Küresel pik demir piyasası geçici bir değişikliğin eşiğinde. Öyle ki Rusya’nın AB pazarındaki kotasını yıl sonundan önce dolduracağı ve bunun sonucunda arz yetersizliği oluşup alternatif tedarikçilere gelen talep ile fiyatların artabileceği düşünülüyor. SteelOrbis, yıl sonuna kadar arz ve fiyatlarda görülebilecek değişikliklere ilişkin senaryoları değerlendirmek üzere piyasa oyuncularının görüşlerini aldı.
Gümrük verilerine göre, 31 Temmuz 2024 itibarıyla Rusya’dan AB’ye 743.378 mt pik demir ithalatı gerçekleşti. Bu, yılın ilk yedi ayında kotanın %65'inin dolduğu anlamına geliyor. Geriye kalan kota ise 400.000 mt, yani ayda 80.000 mt'un altında.
Peki durum ne kadar kötü? Eurostat verilerine göre, 2023 yılında Rusya'dan AB'ye yapılan aylık ortalama sevkiyat 120.000 mt'a yakındı. Bu yüzden arzın yetersiz olabileceğine yönelik endişeler pek de yersiz değil. Bu durumun sonuçlarının ne kadar ciddi olabileceği konusunda ise piyasa ikiye bölünmüş durumda.
Radikal ve ılımlı senaryolar
En radikal senaryo Eylül sonundan itibaren pik demir fiyatlarının birkaç ay boyunca artacağı ve Avrupalı alıcıların Ukrayna ve Brezilya gibi diğer pazarlardan gelen tekliflere odaklanmak zorunda kalacağı yönünde. Bir piyasa kaynağı SteelOrbis’e yaptığı açıklamada, “İşler Eylül ayının sonlarında daha ilginç bir hal alacak. Bu dönemde kota neredeyse tükenmiş olacak ve yalnızca 50.000-100.000 mt kota kalmışken Rusya’dan yüksek miktarda alım yapılması pek mümkün değil. Çünkü 1 Ocak tarihinde başlayacak yeni kota dönemine kadar bu tonajların limanlarda tutulması gerekecek ve bu durum ekstra depolama maliyeti yaratacak," dedi ve İtalya'da pik demir fiyatlarının bugüne kıyasla 70$/mt’a kadar artıp 500$/mt CFR’ı geçebileceğini belirtti.
Diğer önemli pik demir tedarikçileri arasında lojistik avantajı nedeniyle Ukrayna göze çarpıyor ancak hem Brezilya hem de Ukrayna'nın 2024 yılının sonu ve 2025'in ilk yarısında AB’nin aksine daha istikrarlı bir ticaret ortağı olan ABD’ye odaklanmaya devam etmesi bekleniyor. Ukraynalı pik demir üreticilerinden biri, “AB'de pik demir fiyatlarının artacağı kesin ama bu artışın kademeli olacağını düşünüyorum. En yüksek seviyeyi bölgedeki yerel hurda fiyatları belirleyecek ama pik demir nedeniyle hurda fiyatları da artabilir. Fiyatların Eylül ayının sonundan itibaren artışa geçmesi bekleniyor,” diyerek Ukrayna’da şu an tam kapasite üretim yapılmadığından dolayı ülkeden ilave arz gelebileceğini ifade etti.
Başka bir Ukraynalı pik demir ihracatçısı, Avrupalı alıcıların şu anda Rusya’dan alım yapmak için pek bir hamle yapmadıklarını söyledi. Bir üretici ise, şu anda ihracat vergisinin iptali nedeniyle Rusya'dan çok sayıda teklif olduğunu ve özellikle bazı alıcılar artık Venezuela’nın yanında Libya ve ABD’den de tedarik edilen doğrudan indirgenmiş demir/ sıcak briketlenmiş demir kullanımını kısmen artırırsa pik demir kotasının yıl sonuna kadar yeterli gelebileceğini belirtti.
Öte yandan Avrupa’nın önde gelen ithalatçılarından biri fiyatlarda keskin bir artış beklemediğini, çünkü nihai mamul piyasasının görünümünün gerçekten kötü olduğunu ve bu nedenle üreticilerin alım yapmak için 2025 yılını bekleyebileceğini söyledi. Şu an Brezilya’dan alım yapmak için çok erken olduğunu ve Avrupalı alıcıların fiyatları yüksek bulduğunu ifade etti. Avrupa'dan başka bir kaynak ise radikal senaryoyu çok olası bulmadığını, yine de Ukrayna çıkışlı pik demir fiyatlarının hafif dalgalanmalar kaydedebileceğini ve tedarikçiler için ABD piyasasının durumu göz önüne alınarak makul seviyelere yükselebileceğini söyledi.
