İran’daki savaşta kırılgan bir diplomatik süreç devam ederken, ateşkes kapsamında stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın sınırlı şekilde yeniden açılmasıyla gerilim azaldı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, “Lübnan’daki ateşkes doğrultusunda, İran Limanlar ve Denizcilik Örgütü tarafından daha önce açıklanan koordineli rota çerçevesinde Hürmüz Boğazı’ndan tüm ticari gemilerin geçişi ateşkes süresi boyunca tamamen serbest bırakılmıştır,” açıklamasında bulundu.
Basında çıkan haberlere göre İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ateşkes süresince ticari gemilere açtığını açıklaması, küresel enerji arzına yönelik endişeleri azalttı. Normal koşullarda küresel petrol akışının yaklaşık %20’sinin geçtiği boğazın çatışma sürecinde neredeyse tamamen kapanması deniz taşımacılığı ve enerji piyasalarını ciddi şekilde etkilemişti.
Ateşkes ve diplomatik temaslar hız kazandı
Ateşkesin yanı sıra ABD ile İran arasında daha kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmak amacıyla müzakerelerin sürdüğü bildirildi. ABD’li yetkililerin uzun vadeli bir anlaşmanın mümkün olabileceğini ifade ettiği ancak özellikle İran’ın nükleer programı ve uranyum stokları konularında önemli görüş ayrılıklarının devam ettiği belirtildi.
Aynı zamanda yaklaşık 40 ülkenin Hürmüz Boğazı’nda güvenli deniz ulaşımını sağlamak amacıyla yürütülen görüşmelere katıldığı ve uluslararası çabaların arttığı ifade edildi.
Taşımacılık ve petrol akışındaki aksaklıklar sürüyor
Boğazın kısmen yeniden açılmasına rağmen deniz trafiğinde oynaklığın devam ettiği bildirildi. Gerilimin zirve yaptığı dönemde:
- Birçok geminin güvenlik riskleri nedeniyle boğazdan geçişten kaçındığı,
- ABD deniz kuvvetlerinin uygulamaları sonrası bazı gemilerin rotasını değiştirdiği,
- Petrol akışlarının ciddi şekilde aksadığı belirtildi.
Mevcut durumda ise yalnızca sınırlı sevkiyatların yeniden başladığı ve küresel enerji lojistiğinde belirsizliğin sürdüğü ifade edildi.
Piyasa ve jeopolitik görünüm belirsizliğini koruyor
Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ateşkes gelişmeleri küresel piyasaları bir miktar rahatlatsa da durumun kırılganlığını koruduğu belirtildi. Müzakerelerin başarısız olması veya gerilimin yeniden tırmanması halinde enerji akışlarının tekrar kesintiye uğrayabileceği ve emtia piyasalarında oynaklığın artabileceği ifade edildi.
