Ukrayna Metalurji ve Madencilik Sendikası, Avrupa Birliği’nin 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla tamamen uygulamaya başladığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM), Rusya ile savaşta olan Ukrayna için ciddi bir ekonomik şok yaratabileceği uyarısında bulundu.
Sendikaya göre Ukrayna sanayisi, aktif çatışmalar, tahrip edilmiş altyapı, aksayan lojistik faaliyetler ve ciddi iş gücü eksikliği gibi olağanüstü koşullar altında faaliyet göstermeye devam ediyor. Bu koşullar sebebiyle Ukraynalı şirketlerin, SKDM kapsamındaki yükleri ve maliyetleri karşılayabilecek kapasitesi bulunmuyor.
Madencilik ve çelik en kırılgan sektörler arasında
Özellikle madencilik ve çelik sektörlerinin yüksek risk altında olduğu vurgulandı. Sektör tahminlerine göre savaşın başladığı tarihten bu yana Ukrayna’nın madencilik ve çelik üretim kapasitesinin yaklaşık %40’ı kaybedildi.
Ukrayna Ulusal Madencilik Birliği, SKDM’nin tam uygulamaya geçtiği ilk yılda ülke ekonomisine maliyetinin 200 milyon $’ı aşabileceğini dile getirdi. Metalurji Federasyonu ise SKDM’nin, Ukrayna ekonomisi, ihracat gelirleri ve savunma sanayi ile bağlantılı üretim kapasitesi açısından kritik önem taşıyan madencilik ve çelik sektörlerinde yapısal bir çöküşü tetikleyebileceği uyarısında bulundu.
Sendikalar ayrıca Zaporizhia, Nikopol, Pavlohrad, Kryvyi Rih ve Dnipro gibi cephe hattına yakın sanayi şehirlerinde iş kayıpları ve sosyal istikrarsızlık riskine dikkat çekti.
AMKR’nin kapanış kararı ilk somut etki olarak gösteriliyor
Sendikalara göre SKDM’nin ilk somut etkisi halihazırda ortaya çıkmış durumda. Geçtiğimiz hafta ArcelorMittal Kryvyi Rih (AMKR), 2026’nın ikinci çeyreğinde blum haddehanesindeki faaliyetlerini askıya alacağını açıklamıştı.
AMKR tesis sendikası başkanı Natalia Marynyuk, bu kararın arkasındaki belirleyici unsurun, Avrupa Komisyonunun savaş koşulları altında faaliyet gösteren Ukraynalı üreticiler için herhangi bir muafiyet veya geçiş düzenlemesi öngörmeden SKDM’yi uygulama kararı olduğunu ifade etti.
İhracat rekabetçiliği ve üretim sürdürülebilirliği baskı altında
SKDM’nin, ihracata bağımlı ve emisyon yoğun Ukrayna çelik sektörü için doğrudan bir tehdit oluşturması bekleniyor. Sendikalar ve üreticiler, SKDM kapsamındaki sertifika maliyetleri nedeniyle rekabet gücü kaybı, üretim maliyetlerinde artış, ihracatta düşüş, tesis kapatmaları ve istihdam kayıplarının yanı sıra gayrisafi yurt içi hasıla ve vergi gelirlerinde azalma gibi sonuçlara dikkat çekti.
Sadece ArcelorMittal Kryvyi Rih için SKDM’den kaynaklı ek maliyetlerin 60-90$/mt seviyesine ulaşabileceği belirtildi. Bu maliyetlerin, şirketin ürünlerini AB pazarında rekabet edemez hale getirdiğine dikkat çekildi. Ayrıca Avrupalı müşterilerin şimdiden siparişlerini durdurduğu ve 2026 için planlanan yaklaşık 1,25 milyon mt ihracatın kaybedildiği vurgulandı.
Geçici muafiyet için hukuki dayanak vurgulanıyor
Ukraynalı yetkililer, AB’nin (AB) 2023/956 sayılı Tüzüğün 30(7). maddesini göz ardı ettiğini savundu. Söz konusu maddenin, öngörülemeyen ve istisnai olayların sanayi altyapısına ciddi zarar vermesi halinde SKDM’nin ertelenmesine veya uyarlanmasına imkân tanıdığı aktarıldı.
Ukraynalı paydaşlara göre devam eden savaş ve sanayi tesislerinin tahribi bu kriterleri karşılıyor ve sıkıyönetim süresi boyunca Ukrayna için geçici muafiyet veya geçiş dönemi sağlanmasını hukuken mümkün kılıyor.
Sendikalardan geçiş dönemi ve AB desteği çağrısı
ArcelorMittal Kryvyi Rih, yasal kolaylıklar sağlanmaması halinde yüksek fırın ve işleme tesisleri dahil olmak üzere ilave üretim duruşlarının gündeme gelebileceği uyarısını yaptı.
Ukraynalı sendikalar, SKDM’nin uygulamasına ilişkin AB’ye geçiş önlemleri, hedefli destek araçları, özel mali yardım ve modernizasyon fonları sağlanmasının yanı sıra işçi temsilcileriyle diyalog kurma çağrısında bulundu. Bu çağrı, farklı sektörlerden sendikaların desteğiyle AB’nin Ukrayna Büyükelçisi Katarina Mathernova’ya iletildi.
