Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan son yıllık piyasa raporuna göre küresel kömür talebi yatay seyretmeye başladı ve yenilenebilir enerji, doğal gaz ve nükleer enerji gibi kaynakların yarattığı rekabetin artmasıyla birlikte 2030’a kadar sınırlı bir düşüş göstermesi bekleniyor.
2030’a kadar talep yatay seyredecek
IEA yıllık piyasa raporunda küresel kömür talebinin on yılın sonuna doğru kademeli olarak düşeceğini ve 2030 itibarıyla 2023 seviyelerine geri döneceğini belirtti. Raporda 2030’a kadar küresel ve bölgesel ölçekte talep, arz ve ticaret projeksiyonlarının yanı sıra yatırım, maliyet ve fiyatlandırma eğilimleri de ele alındı.
IEA’ya göre küresel kömür talebi 2025’te %0,5 artarak 8,85 milyar mt ile tarihi zirveye ulaşsa da büyük pazarlarda tüketim eğilimleri son yıllardaki genel eğilimlerden ayrışıyor.
2025’te bölgesel eğilimlerde ayrışma gözlendi
IEA’nın değerlendirmesine göre 2025 yılında kömür talebindeki gelişmeler bölgelere göre önemli farklılıklar gösterdi. Hindistan’da erken başlayan ve etkili geçen muson sezonu, yıllık kömür tüketiminde düşüşe yol açtı. ABD’de ise doğal gaz fiyatlarının yükselmesi ve kömürle çalışan elektrik santrallerin devreden çıkarılma sürecini erteleyen politika adımları, son 15 yıldır gerileyen kömür tüketiminin artmasına neden olacak. Avrupa Birliği’nde kömür talebi iki yıl üst üste yaşanan çift haneli düşüşlerin ardından yalnızca sınırlı ölçüde geriledi. Çin’de ise kömür tüketimi 2024 seviyelerine yakın seyretti.
Uzun vadeli düşüşte elektrik sektörü belirleyici olacak
IEA, küresel kömür tüketiminin yaklaşık üçte ikisini oluşturan elektrik sektöründeki dönüşümün, uzun vadeli gerilemenin temel nedeni olacağını vurguladı. Yenilenebilir enerji kapasitesindeki hızlı artış, nükleer enerjideki istikrarlı büyüme ve piyasaya girmesi beklenen büyük ölçekli LNG arzı dalgası nedeniyle, kömürle elektrik üretiminin 2026’dan itibaren azalacağı öngörülüyor. Buna karşın, sanayi kaynaklı kömür talebinin orta vadede daha dirençli kalması bekleniyor.
Çin küresel kömür piyasalarında etkisini sürdürüyor
IEA’ya göre küresel kömür tüketiminin yarısından fazlasını oluşturan Çin’de talebin, on yılın sonuna doğru sınırlı ölçüde azalması bekleniyor. Çin yenilenebilir enerji kapasitesini hızla artırmayı sürdürürken, hükümet 2030’a kadar yurt içi kömür tüketiminde zirveye ulaşmayı hedefliyor.
IEA Enerji Piyasaları ve Güvenliği Direktörü Keisuke Sadamori, 2025’te bazı büyük pazarlarda alışılmadık eğilimler görülmesine rağmen orta vadeli görünümün büyük ölçüde değişmediğini belirterek küresel kömür talebinin 2030’a kadar yatay seyrettikten sonra kademeli olarak düşeceğini ifade etti. Sadamori, Çin’de ekonomik büyüme, politika tercihleri, enerji piyasası dinamikleri ve hava koşullarının küresel tablo üzerinde orantısız derecede etkili olmaya devam edeceğini vurguladı.
Talep artışında Hindistan ve Güneydoğu Asya öne çıkacak
IEA, 2030’a kadar mutlak bazda en büyük kömür talebi artışının Hindistan’da gerçekleşeceğini, talebin yıllık ortalama %3 artarak toplamda 200 milyon mt’un üzerine çıkması beklendiğini ifade etti. En hızlı büyümenin ise Güneydoğu Asya’da yaşanacağı ve bölgedeki kömür talebinin 2030’a kadar yılda %4’ün üzerinde artacağı öngörülüyor.
Raporda ayrıca Çin’de elektrik talebinin beklenenden hızlı artması, yenilenebilir enerjinin sisteme entegrasyonunun yavaşlaması veya kömürü gaza çevirme yatırımlarının hız kazanması halinde küresel kömür talebinin mevcut tahminlerin üzerine çıkabileceği uyarısı yapıldı.
Ticaret, metalurjik kömür ve üretim görünümü
IEA’ya göre son yıllarda Çin’in yüksek kömür ithalatı, Avrupa Birliği, Japonya, Kore ve diğer pazarlardan gelen ithalattaki düşüşün küresel ticaret üzerindeki etkisini sınırladı. Ancak 2025’te Çin arz fazlası ve zayıf talep nedeniyle ithalatını azalttı. Bu eğilimin 2030’a kadar devam etmesi ve küresel kömür ticaretinin daralmasına yol açması bekleniyor.
Raporda, Hindistan’ın büyüyen çelik sektörünü desteklemek için ithalata olan bağımlılığı nedeniyle metalurjik kömürün diğer kömür türlerine kıyasla daha güçlü bir görünüm sunduğu ifade edildi.
IEA, zayıf talep görünümü, yüksek stok seviyeleri ve kâr marjlarını baskılayan düşük fiyatlar nedeniyle, 2030’a kadar Çin ve ticaretteki zayıflıktan etkilenmesi beklenen Endonezya da dahil olmak üzere çoğu büyük üretici ülkede kömür üretiminin azalacağını öngörüyor. Hindistan ise ithalata bağımlılığı azaltma hedefi doğrultusunda kömür üretimini artırması beklenen istisnai ülkeler arasında yer alıyor.
