“Yüksek hız takım çeliği nedir?" sorusuna yüksek alaşımlı bir çelik türüdür cevabını vermek mümkündür. Yüksek hız takım çeliği (HSS), yüksek hız altında dayanıklılık gösterebilen çelik malzemeye verilen isimdir. Yüksek hız çelikleri sertliklerini ve dayanıklıklarını çok yüksek sıcaklıklarda dahi korurlar. HSS’ler metal işleme ve kesme gibi işlerde tercih edilmektedir. Bu tarz görevlerde yüksek hız çeliklerinin tercih edilme sebebi, dayanıklılığı sayesinde hızla dönen kesici aletlerin aşırı ısınmadan performans göstermesini sağlamasıdır.
Yüksek hız takım çelikleri (HSS), tungsten, molibden, krom, vanadyum ve kobalt elementlerini içerir. Bu elementler, çeliğe aşınma direnci ve keskinlik sağlar. Yüksek hız çelikleri (HSS), standart karbon çeliklerine göre sürtünmeye daha dayanıklıdır ve yüksek hızlar altında çalışabilirler.
Yüksek Sertlik: Sertliğini yüksek sıcaklıklarda dahi koruyabilmektir.
Aşınma Direnci: Aşınma direnci çok kuvvetlidir. Bu da çeliğin uzun ömürlü olmasını sağlar.
Isıl Dayanım: Yüksek sıcaklıklarda performans düşüşü yaşamaz.
Kırılma Dayanımı: Darbeye karşı çok dayanıklıdır. Bu yüzden endüstriyel üretim sistemlerinde tercih edilir.
Keskinlik Koruma: Uzun süreler keskinliğini koruyabilir.
Yüksek Çekme Dayanımı: Yüksek mekanik dayanıklılık sunar.
Çok Yönlülük: Delme, frezeleme ve tornalama gibi işlemlerde kullanılır.
|
Özellik |
Değer |
|
Sertlik (Rockwell) |
60-70 HRC |
|
Akma Dayanımı |
2000-3000 MPa |
|
Çekme Dayanımı |
3000-4000 MPa |
|
Uzama (Elongation) |
%4 - %10 |
|
Darbe Dayanımı |
Yüksek (yüksek sıcaklıklarda bile) |
|
Aşınma Direnci |
Çok iyi (sert alaşım elementleri sayesinde) |
|
Element |
Yüzde (%) |
|
Karbon (C) |
0.7 - 1.3 |
|
Tungsten (W) |
12 - 20 |
|
Krom (Cr) |
3.5 - 5 |
|
Molibden (Mo) |
4 - 10 |
|
Vanadyum (V) |
1 - 5 |
|
Kobalt (Co) |
5 - 10 (isteğe bağlı) |
|
Endüstri |
Kullanım Örnekleri |
|
Otomotiv |
Motor bileşenlerinin işlenmesi, dişli kesici takımlar |
|
İnşaat |
Metal delme ve kesme araçları |
|
İmalat |
Freze bıçakları, tornalama ve delme takımları |
|
Havacılık |
Yüksek sıcaklıkta çalışan türbin bileşenleri |
|
Kalıp ve Kalıplama |
Kalıpların üretilmesi ve şekillendirilmesi |
M1 - Molibden bazlı, genel amaçlı yüksek hız çeliği.
M2 - En yaygın kullanılan yüksek hız çeliği, molibden bazlı.
M7 - Molibden bazlı, yüksek karbon içeren bir çelik türü.
M35 - Kobalt içeren molibden bazlı yüksek hız çeliği.
M42 - Kobalt katkılı, yüksek performanslı molibden bazlı yüksek hız çeliği.
T1 - Tungsten bazlı, klasik yüksek hız çeliği.
T4 - Tungsten bazlı, dayanıklılığı artırılmış yüksek hız çeliği.
T15 - Çok yüksek sertlik ve aşınma direncine sahip tungsten bazlı yüksek hız çeliği.
M50 - Rulmanlarda kullanılan, molibden bazlı bir yüksek hız çeliği.
M52 - Molibden ve kobalt içeren yüksek hız çeliği.

yüksek hız takım çelikleri (HSS) isimlendirme ve denklik tablosu
|
Ad |
Açıklama |
|
M Takım Çelikleri |
Molibden içerikli yüksek hız çelikleri |
|
T Takım Çelikleri |
Tungsten içerikli yüksek hız çelikleri |
|
HSS |
Yüksek Hız Çeliği (High-Speed Steel) kısaltması |
|
DIN 1.3343 (M2) |
Avrupa'da yaygın olarak kullanılan bir HSS standardı |
|
ASP 30/60 |
Toz metalurjisi ile üretilen yüksek hız çelikleri |
Kariyer.net - Sigortam.net - Arabam.com - Cimri - Emlakjet - Endeksa - HangiKredi - Neredekal.com - Chemorbis