Paslanmaz Çelik Nedir? - İçeriği, Çeşitleri ve Özellikleri

Paslanmaz çelik, %10,5 ve üzeri oranda krom ve %1,2 ve altında karbon içeren ve bunun sonucu olarak korozyona karşı dayanıklılık sağlayan, kendini onaran bir yüzey tabakası oluşturan demir alaşımıdır.

Paslanmaz Çelik Özellikleri

Paslanmaz çelikler, kullanılacakları ortamlara dayanıklılık taleplerinin daha başka ucuz metal veya maddelerle karşılanamayacağı hallerde, elzem olan ve güvenle kullanılan bir materyaldir. Ayrıca hava, su, sıvı ve diğer kimyasallar, gıda ve içecek endüstrisinin hijyenik gereklerini yerine getirebilecek nitelik ve niceliklere sahip özellikleri taşımaktadırlar.

Paslanmaz çeliğin temel özellikleri:

• Korozyona dayanıklılık: İçeriğindeki krom sayesinde oksitlenmeye ve dolayısıyla paslanmaya dayanıklılık gösterir.

• Estetik çekicilik: Parlak yüzeyi sayesinde pek çok dekorasyon ürününde kullanılabilir.

• Isıya dayanıklılık: Yüksek sıcaklıkta mukavemetini ve direncini korur.

• Düşük yaşam döngüsü maliyeti (Life Cycle Cost / LCC)

• Tamamen geri dönüşümlü: %100 oranında geri dönüştürülebilir bir malzemedir.

• Biyolojik olarak nötr

• Üretim ve temizlik kolaylığı

• Ağırlık / dayanıklılık oranı

Paslanmaz Çelik İçeriği

Paslanmaz çeliğin türüne göre içeriğindeki maddelerin oranı değişmektedir. Yukarıdaki tabloda örnek dört paslanmaz çelik türünün içeriğine yer verilmiştir.

Paslanmaz Çelik Alaşım Elementleri

Paslanmaz çelik, yüksek dayanıklılık ve korozyon direnci nedeniyle birçok endüstride yaygın olarak kullanılan bir alaşımdır. Paslanmaz çeliğin bu üstün özelliklerini sağlayan en önemli alaşım elementleri şunlardır:

• Krom (Cr): Paslanmaz çeliğin korozyon direncini sağlayan ana elementtir. Minimum %10.5 krom içeriği, çeliğin yüzeyinde ince bir pasif oksit tabakası oluşturarak oksidasyonu ve korozyonu önler.

• Nikel (Ni): Korozyon direncini artırırken aynı zamanda çeliğin sünekliğini ve tokluk özelliklerini iyileştirir. Nikel içeren paslanmaz çelikler, daha geniş sıcaklık aralıklarında kullanılabilir.

• Molibden (Mo): Klorid iyonlarına karşı direnci artırır ve bu sayede paslanmaz çeliğin deniz suyu ve kimyasal ortamlardaki dayanıklılığını yükseltir. Aynı zamanda yüksek sıcaklıklarda mukavemeti artırır.

• Karbon (C): Çeliğin sertliğini ve mukavemetini artırır, ancak çok yüksek karbon içeriği, korozyon direncini azaltabilir. Bu nedenle, paslanmaz çeliklerde karbon miktarı genellikle düşüktür.

• Manganez (Mn): Sertliği artırırken, sıcak işlenebilirliği ve sertleşebilirliği iyileştirir. Ayrıca sülfür giderme özelliği de sağlar.

• Azot (N): Çeliğin mukavemetini ve sertliğini artırır. Özellikle yüksek mukavemetli paslanmaz çeliklerde tercih edilir.

Bu elementlerin kombinasyonu, paslanmaz çeliği güçlü, dayanıklı ve korozyona karşı yüksek oranda dirençli hale getirir. Bu yüzden paslanmaz çelik, inşaat, otomotiv, havacılık ve sağlık gibi birçok sektörde vazgeçilmez bir malzeme olarak kullanılır.

Paslanmaz Çelik Çeşitleri ve Kaliteleri

1912 yılında V2A (bugünkü Cr 18 Ni 8) ve V4A (bugünkü Cr 20 Ni 10 Mo 2) olarak iki kalite şeklinde patent altına alınması ile başlayan serüveni, bugün 120’den fazla kalite çeşidi ile çok geniş bir kullanım alanına erişmiştir. Genelde ferritik, austenitik (östenitik), martensitik ve duplex olarak gruplandırılmaktadır.

Her gruptaki kalitelerin iç yapı özellikleri ve kristal yapıları farklı olup, dayanıklılık özellikleri ayrı sahalara göredir. Kaliteler, kullanılacakları sahalarda istenilen dayanıklılık özelliklerine göre seçilmelidirler. Bu konuda derneğimiz her türlü soruların cevabını verebilecek teknik bilgi birikimini istifadenize sunmaktadır.

Paslanmaz çelik türleri ve kullanım alanları tablosu