Rusya’nın Ukrayna’ya başlattığı askeri harekatın ardından Karadeniz ve Akdeniz kütük piyasalarındaki durum kritik bir boyut kazandı. Kütük tedarikçileri dahil birden fazla Ukraynalı üretici ülke içindeki kargaşayı ve doğrudan can kaybı tehdidini göz önünde bulundurarak üretimlerine ara vereceklerini açıkladı. Ayrıca ülkedeki tüm limanlar ele geçirilmeleri, tahribata uğramaları veya çatışmalara maruz kalmaları nedeniyle faaliyet dışı kaldı. Bir kütük tüccarı SteelOrbis’e yaptığı açıklamada, “Mariupol ve Nikolaev limanları büyük zarar gördü. Odessa ve diğer gümrükler ile limanlarda kimse kalmadığı için gemiler hareket edemiyor. Rus donanması Kerç’in etrafını çevreledi. Rostov ve Taganrog’da ise deniz trafiği 2 Mart tarihine kadar askıya alındı. Novo’da faaliyetler sürüyor,” sözlerini kaydetti.
Söz konusu gelişmeler sonucunda Karadeniz’de yer alan en büyük BDT’li kütük tedarikçileri olan Ukraynalı üreticiler an itibarıyla piyasadan çekilmiş durumda. Bu durum nedeniyle kütük arzında ciddi bir sıkıntı meydana gelecek. Yalnızca ileri tarihli teslimatlar değil, önceden ve yakın zaman içerisinde alınan kargoların sevkiyatı gerçekleştirilemeyecek.
Aynı zamanda Novorossiysk limanının faaliyetlerine normal bir şekilde devam etmesine rağmen Rusya çıkışlı kütük sevkiyatlarına dair sorun yaşanıyor. Bazı tüccarlar ve alıcılar, finansal ve operasyonel anlamda birçok belirsizliğe neden olan halihazırdaki yaptırımlar ve olası yeni yaptırımlar sebebiyle Rusya ile çalışmanın risklerini almak istemiyor. Singapurlu bir tüccar, “Rus çelik üreticilerinden Asya’ya teklif yok,” dedi. SteelOrbis’in edindiği bilgilere göre, Mısır bu durumdan etkilenecek en büyük pazar. Çünkü sadece Ukrayna’dan yaklaşık 200.000 mt kütük Mart ve Nisan sevkiyatlı olarak alındı. Daha önce alım yapmış diğer büyük alıcılar arasında Türkiye, bazı Kuzey Afrika ülkeleri ve Latin Amerika bulunuyor.
Tüccarlar daha önce yaptıkları pozisyon kargosu satışları için tonaj bulmaya çalışıyor ve şu an için Türkiye bu tonajları bulabilecekleri tek kaynak. Kütük satışı yapan büyük bir tüccar Karadeniz’den en az 1-2 ay çelik ihracatı olmayacağı için panik alımları yapıldığını belirtiyor. Bir başka kaynak, “Tabii bazı tüccarlar bu durumdan faydalanmak için pozisyon kargosu almaya çalışacak ama bu hafta pek bir şey olacağını sanmıyorum,” dedi.
Piyasadaki bilgilere göre, 20.000 mt ve 25.000 mt iki kütük kargosu, ikisi de ihracata verilmek üzere, 720$/mt ve 729$/mt (bazı ekstraları içerebilir) seviyelerinden alındı. 20.000 mt’luk bir başka satışın ise kuzeyde yer alan bir üretici tarafından uluslararası bir tüccara 720$/mt FOB’dan yapıldığı bildiriliyor. Daha önce Türkiye’de en yüksek kabul edilebilir kütük ihracat fiyatı 700$/mt FOB seviyesindeydi. Ukrayna’nın işgali başlamadan önce BDT çıkışlı kabul edilebilir kütük fiyatı ise 680-690$/mt FOB aralığında yer alıyordu.
