Son günlerde yüksek enerji maliyetleri, İtalya'nın yanı sıra diğer Avrupa ülkelerinde de çelik sektörünün gündeminde giderek daha fazla yer tutmaya başladı. İtalya, İspanya ve Almanya'da çeşitli sektör birlikleri, çelik üretimi üzerinde ciddi baskı oluşturan yüksek elektrik maliyetleri konusunda hükümetlere uyarılarda bulundu. Bu durum, üretimini elektrik ark ocaklarına dayandıran ve sektörün karbon salımını azaltmasına yönelik yatırım yapan üreticileri de olumsuz etkiliyor.
Bu yıl Orta Doğu'daki gerilim ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarında yaşanan aksaklıkların tetiklediği enerji krizi, 2022 yılında yaşanan benzer krizi yeniden gündeme getirdi.
O dönemde de enerji maliyetlerinin hızla yükselmesiyle İtalyan çelik üreticileri son derece yüksek faturalarla karşı karşıya kalmıştı. Ancak önceki yıllardaki olumlu ekonomik koşullar, şirketlerin bu maliyet artışlarını karşılayabilmesini kolaylaştırmıştı. Bugün ise çelik üreticileri yalnızca yüksek enerji maliyetleriyle değil aynı zamanda birkaç yıldır devam eden durgun piyasa koşullarının kaynaklarını ve kâr marjlarını azaltmasının yarattığı zorluklarla da mücadele ediyor. Devlet desteğinin sınırlı olması ve karbon salımının azaltılmasına katkıda bulunan şirketlerin maliyet açısından dezavantajlı konuma düşmesi de sektördeki sorunları ağırlaştırıyor. Üstelik bu durum artık İtalya çelik sektörünün tamamını etkiliyor.
2022 yılında şirketlerin mali rezervleri enerji krizinin etkilerini hafifletti
2022 yılında piyasa, pandemi sonrası toparlanmayla başlayan fakat Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, doğal gaz arzındaki azalma ve Avrupa'nın enerji kaynaklarını güvence altına alma çabalarıyla ağırlaşan ani bir kriz yaşadı. İtalya'da ulusal elektrik fiyatı göstergesi PUN, Ağustos 2022'de ortalama 543€/MWh seviyesine ulaşırken yıl genelindeki ortalama yaklaşık 304€/MWh oldu. Doğal gaz fiyatları ise yaz aylarında aylık ortalama 230€/MWh civarına yükseldi ve Kasım ayında 91,20€/MWh seviyesinde kaldı.
Bununla birlikte birçok şirket, önceki yıllarda biriktirdiği mali rezervlerden yararlanabildi. Sektörün 2018 yılındaki olumlu performansını nispeten iyi geçen 2019 yılı ve elverişli piyasa koşullarının hâkim olduğu 2021 yılı izledi. Hatta zorlu geçen 2020 yılının ikinci yarısında bile toparlanma görülmüştü. Dolayısıyla çelik ve hammadde fiyatları hızla yükseldiğinde şirketler, önceki yıllardaki olumlu piyasa koşullarının sağladığı avantajlardan yararlanabilmişti.
2026 yılında enerji maliyetleri zayıf piyasa koşullarının etkisini artırdı
2026 yılında ise çelik üreticileri, güçlü bir toparlanma görülmeyen üç yılın ardından enerji maliyetlerinde yeni bir artışla karşı karşıya kaldı. 2023 ve 2024 yıllarında piyasa zayıf seyrederken 2025 yılında bir miktar iyileşme görülse de önceki piyasa koşullarına geri dönülemedi. 2026 yılı da alışılmışın dışında bir seyir izledi. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ve koruma önlemi kotalarının sağladığı destek çelik üreticilerine avantaj sağlarken piyasanın geri kalanında zayıf koşullar devam etti.
İki dönem arasındaki fark, devletin sağladığı desteklerde de görülüyor. 2022 yılında enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketler, kademeli olarak artırılan vergi indirimlerinden ve bazı mali yükümlülüklerde yapılan geçici indirimlerden yararlanmıştı. 2026 yılında ise kısa süre önce onaylanan Enerji Kararnamesi doğal gaz, elektrik piyasası mekanizmaları ve uzun vadeli yenilenebilir enerji sözleşmelerine ilişkin önlemler içeriyor.
Ancak Feralpi Group Başkanı Giuseppe Pasini, yakın zamanda verdiği bir röportajda kararnamenin çelik üreticilerinin elektrik tüketimi açısından yeterli destek sağlamadığını belirtti. Pasini'ye göre Energy Release ve Interconnector gibi mekanizmalar daha fazla önem taşıyor. Pasini ayrıca hükümetin bu mekanizmalara ilişkin mevcut taahhütlerini sürdürmesini umduğunu ifade etti.
Elektrik fiyatları 2022 yılının altında olsa da yeniden yükselişe geçti
Enerji fiyatları, sektördeki endişelerin neden yeniden arttığını ortaya koyuyor. İtalya'da elektrik fiyatı, Ocak-Ekim 2026 döneminde ortalama 154€/MWh seviyesinde gerçekleşerek 2022 yılındaki yaklaşık 304€/MWh'luk yıllık ortalamanın oldukça altında kaldı. Ancak son aylarda eğilim tersine döndü. Ekim ayında ortalama fiyat 230,8€/MWh olurken 2-8 Kasım haftasın
