Yaklaşık on yıl boyunca Güneydoğu Asya’nın en önemli sıcak rulo sac ithalat pazarlarından biri olan Vietnam, bölgesel yassı çelik ticaret dengesindeki stratejik önemini kademeli olarak kaybediyor. 2025 yılında ülkenin sıcak rulo sac ithalat profili; ticari önlemler, tedarikçiler arasında artan rekabet ve yerel ürünlere yönelik talebin güçlenmesi sonucu belirgin biçimde değişti. Vietnam hâlen büyük bir çelik tüketicisi olsa da ithal sıcak rulo sac alımlarında geçmişte olduğu kadar bir büyüme gözlenmiyor.
Çin’in Vietnam’a yönelik çelik sevkiyatları 5,9 milyon mt azaldı
Vietnam Gümrük İdaresi verilerine göre, 2025 yılının ilk on ayında ülkenin toplam çelik ithalatı yıllık bazda %13,5 düşüşle yaklaşık 12,72 milyon mt seviyesine geriledi. Çin, 2025’te de en büyük tedarikçi olmaya devam etse de ülkeye ihracatı yıllık bazda %44 düşüşle 5,88 milyon mt azalarak yaklaşık 7,48 milyon mt oldu.
Sıcak rulo sac dahil yassı mamuller, ithalat içindeki en büyük payı oluşturmayı sürdürdü fakat toplam sıcak rulo sac ithalatı 2024’e kıyasla düşüş gösterdi. Bu kapsamda 2024’te yaklaşık 12,6-12,7 milyon mt sıcak rulo sac ithal eden Vietnam’ın ithalatı 2025’in ilk yarısında 4,5 milyon mt seviyesinde kaldı. Bu dönemde Çin’den yapılan sıcak rulo sac ithalatı ise yıllık bazda %36 düşüşle 2,8 milyon mt olarak kaydedildi. Piyasa kaynaklarına göre Vietnam’a 1.880 mm ve üzeri genişlikteki çelik ürün ithalatı normalin oldukça üzerinde seyretti.
İthalattaki düşüşün arkasındaki en belirleyici unsur, Vietnam’ın Çin menşeli sıcak rulo saca yönelik antidamping politikası oldu. Yerel üreticilerin başvurusu üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 2024 ortasında Çin ve Hindistan menşeli sıcak rulo sac ithalatına yönelik bir antidamping soruşturması başlattı. Şubat 2025’te Vietnam, Çin menşeli bazı sıcak haddelenmiş yassı mamullere %19 ila %28 arasında değişen oranlarda geçici antidamping vergileri getirdi ve bu önlemler Mart ayında yürürlüğe girdi. Temmuz 2025’te ise 1,2 mm ila 25,4 mm kalınlıkta ve 1.880 mm’a kadar genişlikteki karbon ve alaşımlı sıcak rulo sacları kapsayan, %23,10-27,83 aralığında, beş yıl süreli nihai antidamping vergileri devreye girdi.
Bu vergiler, Çin’den yapılan sıcak rulo sac ithalatını önemli ölçüde azalttı. Geleneksel fiyat avantajının ortadan kalkmasıyla birlikte 2025’te Çin çıkışlı SAE1006 kalite sıcak rulo sac alımları neredeyse tamamen durdu. Ülkeye giren tek kayda değer Çin menşeli sıcak rulo sac, gümrük vergisi kapsamı dışında kalan yaklaşık 2 mm kalınlıktaki Q195 kalite malzeme oldu. Ancak piyasa katılımcıları, yetkililerin önlemlerin ihlal edilmesine karşı soruşturma başlatmış olmaları ve kanun koyucuların karardaki mevcut boşlukları kapatacağına yönelik yaygın beklentiler nedeniyle bu durumun uzun sürmeyeceğini düşünüyor.
Çin’in piyasa dışında kalmasıyla diğer tedarikçiler arasındaki rekabet sertleşti
Çin’den yapılan ithalatın azalmasıyla yabancı tedarikçiler arasındaki rekabet belirgin şekilde arttı. Japonya, Güney Kore, Tayvan, Endonezya ve Malezya’daki üreticiler Çin’in bıraktığı boşluğu doldurmaya çalışırken, Hindistan yılın sonuna doğru bu pazarda daha aktif bir konuma geldi. 2025’in ilk on ayında Japonya, Vietnam’a yaklaşık 1,82 milyon mt çelik sevkiyatı yaparken, Japonya’yı 1,3 milyon mt ile Güney Kore ve 1,02 milyon mt ile Endonezya izledi. Ancak tedarikçi yelpazesinin genişlemesine rağmen bu ülkelerin hiçbiri Vietnam’a yönelik sıcak rulo sac satışlarını belirgin bir biçimde artırmayı başaramadı.
Bunun başlıca nedenlerinden biri, yerel üreticilerin piyasadaki varlıklarını artırması oldu. 2025’te Formosa Ha Tinh Steel ve Hoa Phat Group gibi yerel üreticiler, özellikle artan ticari önlemler ve yerel tüketimin giderek daha fazla teşvik edilmesi sonucu alıcılar tarafından daha fazla tercih edildi. Yerel ürünler altyapı, imalat ve alt sektörlerde daha kolay kabul görürken, ithal sıcak rulo sacın piyasadaki önceki hakimiyetini yeniden kazanma ihtimali zayıfladı. Bu nedenle alternatif kaynaklardan yapılan teklifler, toplam ithalat hacimlerinde anlamlı bir artışa değil fiyat rekabetinin sertleşmesine yol açtı.
