Gazete Oksijen ile yaptığı röportajda Dünya Çelik Birliği Başkanı ve Çolakoğlu Metalurji CEO’su Uğur Dalbeler, çeliği yalnızca bir sanayi ürünü değil, ülkelerin üretim gücünü ve stratejik kapasitesini belirleyen temel unsurlardan biri olarak tanımladı. Küresel ticaretin sertleştiği ve jeopolitik risklerin arttığı mevcut konjonktürde çeliğin yeniden kritik bir stratejik malzeme haline geldiğini belirten Dalbeler’e göre önümüzdeki dönemde sektörün kaderini Çin’in baskısı, Avrupa’nın karbon düzenlemeleri ve güvenli tedarik ihtiyacının büyümesi belirleyecek.
Çelik, sanayi ve savunmanın temel taşı
Çeliğin stratejik önemine dikkat çeken Dalbeler, sektörün yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ulusal güvenlik açısından da kritik bir rol oynadığını vurgulayarak “Çeliğiniz yoksa ne sanayiniz olur ne de güçlü bir savunmanız,” değerlendirmesinde bulundu.
Sanayileşme düzeyi ile çelik tüketimi arasında doğrudan bir ilişki olduğunu belirten Dalbeler, güçlü üretim kapasitesinin ülkelerin ekonomik ve jeopolitik gücünü doğrudan etkilediğini ifade etti.
Türkiye yılda yaklaşık 40 milyon ton çelik üretimiyle Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise yedinci büyük çelik üreticisi konumunda bulunurken, buna yakın seviyede tüketim gerçekleştiriyor. Yaklaşık 19 milyon ton ihracata karşılık 23 milyon mt ithalat yapılıyor. Avrupa Birliği, toplam ihracatın %30-35’ini oluşturarak Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı olmayı sürdürürken, ABD’de artan korumacılık önlemleri ihracatı sınırlayan başlıca faktörler arasında yer alıyor. Bu nedenle sektör, Afrika, Güney Amerika ve Akdeniz havzası gibi alternatif pazarlara yöneliyor.
Küresel dengeleri Çin belirliyor
Küresel çelik piyasasında en belirleyici unsur Çin’in üretim kapasitesi olarak öne çıkıyor. Çin’in yıllık yaklaşık 960 milyon mt’luk üretimi, dünya toplamının yarısından fazlasına karşılık geliyor. Dalbeler’e göre son yıllarda iç talepteki yavaşlama nedeniyle Çin’in ihracata yönelmesi, küresel piyasalarda fiyat baskısını artırırken, diğer üretici ülkeler açısından rekabet koşullarını zorlaştırıyor. Dünyadaki en büyük sorunun kapasite fazlası olduğunu söyleyen Dalbeler, Çin’in agresif ihracatının tüm dengeleri bozduğunu ifade etti.
Karbon düzenlemeleri yeni rekabet alanı yaratıyor
AB’nin devreye aldığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın çelik sektöründe rekabet koşullarını yeniden şekillendirdiğini söyleyen Dalbeler’e göre Türkiye’nin çelik üretiminde %75 oranında hurda kullanması, karbon emisyonu açısından önemli bir avantaj sağlarken, uygulamadaki belirsizlikler ve düzenlemenin korumacı bir araç olarak kullanılması sektör açısından risk oluşturmaya devam ediyor. Dalbeler, Avrupa’nın karbon düzenlemelerini yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sanayisini korumaya yönelik bir politika aracı olarak kullandığını ifade ediyor.
Türkiye için fırsat ve riskler bir arada
Dalbeler’e göre Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler, deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar, lojistik riskler ve enerji maliyetlerindeki artış sektör üzerinde baskı yaratırken, özellikle Kızıldeniz hattında yaşanan sorunlar, sigorta ve navlun maliyetlerini yukarı çekiyor. Dalbeler Türkiye’nin coğrafi avantajının ülkenin “güvenli tedarikçi” konumunu öne çıkardığını belirtti. Özellikle Avrupa pazarına yakınlık, hızlı teslimat avantajı ve düşük karbonlu üretim kabiliyeti, Türkiye’yi alternatif tedarik zincirlerinde daha görünür hale getiriyor.
