Değişen parametreler - Tayfun Şentürk, Ametsco

Demir fiyatlarının ne seyir izleyeceğini tahmin etmeye çalışmak son derece zevkli ve aynı zamanda günümüz karmaşık ekonomik yapısında zordur. Lakin bazı parametreleri zamanlama olarak doğru yerleştirirsek, sonuca daha kolay ulaşırız. Krizden bir süre önce fiyatlarla ilgili yorum yapmış ve tüm dinamikleri düşündüğümü öngörmüş ve fena halde yanılmıştım. O tarihte yaptığım kurgu, o güne kadar kurduğum analiz tekniğinin aynısı idi ve çoğunlukla bana doğru sonuç vermişti. Fakat krizin çıkması ile benim analizim de yerle bir oldu ve uzun zaman bu endişe ile analiz ve yorum yapmaktan kaçındım. Nerede hata yaptığımı uzun uzun düşündüm ve şu sonuca vardım: Kullandığım teknikte bir hata yoktu ama büyük bir eksik vardı ve o eksiği asla atlamamam gerekiyordu. Bu eksik finans piyasası ve dünya para hareketlerini aynı oranda takip etmemiz gerekliliği idi. Bunu yapmak işimizin en zor kısmı çünkü işin içinden çıkmak için dünya dengeleri, politik kararlar, hedge fon ve finans kuruluşlarının düşünceleri ve daha önemlisi kamuoyuna açıklananları değil açıklanmayanları takip etmek gerekir. Yukarıdaki konu çok uzun bir konu olduğu için ben şimdilik Türkiye analizi ile yetineceğim. Benim iddiam; demir fiyatlarında, özellikle uzun ürünlerde, Türkiye’nin fiyat yapıcı olduğu, Avrupa ve hatta Rus üreticilerinin dahi Türkiye üzerinden fiyat yaptığıydı. Bunun sebebi ise bizim hurda fiyatlarında tam anlamı ile kontrolümüzün olması ve değişen mamul fiyatlarına göre hurda fiyatlarını belirleyebilmemizdi. Son üç aydır denklemin kaydığını, bu gücümüzü Uzak Doğu’ya kaptırdığımızı düşünüyorum. Bunun nedenleri ise: 1- Üretimin, dolayısı ile alım miktarımızın düşmesi 2- Mamul satışlarında ABD ve Avrupa’nın yokluğunda Uzak Doğu’ya tam anlamı ile ihracat yapamamamız 3- Hurda arzındaki azalma 4- ABD hurdasının Uzak Doğu’ya kayması 5- Bizim yoğun olarak alım yapmamız gereken Avrupa hurdalarının üzerinde kur baskısının oluşması 6- Arka bahçemiz dediğimiz Avrupa ve Arap bölgelerinin dünya ölçeğinde alım miktarlarının çok azalması ve oluşan yeni dengede yok sayılabileceği 7-Navlun fiyatlarının artmaya başlaması 8- Uzak Doğu’daki hareketin ihracatlarından değil kendi iç pazarlarının kuvvetlenmesinden başlaması. Özellikle Çin’in daha önceki yazılarımda ihracatta hiçbir zaman rakibimiz olmayacağını sebepleri ile izah etmiştim ama bizim için daha büyük tehlike olan hammadde fiyatlarını yükseltmesi bize zor anlar yaşatacak. Bu durum Türkiye’de çok sıkıntı yaratır ve artık alım ve satımlarda hata yapan firmaları içinden çıkılamayacak bir duruma getirir. Bundan önce bu tür hatalar tolere edilebilirdi çünkü sizin becerinizin azlığı ülkenin gücü sayesinde kendini regule ederdi, fakat iplerin başkasına geçtiği bir durumda şirketlerin bireysel başarıları ön plana çıkacaktır. Yanlış zamanlama ile yapılan alımlar ve aynı anda yanlış yapılan satışlar şu anda bile bazı firmalarda gözlemleniyor. Şunu unutmamak gerekir ki Türkiye çelik fiyatları tüm dünya üreticilerinden daha ucuz olmak zorundadır. Fabrikalarımızdaki insan kaynaklarının, fabrikaların konumları ile bunu çok rahat başaracağını düşünüyorum ama bu hurda meselesini çözemeyen bir Türkiye asla eski gücüne kavuşamaz. Her zaman çekindiğim iki şey olmuştur; birincisi korumacı tedbirler ki bu hükümetin problemi ve devlet ile özel sektörün ortak götürmesi gereken bir konudur, ikincisi ise hurdanın üzerinde kontrolümüzün yitirilmesidir ve şu anda olan da budur. Eğer kendi müdahalemiz ile bu problemi aşamaz isek bu sarmaldan bizi kurtaracak tek kuvvet şu anda Avrupa’nın arzını emmekten geçer ve fakat burada bize bağımlı olmayan dolar/euro kurunun lehimize dönmesini ummaktan başka çaremiz yok. Kısa vadede önümüzü görmek için Uzak Doğu’daki hareketlere ve dolar/euro paritesine bakmak gerekir. Bu ikisini iyi okuyan şimdilik hata yapmaz. Şunu unutmayalım değişen şartlarda parametreler de değişir. Hangi parametrelerin ön planda olduğunu tespit edememek ise size yaptığınız analizde de hatalı sonuç verdirir.