İran’ın dahil olduğu çatışmanın tırmanmasıyla birlikte Çinli sıcak rulo sac ihracatçıları Körfez bölgesine sevkiyatlarda ciddi aksaklıklarla karşılaşıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığı ve lojistik güvenliği konusundaki belirsizlikler, Asya’dan Orta Doğu’ya yapılan çelik sevkiyatlarını doğrudan etkiliyor.
Son günlerde bazı Çinli üreticilerin Körfez bölgesindeki alıcılara yeni ihracat teklifleri vermeyi durdurduğu bildirildi. Bunun başlıca nedeni, boğazdan geçen gemiler için navlun koşullarının ve sigorta kapsamının netleşmemiş olması. Kaynaklar, bölgeye sevkiyatlarda navlunun yaklaşık 10$/mt artarak büyük tonajlı sıcak rulo sac kargoları için 50-55$/mt’a yükseldiğini belirtti. Güvenlik konusundaki belirsizlik ise hem alıcıların hem de satıcıların yeni bağlantılar gerçekleştirmek konusunda isteksiz davranmasına yol açıyor.
Lojistik aksaklıklar halihazırda denizde olan kargoları da etkiliyor. Kaynaklara göre Çin limanlarından hareket edip Körfez sularına yaklaşan bazı gemilere rota değiştirerek Hürmüz Boğazı dışındaki alternatif limanlara yönelmeleri tavsiye ediliyor. Ayrıca bölgenin en büyük limanı olan Dubai’deki Jebel Ali Limanı’nda yaşanan operasyonel aksaklıklar da ticareti zorlaştırdı. Güvenlik endişeleri nedeniyle Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki birçok ticaret ofisi ve lojistik tesisinde personel sayısının azaltıldığı da bildirildi.
Bu gelişmeler sonucunda ticaret fiilen durma noktasına geldi. Çin ve Orta Doğu’daki piyasa oyuncuları, jeopolitik durum netleşene kadar piyasada ne fiyat ne de karşı teklif duyulacağını ifade etti.
Körfez bölgesi Çin için kritik ihracat pazarı
Çin’in Körfez bölgesinde bulunan başlıca ihracat pazarları da çatışmanın etkilerini doğrudan hissediyor. Çin’in sıcak rulo sac için en büyük Körfez pazarları arasında yer alan Suudi Arabistan, BAE ve Irak şu anda en fazla etkilenen ülkeler arasında olurken, Kuveyt, Katar ve Bahreyn de bölgedeki sıkıntılardan giderek daha fazla etkileniyor.
Geçtiğimiz yıl Çin’in bu altı Körfez ülkesine ve İran’a yaptığı sıcak rulo sac ihracatı yıllık %20,6 düşüşle 3,68 milyon mt seviyesinde kaydedilirken, bölge Çinli ihracatçılar için stratejik önemini koruyor. Söz konusu seviyenin Japonya ve Güney Kore gibi başlıca Asyalı rakiplerin sıcak rulo sac ihracat tonajlarını geride bırakmış olması, bölgenin Çinli çelik üreticileri için öneminin altını çiziyor.
2025 yılında Çin küresel olarak yaklaşık 21,5 milyon mt sıcak rulo sac ihraç etti ve bunun yaklaşık %17’si Körfez ülkelerine gönderildi. Çin Gümrük İdaresi verilerine göre BAE yaklaşık 1,33 milyon mt, Suudi Arabistan ise yaklaşık 1,96 milyon mt Çin menşeli sıcak rulo sac ithal etti. Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların uzun süre aksaması Çinli üreticileri ciddi şekilde etkileyebilir.
Çinli üreticiler için olası sonuçlar
Körfez bölgesine yönelik sevkiyatların aksaması, Çinli üreticiler için büyük bir risk oluşturuyor. Çin gayrimenkul sektöründe süregelen durgunluk nedeniyle yerel çelik talebi cansız kalırken, ihracat satışları üretim dengesini sağlamak açısından kritik önem taşıyor.
Çatışma, sevkiyatları aksatmaya devam ederse bazı kargolar Güneydoğu Asya, Afrika veya Latin Amerika gibi alternatif pazarlara yönlendirilebilir. Ancak bu durum söz konusu pazarlarda rekabeti artırarak ihracat fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Ayrıca bazı ticaret akışlarının Orta Asya veya Pakistan üzerinden alternatif kara koridorlarına yönelmesi teorik olarak mümkün görülse de bu seçeneklerin lojistik maliyetleri önemli ölçüde artıracağı belirtiliyor.
Bir piyasa oyuncusu, “Belirsizlik yalnızca Orta Doğu’yu değil, diğer bölgelerdeki piyasa beklentilerini de etkiliyor. Hürmüz Boğazı’nı kullanmayan rotalardaki alıcılar bile petrol fiyatları, navlun piyasası ve küresel ticaret üzerindeki etkilerden endişe duyuyor,” dedi.
Bir başka kaynak ise, “Şimdilik çoğu piyasa oyuncusu bekle-gör tutumu sergiliyor. Çinli ihracatçılar, Körfez’deki alıcılar ve deniz taşımacılığı şirketleri yeni bağlantılar gerçekleştirmeden önce bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor. Ticaret akışlarının ne zaman normal seyrine kavuşacağı net değil,” şeklinde konuştu.
Öte yandan Çinli sıcak rulo sac ihracatçıları, Orta Doğu’daki son aksaklıklardan önce de bir diğer önemli pazar olan Vietnam’da artan zorluklarla karşı karşıyaydı. Geleneksel olarak Çin çıkışlı sıcak rulo sacın en büyük alıcısı olan Vietnam, geçtiğimiz yıl yaklaşık 4,5 milyon mt ithalat gerçekleştirmişti. Ancak Vietnam’ın Çin menşeli sıcak rulo saca antidamping vergisi uygulamaya başlamasının ardından bu pazara erişim giderek zorlaştı. Ayrıca KDV’siz satışlara ilişkin sıkı düzenlemelerin devreye girmesi, Çin menşeli ürünlerin yerel tüccarlar ve son kullanıcılar açısından rekabet gücünü daha da azaltarak durumu iyice karmaşık hale getirdi.
Bu nedenle Körfez bölgesine yönelik sevkiyatlarda yaşanan kesintiler uzun sürerse Çinli ihracatçılar için görünüm daha da kötüleşebilir. Vietnam pazarının daralması ve Orta Doğu’daki talebin riske girmesi halinde Çinli üreticilerin fazla tonajlarını alternatif pazarlara yönlendirmesi zorlaşabilir. Üreticiler genellikle büyük üretim kesintilerine gitmek istemediğinden arz fazlasının iç piyasaya yönelmesi ve bunun da yerel sıcak rulo sac fiyatları üzerinde ek baskı yaratması bekleniyor.
