Türkiye’de 6 Şubat Pazartesi günü merkez üssü Kahramanmaraş olarak gerçekleşen ve toplam 10 ili etkileyen yıkıcı depremler, çok sayıda can kaybının yanında altyapı hasarına ve etkilenen bölgelerde ciddi lojistik kesintilere yol açtı. Güneydoğu bölgesinde birçok büyük ölçekli çelik tesisi de bulunuyor ve burası Türkiye’nin çelik ticaretinde kilit noktalardan birisi. Depremin ciddi sonuçları göz önüne alındığında, piyasa oyuncuları üreticilerin aldığı gerçek hasarı ve bunun ticarete yönelik olası sonuçlarını değerlendirmeye çalışıyor.
İskenderun’da İsdemir, Koç, Baştuğ, Ekinciler, Tosçelik ve Yazıcı gibi çok sayıda çelik üreticisi bulunuyor. Bölgede Tosyalı Toyo, Atakaş, MMK Metalurji, Corbus ve Yolbulan gibi büyük ölçekli üreticiler dahil yassı ve uzun mamul üreticileri de yer alıyor. SteelOrbis’in tahminlerine göre, İskenderun’da yapılan çelik üretimi ülkenin toplam yıllık üretiminin %25-30’unu oluşturuyor. Şimdilik, çoğu üretici olası hasar ve sonuçlarını kendileri değerlendirmeye çalıştığı için tesislerin durumuna yönelik yeterli bilgi bulunmuyor. Bununla birlikte çoğu piyasa oyuncusu yapılarının oldukça sağlam olduğunu söyleyerek çoğu tesisin ciddi hasar almadığını düşünüyor. Bir kaynak, “Günün asıl konusu insanlar ve işçiler. Kurtarılmaları ve yardım edilmeleri gerekiyor. Ne yazık ki kayıp olan, sokakta kalan çok kişi var. Şimdilik buna odaklanmış durumdayız,” dedi.
Bölgedeki insani durum soğuk havalar ve kamu altyapısındaki hasar sebebiyle ciddiyet kazanmış durumda. BOTAŞ güvenlik sorunları nedeniyle depremden etkilenen birçok bölgede doğal gaz tedarikini durdurduğunu ve doğal gaz boru hattındaki onarım çalışmalarının sürdüğünü duyurdu. Elektrik tedariki de kesintiye uğrarken, çelik gibi sektörler dışında halka yeniden dağıtıma başlanmasının zaman alabileceği söyleniyor. Kapanan ve hasar alan yollar, kara yolları ve limanlar göz önünde bulundurulduğunda durumun lojistik sektörü üzerindeki olumsuz etkisinin uzun vadede devam etmesi bekleniyor. Bölgenin en büyük limanı olan İskenderun limanının kapatıldığı ve Yazıcı limanının kısmen hasar aldığına yönelik haberler alınıyor.
Çoğu piyasa oyuncusu, durumun netlik kazanması ve felaketin çelik sektörü üzerindeki etkisinin anlaşılması için zamana ihtiyaç olduğunu söylerken, genel kanı bölgedeki üreticilerin faaliyetlerinin bir süreliğine duracağı yönünde. Bir tüccar, “Bu depremin etkilerinin neler olacağını görmemiz gerek. Limanlar ya da tesisler zarar gördü mü? Hurda bağlantıları iptal edilecek mi? Mücbir sebep uygulanacak mı?” şeklinde konuştu. Diğer bazı piyasa kaynakları ise, lojistik sorunlar giderilince faaliyetlerin başlayabileceğini düşünüyor ancak tabii ki önceliğin felaketin insani yönü olduğunu da sözlerine ekliyor. Bir başka tüccar, “Kara yolu onarılırsa limanlar da çalışmaya başlar. Şu an limanlardaki durumu değerlendiriyorlar, sonrasında ilk etapta yardım gemileri gelecek. Bildiğim kadarıyla yük gemileri şu an için demirli ve beklemede,” yorumunu yaptı. Ayrıca mücbir sebep ilan edilirse, çelik ve hammadde taşıyan yük gemilerinden yolda olan ya da halihazırda limanlarda bulunanların diğer tesislere yönlendirilebileceği ya da İskenderun’da bekleyebileceği bildiriliyor.
Türkiye 7 Şubat’ta depremin etkili olduğu 10 ilde 3 ay süreyle olağanüstü hal ilan etti, bu da hükümete özel sektör de dahil her türlü müdahale olanağı tanıyor. Tüm iş makinalarının liman veya tesisler yerine enkaz kaldırma çalışmalarına yönlendirilebileceği düşünülüyor.