Hindistan, Çin’den yapılan ithalatın antidamping vergileri nedeniyle hızla düşmesi ve diğer yabancı tedarikçilerin pazar payını genişletmekte zorlanması sonucu yılın sonuna doğru Vietnam pazarında öne çıkan tek ülke oldu. Hint üreticiler, Çin menşeli malzemenin piyasadan çekilmesinin ardından bağlantı yapabilmek amacıyla daha agresif fiyatlarla ve ciddi indirimlerle teklif vermeye başladı. İhracat verilerine göre Hindistan’ın ülkeye sıcak rulo sac/levha sevkiyatları Nisan-Ağustos 2025 döneminde yıllık bazda %12 artışla yaklaşık 670.000 mt seviyesine ulaştı. Ancak bu artışa rağmen Hindistan’ın toplam sıcak rulo sac ihracat hacmi Çin’in sevkiyatlarındaki sert düşüşü telafi etmeye yetmedi.
Vietnam sıcak rulo sac piyasasının geleceği: İthalattan ihracata mı dönülecek?
Vietnam’da ithalat hacimlerinin artık yatay seyretmesi ve yerel üreticilerin güç kazanmasıyla ülkenin ASEAN sıcak rulo sac piyasasındaki rolü de bir nevi dönüşümün eşiğinde. Vietnamlı bir çelik üreticisi SteelOrbis’e yaptığı açıklamada, “Yıllar boyunca Vietnam, bölgesel ve Çin çıkışlı sıcak rulo sac fazlası için başlıca satış noktasıydı ve Güneydoğu Asya’daki fiyat trendlerini belirliyordu. Ancak 2025’teki etkin antidamping önlemleri, artan yerel arz ve diğer tedarikçiler arasında artan rekabet Vietnam’ı ithalata daha az bağımlı ve daha dengeli bir piyasa haline getirdi,” dedi.
Önümüzdeki dönemde Vietnam sıcak rulo sac piyasasının devlet tarafından daha sıkı bir şekilde kontrol edilmesi ve yoğun rekabetin yaşandığı bir görünüm sergilemesi bekleniyor. Özellikle ithalatçıların teknik özelliklere dayalı kanuni boşluklardan yararlanmaya devam etmesi halinde ticari önlemlerin daha da sıkılaştırılması olasılığı gündemde kalacak. Bu durum ASEAN’ın büyük çelik üreticileri ve Asyalı ihracatçılar açısından da yeni bir döneme işaret ediyor. Öyle ki Vietnam artık sıcak rulo sac sevkiyatları için kolay bir pazar değil marjların dar olduğu, ithalat hacimlerinin sınırlandığı ve piyasaya yerel oyuncuların yön verdiği bir pazar görünümünde.
Öte yandan Vietnam’ın 2026 yılında sıcak rulo sac ihracat potansiyelini temkinli bir şekilde test etmesi bekleniyor. Kısa vadede net ihracatçı konumuna gelmesi olası görünmese de arz açığının sürdüğü bazı ASEAN pazarlarına sınırlı miktarlarda sevkiyat yapılabilir. Vietnamlı yassı mamul üreticileri için stratejik öneme sahip olan AB pazarı ise Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) yükümlülüklerinin tam olarak uygulanmaya başlaması ve düzenlemeye uymanın getirdiği maliyetler nedeniyle önümüzdeki yıl çok daha zorlu bir pazar haline gelebilir. Düşük marjlar, navlun maliyetleri ve küresel ölçekte artan ticari önlemlerin getirdiği risklerin ihracatta agresif bir genişlemenin önüne geçmesi bekleniyor. Bu nedenle Vietnamlı üreticilerin önceliği yerel piyasa ile alt sektörlere, katma değerli ürünlere vermesi, ihracatın ise başlıca genişleme alanı olmaktan ziyade tamamlayıcı bir rol üstlenmesi öngörülüyor.
Vietnam Gümrük İdaresi verilerine göre 2025 yılının ilk on ayında ülkenin toplam çelik ihracatı yıllık bazda %22 düşüşle 8,57 milyon mt seviyesinde gerçekleşti. Bu sert düşüşte, küresel piyasalardaki zorluklar nedeniyle ortalama ihracat fiyatlarında gözlenen belirgin gerileme rol oynadı. Kamboçya, %26,42 artışla 1,23 milyon mt seviyesine ulaşarak toplam ihracat hacminin %14,41’ini oluşturdu ve ABD, Japonya ile AB gibi başlıca pazarlardaki yaygın düşüşlere rağmen en büyük ihracat pazarı oldu. Diğer önemli pazarlardan İtalya’ya yapılan sevkiyatlar yıllık bazda %22 düşüşle 925.946 mt seviyesinde gerçekleşirken, Hindistan’a yapılan satışlar %9,96 artışla 773.823 mt seviyesinde kaydedildi.