Rus tedarikçilerin durumu ne?
Bazı Rus pik demir üreticileri bu yılki kotanın aşağı yukarı yeterli olacağını düşünüyor ve kabul görebilir fiyat seviyeleri düşmüş olsa da tüm üreticiler satışlarını artırmak için indirim yapmaya razı gelmiyor. Ayrıca AB'de tatil sezonu nedeniyle Ağustos ayı ticaret açısından genellikle durgun seyrediyor. Buradaki asıl soru, dördüncü çeyrekte Rusya’dan diğer pik demir tedarikçilerine kalan tonaj küçük olsa bile AB’nin Rusya için ayırdığı kotayı 1,14 milyon mt’dan 700.000 mt’a düşüreceği 2025 yılından neler beklenebileceği. Rusya çıkışlı pik demir satan bir temsilci, “1 Ocak'tan itibaren gümrükten geçmek üzere AB limanlarında stok biriktireceğiz. Çoğu Rus satıcının da aynısını yapacağına inanıyorum. Dolayısıyla 2025 yılı kotası Mayıs itibarıyla dolabilir,” dedi.
Bazı kaynaklar bu beklentiye tam olarak katılmasa da çoğu, 2025 yılının ikinci yarısında pik demir arzında sıkıntı yaşanacağını ve piyasada bazı değişiklikler olacağını öngörüyor.
Konuyla ilgili SteelOrbis’e açıklama yapan Brezilyalı bir kaynak, "Brezilyalı tedarikçilerin dördüncü çeyrekte Avrupa'ya baz kalite pik demir satışı yapmakla ilgileneceklerini düşünmüyorum ancak uzun vadede nodüler pik demir tedarikini kademeli bir şekilde artırmak isteyebilirler," dedi.
Ayrıca kota dışında yapılan Rusya çıkışlı pik demir sevkiyatlarında bazı “hileler” yapıldığı aktarılıyor. Öyle ki Avrupa'ya giden Venezuela çıkışlı sıcak briketlenmiş demir kargosunun Rusya limanlarından birinde mola verdiği ve gemiye bir miktar ilave Rusya çıkışlı sıcak briketlenmiş demir yüklendiği yönünde bilgiler mevcut. Ayrıca Litvanya’dan farklı Avrupa ülkelerine Rusya çıkışlı ürünler gönderiliyor. Bir kaynak, "Avrupa, Rusya çıkışlı slab için ihracat yasağının uygulamaya giriş tarihini 4 yıl ertelemişti, şimdi aynı düzenleme pik demir için de bekleniyor olabilir,” dedi.
Mevcut durum
Bu hafta SteelOrbis’in Rusya çıkışlı pik demir için referans fiyatı haftalık bazda 10$/mt gerileyerek 390-400/mt FOB Karadeniz aralığında kaydedildi. Geçtiğimiz hafta İtalya’ya 30.000 mt 430$/mt CFR, yaklaşık 400$/mt FOB seviyesinden satılmıştı. Karşı tekliflerin ise en yüksek 425$/mt CFR olduğu aktarılıyor.
Bazı pik demir üreticileri 410-420$/mt FOB aralığından teklif vermekte ısrarcı ama bu aralığın kabul görebilir olmadığı ve mevcut piyasa koşullarını yansıtmadığı düşünülüyor.
Öte yandan Türkiye piyasası oldukça durgun ve çelik üreticileri hurda bile almayıp, çoğunlukla Asya’dan ucuz kütük alımlarını tercih ediyor. Tüccarlardan biri çelik üreticileri için en iyi ihtimalle 375-380$/mt FOB bandına denk gelen 400$/mt CFR seviyesindeki pik demir tekliflerinin makul olmadığını belirtti. Dökümhaneler biraz daha yüksek fiyatları kabul edebilseler de karşı teklifleri Eylül sevkiyatlı olmak üzere 410-420$/mt CFR aralığının üzerine çıkmıyor.
Bu hafta Rusya hükümeti Donetsk ve Lugansk bölgelerinde yer alan çelik üreticileri için bazı çelik ürünleri ve 80.000 mt pik demir de dahil hammaddelerde ihracat vergilerini geçici olarak kaldırdı. Yine de bu gelişme pazarlıklarda olumlu bir etki yaratmadı çünkü “vergi olmasa da alıcıların ödemeye hazır oldukları fiyat seviyeleri çok düşük”.
