleniyor.
Ham çelik üretimi, 2021 yılında pandeminin etkisinin azalması, önlemlerin gevşemesi, yabancı işçilerin dönmesi ve faaliyetlerin normale dönmesi sonucu %7 artışla 16,3 milyon mt seviyesinde kaydedildi, 2022 yılında ise 16,2 milyon mt oldu. Körfez ülkelerinde üretimin 2023 yılında belirgin bir değişiklik göstermeden 16,3 milyon mt’da kalması bekleniyor.
Kuzey Afrika ülkelerinde çelik sektörü
2022 yılında Kuzey Afrika’da ekonomik büyüme %4,1 olarak kaydedildi. Küresel ekonomiye kıyasla daha yüksek büyüme oranları yakalamasına rağmen bölgenin petrol ve gaz ile gıda ithalatı fiyatlarındaki artış dahil birçok zorlukla karşılaşacağı görülüyor. Söz konusu ülkeler, yerel para birimlerinin değer kaybetmesi ve bu yüzden dış borçlarının çoğalmasına ilaveten enflasyonu minimuma indirmek için sağlanan iç destekteki artışın sonucu ortaya çıkan ek masraflardan da etkilenecekler.
Kuzey Afrika’daki ekonomik faaliyetler ülkeden ülkeye değişiklik gösteriyor. Mısır’da ekonomik büyüme kamu harcamaları ve doğrudan yabancı yatırımlarla artarken, Cezayir’de ise yüksek petrol ve gaz fiyatları sebebiyle iyileşme gösterdi. Libya’da ekonomi petrol üretimindeki düşüş sebebiyle %18 daralırken, Fas’ta tarımdaki gerileme sebebiyle %0,8 daraldı.
Çelik tüketimi, 2022’de önceki yıla göre daha az büyüyen ekonomiye rağmen Mısır’da %8, Fas’ta ise %19 artan talebe bağlı olarak %6 artışla 17,1 milyon mt seviyesinde kaydedildi. Tüketimin 2023 yılında da aynı hızla artmaya devem ederek 18,1 milyon mt’a çıkması bekleniyor.
2021 yılında ham çelik üretimi, %17 artış kaydeden Mısır’ın öncülüğünde gözle görülür bir artışla 16,1 milyon mt’a çıkmasının ardından 2022 yılında, 2021 yılından kalan stoklar kullanıldığı için %1 düştü. Başta Avrupa olmak üzere küresel çelik talebi duraklama kaydettiği için Kuzey Afrika’da ham çelik üretiminin 2023 yılında %12 artarak 17,9 milyon mt’a çıkması bekleniyor.
Sonuç
Petrol fiyatlarında devam eden ve petrol ihraç eden Arap ülkelerine fayda sağlayan artışa rağmen enflasyon ile hükümetlerin petrolden elde ettikleri gelirin büyük bir kısmını fiyat farklarını karşılamak ve yerel para birimlerini korumak için kullanmasını gerektiren yüksek hammadde ve lojistik fiyatları sebebiyle ekonomik durum zorlu seyretmeye devam edecek.
Katar Dünya Kupası ve Expo Dubai için yapılan projelerin tamamlanmasıyla Katar ile BAE’deki çelik tüketiminin düşmesi sonucu Arap ülkelerinde altyapı, çelik tüketiminde başı çekmeye devam edecek. 2023 yılında, Dünya Kupası ve Expo Dubai ile birlikte gelen turizm dalgasından faydalanmak için altyapı çalışmaları çoğunlukla turizm sektörüne yönelik planların tamamlanması için uygulanacak. Suudi Arabistan’ın 216 milyar riyal değerindeki yeni projeleri ve Mısır’ın uygulamaya alacağı kamu projeleri de 2023 yılının öne çıkanları arasında olacak.
