Yıl sonu ve tatil dönemi yaklaşırken, küresel uzun mamul piyasasındaki tablo olumsuz ve görünüm çok belirsiz. Küresel Uzun Mamul Üreticileri ve İhracatçıları Birliği IREPAS, birçok bölgede talebin halen zayıf seyrettiğini, yükselen maliyetlerin ise özellikle birçok üreticinin faaliyetlerini zorlaştırdığını ifade etti. Arz-talep dengesi tüketim gerilemeye devam ettiği ve talebin toparlanacağına yönelik güçlü bir işaret bulunmadığı için iyileşmiş değil.
AB’de hurda arzı normalden daha sıkışık durumda. Bazı piyasa kaynakları bunu yaklaşan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) uygulaması ve bununla ilgili belirsizliklere bağlıyor. Yüksek hammadde maliyetleri ve artan enerji fiyatları maliyet seviyelerini yeni zirvelere taşırken, nihai mamul talebi büyük ölçüde yatay seyretti. AB’de maliyet yapısı değişiyor ve piyasa geçen aya kıyasla daha da maliyet odaklı hale gelmiş durumda. Avrupa’daki koruma önlemlerinde yapılacak değişiklikler ithalatı daha fazla sınırlayacağı için geçici bir rahatlama görülebilir. SKDM hesaba katıldığında yerel üreticiler daha fazla bağlantı yapabilecek olsa da son kullanıcılardan gelen talebin güçlenme ihtimali düşük.
Çin Ocak-Ekim döneminde yıllık yaklaşık %4 düşüşle 817,87 milyon mt çelik üretti. Bu düşüşün teoride küresel piyasadaki arz fazlası baskısını hafifletmesi beklense de pratikte yerel tüketimdeki zayıflık nedeniyle Çin’in ihracat hacmi yüksek kalmaya devam etti. Yani Çin çıkışlı çelik halen cazip ve bu durumun ani bir değişim göstermesi beklenmiyor.
ABD’de ise ithalattaki ciddi kısıtlamalar nedeniyle talebin geçtiğimiz aydan beri yatay seyrettiği gözleniyor. Çoğu stokçu yıl sonu bilanço dönemine hazırlık amacıyla stoklarını azaltmaya çalışıyor. Ülkedeki yatırım temposu oldukça düşük ve bu durum yüksek faiz oranları nedeniyle birçok ticari proje askıya alınmış durumda olduğu için talebin güçlenmesini engelliyor. Çelik ithalatına uygulanan %50’lik verginin halen yürürlükte olması nedeniyle Meksika gibi bazı ülkeler muafiyet görüşmelerini sürdürüyor. AB de benzer şekilde yeni koruma önlemleri açıklamayı hedefliyor.
Türkiye’de ithal hurda fiyatlarındaki beklenmedik yükseliş trendinin kapasite kullanım oranlarını etkileyebileceği düşünülüyor ancak SKDM uygulamasının sonuçları daha belirleyici olacak. Kasım ayının büyük bölümünde Türkiye’de yerel inşaat demiri talebi güçlü seyretti ve buna paralel olarak fiyatlar yükseldi. Buna bağlı olarak dış piyasalara verilen gösterge teklifler yükselse de bu teklifler kabul edilebilir bulunmadı.
Genel anlamda önümüzdeki aylarda uzun mamul piyasasına ilişkin beklentiler yüksek seviyede belirsizlik içeriyor. Bu belirsizliğin ana kaynakları olarak SKDM’nin yürürlüğe girecek olması ve Trump’ın getirdiği vergilere yönelik mahkeme kararının açıklanması yer alıyor. Bu iki faktör piyasadaki dalgalanmalarla birleştiğinde çelik sektöründe planlama yapmayı oldukça güçleştiriyor. Öte yandan arz tarafında rekabet yüksek, talep ise zayıf. Bu koşullar altında mevcut piyasa ortamı son derece oynak olarak nitelendiriliyor.
