Çelik piyasasında, fiyatlar şu sıralar sabahtan akşama kadar geçen sürede eskimektedir. Benim görüşüme göre, hurdanın geleceği son nokta, 2008 Aralık ayına kadar 100$/mt CFR Türkiye, kütük demir 225$/mt ve inşaat demiri ise 290$/mt seviyeleridir. Bu seviyeler görüldükten sonra piyasada net bir açılma bekliyorum. Ancak 2009 yılı ilk çeyreğinde kimse büyük bir yükseliş beklememeli, bunu yerine 2009 ikinci çeyreği itibarıyla bir toparlanma görülebilir.
Çelik piyasaları ilginç bir dönemi yaşamaktadır. Bir zamanlar nostaljik olan fiyatlar, artık bizim için güncel fiyatlar olurken, güncel fiyatlarımız hızla nostaljik olmuştur. Mali kriz, artık sadece ABD'ye ait değildir. Dünya krizi haline gelmiştir. Başlangıcı ABD mortgage fonlarına dayanan global mali sıkıntı, söz konusu ülkede satın alma gücü olmayanlara, kağıt üstünde satın alma gücü yaratılmasıyla başlamıştır. Sonunda mortgage fonların da paranın battığı söz konusu dönemde sermaye, değerlenmesi için emtiaya yöneltildiğinden sadece çeliğin değil, tüm emtiaların da fiyatları yükseldi. Piyasa oyuncuları olarak, yükseliş döneminin süreceğini ve bir gün bu "rüyanın" biteceğini düşünüyorduk fakat buna inanmak istemiyorduk. Sonunda kabus ve düşüş geldi ve kayıplar yaşandı. Kârı masanın üzerinde bırakmanın dışında cepten yemeye başladık. Çelik piyasası oyuncuları olarak şapkamızı önümüze alıp daha dikkatli adımlar atmamız gerektiği aşikardır.
İçinde bulunduğumuz dönemde yaşanan bir sıkıntı da, devamlı düşüş beklentisiyle talebin beklemeye , yani stand-by pozisyonuna geçmesidir. Diyelim ki 900$/mt fiyatından kütük satıyorsunuz ve ertesi hafta 800$/mt'dan teklif veriyorsunuz. Tüccarın da üreticinin de bu durumda kendisini korumak için bekleyişe geçmesi doğaldır. İktisattaki örümcek ağı teorisi gibi, iç içe geçmiş ve birbirini tepkileyen düşüş beklentilerinin ve etkilerin yarattığı kısır döngülerin sona ermesi, ancak üreticilerin ve alıcıların kabul edilebilir fiyatları vermesiyle birlikte sona erebilir. Kuşkusuz ki bu noktada, demir çelik piyasasına yönelik dış etkenler de önemlidir. ABD ekonomisinde yaşanan krizin domino etkisiyle Avrupa ekonomisine etkisi ve buna ek olarak henüz gerçekleşmeyen, ancak benim düşünceme göre Rus ve Çin ekonomileri üzerinde olabilecek muhtemel negatif etkilerine dikkat etmek gerekir. Çin'in en büyük pazarı olan ve iflasın eşiğindeki ABD reel Sektörünün, Çin'den satın alma yapamayacağından dolayı Çin'in sıkıntıya girmesine neden olmasını tahmin etmek zor değildir. Aynı şekilde düşen petrol, çelik ve ihracat kalemleri olan hammadde fiyatlarından dolayı Rus ekonomisi de darboğaza girecek ve ihracatta oldukça rekabetçi çelik fiyatları ile karşımıza gelecektir. Özetle tüm pazarlar daralacak , rekabet artacak ve tüm fiyatlar düşmeye devam edecektir.
Hurda ticaretine 1999 yılında başladım. O zaman 90$/mt seviyelerinde hurda ticareti yapıyordum. Navlunlar da o dönemki rakamlar olan 20$'lara yaklaşıyor gibi görünmektedir. Demek ki 1999 yılına yani geriye doğru bir zaman yolcuğu yaptık ve tekrar aynı fiyat seviyelerine, pazar koşullarına aynı yerden başlayacağız. Tüm bu gelgitlere rağmen, yaşananların demir çeliğin kendi arz talep dengesinden değil, Dünya'da yaşanan büyük buhranın yarattığı dış etkilerden kaynaklandığını belirtmemiz gerekli. Bu nedenle, demir çelik piyasasının kendi dinamikleriyle kısa ve orta vadede bir kez daha böyle bir süreç ve keskin düzeltmeler yaşayacağını düşünmüyorum, önümüzde yıllar bizim için daha istikrarlı olacaktır.
H. Can Ünsalan, FerroOverseas
