Polonya basınında çıkan haberlere göre Polonya, Ukrayna’nın hurda ihracatına getirdiği ani yasağın ardından Avrupa Komisyonundan acil müdahale talep etti. Söz konusu yasağın hem Polonya hükümeti hem de yerel çelik sektörünü alarma geçirdiği ve Varşova ile Kiev yönetimleri arasında yeni bir ticaret gerilimi başlatma riski taşıdığı ifade edildi.
SteelOrbis’in daha önceden de bildirdiği üzere Ukrayna hükümeti, stratejik hammaddelerin korunması ve ihracat yerine yerel işleme faaliyetlerine ve savunma üretimine yönlendirilmesi amacıyla hurda ihracatına yönelik mevcut kısıtlamaları 2026 yılının sonuna kadar uzattığını duyurmuştu. Bu düzenleme, herhangi bir geçiş süresi sağlanmadan yürürlüğe girmişti.
Polonyalı çelik üreticileri artan maliyet baskısıyla karşı karşıya
Kararın etkilerinin özellikle Polonya’da belirgin şekilde hissedildiği belirtildi. Son yıllarda Ukrayna çıkışlı hurdanın en büyük alıcısı olan Polonya’da çelik üretiminin yaklaşık yarısının elektrik ark ocağı bazlı olduğuna dikkat çekildi. Dolayısıyla hurdanın toplam üretim maliyetleri içindeki payının %70’e kadar çıkabildiği ifade edildi.
Ukrayna çıkışlı hurdanın, Polonya’nın toplam hurda arzı içindeki payının yalnızca yaklaşık %5 olmasına rağmen Ukrayna çıkışlı hurdanın piyasadan aniden geri çekilmesinin fiyat dalgalanmalarını artırdığı ve çelik üreticilerini daha yüksek fiyatlı alternatif kaynaklara yönelttiği vurgulandı. Hurda fiyatları Ukrayna’da yaklaşık 200$/mt seviyesinde yer alırken, Polonya’da ise 330$/mt seviyesine kadar çıktığı dile getirildi. Bu farkın, Polonyalı üreticileri ciddi bir maliyet dezavantajıyla karşı karşıya bıraktığı vurgulandı.
Rekabet dengesinin bozulduğu uyarısı
Polonya çelik sektörü temsilcileri, ihracat yasağının Ukraynalı üreticilerin rekabet gücünü artırdığını savundu. Düşük fiyatlı yerel hurdaya erişimi olan Ukraynalı çelik üreticilerinin, aynı zamanda nihai mamullerini AB pazarına ihraç etmeye devam ettiğini belirtti. Ukrayna’nın bir yandan AB pazarına tercihli erişim talep ederken, diğer yandan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamında esneklik sağlanması beklentisi içinde olmasının rekabeti daha da bozduğunu kaydetti.
Polonya sanayisine göre Ukrayna’nın hammadde ihracatını kısıtlaması ve AB pazarına erişime devam etmesi, birlik içindeki rekabet koşullarını olumsuz etkiliyor.
Varşova’dan Avrupa Komisyonuna acil çağrı
Bu gelişmeler üzerine Polonya Kalkınma ve Teknoloji Bakanlığı, Avrupa Komisyonuna resmi başvuruda bulunarak tedarik kesintisinin önlenmesi ve AB’li çelik üreticilerinin korunması için acil diplomatik temaslarda bulunulmasını talep etti.
Yaşanan anlaşmazlık üzerine Polonya sanayi sektörü liderleri, Ukrayna dahil olmak üzere tüm üçüncü ülkeleri kapsayacak ve farklı muameleyi önleyecek daha sıkı ve tek tip ticareti koruma önlemleri getirilmesi çağrısını yineledi.
Sanayi ve siyasi etkiler derinleşiyor
Sendikalar da sektörün endişelerine katılarak hurda maliyetlerindeki artışın çelik fiyatlarını yukarı çekebileceği, üretim kesintilerine yol açabileceği ve istihdam kayıpları riskini artırabileceği uyarısında bulundu.
Söz konusu anlaşmazlığın hurda gibi hammaddelerin, Avrupa’nın sanayi politikası ve karbonsuzlaşma gündemi içinde giderek daha stratejik bir unsur haline geldiğini bir kez daha ortaya koyduğu belirtiliyor.
