Basında çıkan haberlere göre Birleşmiş Milletler Afrika Ekonomik Komisyonu (UNECA), Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nı (SKDM) eleştirerek Afrika ülkelerinin politikanın tasarım ve uygulama süreçlerine yeterince dahil edilmediğini savundu. Bununla birlikte mekanizmanın bölgenin endüstriyel gelişimi ve ihracat rekabetçiliği üzerinde önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Afrika Kalkınma Bankasının Brazzaville’de düzenlenen yıllık toplantılarında konuşan UNECA Baş Ekonomisti ve Genel Sekreter Yardımcısı Hanan Morsy, Afrika hükümetlerine SKDM’nin uygulanma şekline ilişkin yeterli düzeyde danışılmadığını ve katkı sunma fırsatı sağlanmadığını ifade etti.
İklim hedeflerine destek sürse de sanayileşme önceliğini koruyor
Morsy, Afrika ülkelerinin genel olarak küresel iklim hedeflerini desteklediğini ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasının önemini kabul ettiğini belirtti. Ancak iklim odaklı ticaret önlemlerinin Afrika’nın ekonomik dönüşüm ve sanayileşme gündeminin önüne geçmemesi gerektiğini vurguladı.
Öte yandan SKDM’nin zaman içinde çevresel bir araç olmaktan çıkarak ticaret, sanayi ve rekabetçilik politikalarının da bir parçası haline geldiğini vurguladı. Bu nedenle mekanizmanın etkilerinin emisyon azaltımının ötesine geçerek yatırım kararlarını, endüstriyel gelişimi ve gelişmekte olan ülkelerin ihracat fırsatlarını da etkileyebileceğine dikkat çekti.
Çelik ve alüminyum sektörleri en yüksek risk altında
Afrika Kalkınma Bankasının tahminlerine göre SKDM kapsamındaki ürünler Afrika’nın toplam ihracatının yalnızca yaklaşık %6’sını oluşturuyor. Ancak bu maruziyet stratejik öneme sahip bazı sektörlerde yoğunlaşıyor.
Avrupa ile güçlü ticari bağları olan Kuzey Afrika ülkeleri, önemli miktarda çelik ve alüminyum ihracatı gerçekleştirmeleri nedeniyle SKDM’den en fazla etkilenebilecek ekonomiler arasında gösteriliyor. Mozambik de alüminyum üretiminin büyük bölümünü Avrupa pazarına ihraç etmesi nedeniyle risk altındaki ülkeler arasında yer alıyor.
Endişeler yalnızca birincil ürünlerle sınırlı değil
UNECA ve Afrika Kalkınma Bankası, SKDM’nin etkilerinin yalnızca hammaddeler ve birincil sanayi ürünleriyle sınırlı kalmayabileceği uyarısında bulundu. Karbonsuzlaşmayla ilgili ticaret gerekliliklerinin artmasıyla birlikte son kullanıcı sektörlerin de etkilenebileceği belirtilirken, bu durumun Afrika’nın daha yüksek katma değerli sanayi sektörleri geliştirme ve imalat ihracatını artırma çabalarını zorlaştırabileceği dile getirildi. Böyle bir gelişmenin sanayileşmeyi yavaşlatabileceği ve küresel pazarlardaki rekabet gücünü azaltabileceği kaydedildi.
UNECA’dan alternatif çözüm önerileri
Morsy, Afrika ülkelerinin kendi ekonomik koşullarına uygun ulusal karbon fiyatlandırma sistemleri geliştirmeyi değerlendirebileceğini söyledi. Böyle bir model sayesinde karbon gelirlerinin sınırda düzenleme mekanizmaları aracılığıyla yurt dışına aktarılmak yerine Afrika ekonomilerinde kalabileceğini belirten Morsy, elde edilen kaynakların endüstriyel modernizasyon, temiz enerji projeleri ve karbonsuzlaşma yatırımlarına yönlendirilebileceğini ifade etti.
Öte yandan Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi’nin (AfCFTA) uygulanmasının hızlandırılmasının önemine dikkat çeken Morsy, daha güçlü bölgesel ticaret entegrasyonu ve daha derin Afrika değer zincirlerinin dış ticaret önlemlerine karşı kırılganlığı azaltabileceğini ve kıta genelinde endüstriyel gelişimi destekleyebileceğini ekledi.
