28 Kasım Salı günü İstanbul'da yaklaşık 600 katılımcıyla gerçekleşen 18. SteelOrbis Çelik Konferansı - "Çelik Piyasalarında Yeni Ufuklar"'da konuşan Koster Armatörleri ve İşletmecileri Derneği (KOSDER) Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Çendik navlun fiyatlarında 2020-2023 yılları arasında kaydedilen sert yükselişin nedenlerini açıklayarak, katılımcılarla önümüzdeki döneme dair beklentilerini paylaştı.
Hakan Çendik navlun fiyatlarında pandemiyle birlikte gözlenen kademeli yükselişin nedenleri olarak birkaç faktör sıraladı. Bunlardan ilki pandemiden dolayı üretimleri daralan ve kapanmalara giden ülkelerin nispeten daha iyi durumda olan ve üretimi normale dönen Çin ve Uzak Doğu ülkelerinden ürün taleplerini artırmaları sonucu arz-talep dengesinin bozulması ve Uzak Doğu ülkelerinin ihracatının ithalatından çok daha fazla artış göstermesi sebebiyle taşımacılığın tek yönlü olarak gerçekleşmesi. Armatörlerin sefer sayılarını ve liman uğraklarını azaltması navlun fiyatlarındaki artışta bir diğer faktör olurken, kapanmalardan dolayı iş gücünün azalmasıyla limanlarda boşaltma ve yükleme işlemlerinin yavaşlaması veya gecikmesi de söz konusu durumda etkili oldu. Öte yandan Rusya'nın tahıl ihracatına 2021 yılında yaptığı ek vergi uygulaması ve ardından patlak veren Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Ukrayna limanlarında çok fazla geminin mahsur kalması ve Panama Kanalı’ndaki düşük su seviyesi navlun fiyatlarını etkileyen diğer gelişmelerdi. Çendik, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yürürlüğe sokulan iki yeni regülasyonun da navlun fiyatlarında artışa neden olduğunu belirtti. Bu kapsamda, çevreye daha az zarar veren yeni tip yakıt zorunluluğunun uygulamaya girmesiyle gemilerin buna uyumlu hale getirilmeye çalışılması tersane süreçlerinin uzamasına neden oldu. Bir diğer regülasyon da Balast Suyu Temizleme Sistem Regülasyonuydu. Gemilerin bu iki regülasyona uyumu sonucu kaybedilen süre tersanelerde yığılmalara yol açtı. Bu gelişmeler kuru yük ve konteyner navlunlarında yükselişe neden oldu.
Çendik, kuru yük ve konteyner piyasalarının ilk üç çeyreği düşüşle kapattığını belirterek, önümüzdeki yıla çok da umutla bakmadığını söyledi ve piyasa oyuncuları arasında 2024 yılı için daha çok mevcudu koruma yönelimi olduğunu belirtti. 2024 yılıyla birlikte yürürlüğe girecek yeni regülasyonla, gemilerden kaynaklı baca gazı salımı ve karbon emisyonunu düşürme stratejisi kapsamında piyasada bir vergi karmaşası oluşacağını ifade etti. Gemilerin uluslararası konvansiyonlara uyum ve adaptasyon süreçlerinde, zorunlu ekipmanların satın alınması ve montajlarının işletme maliyetlerini artırmaya devam edeceğini belirten Çendik, yüksek yakıt fiyatlarının da armatörlerin işletme ve operasyon maliyetlerini artırdığına dikkat çekti. Kısaca, kısa dönemde navlunun çok ucuz olmasının beklenmediğini sözlerine ekledi.
