Orta Doğu’daki savaşın tırmanmasıyla 9 Mart Pazartesi günü petrol fiyatlarında yaşanan hızlı artışın deniz navlununda büyük dalgalanmalara yol açmasıyla mamul ile hammadde piyasaları önemli ölçüde etkilendi. Özellikle uzun mesafeli deniz taşımacılığı rotaları ve MENA bölgesi bu gelişmelerden en fazla etkilenen segmentler oldu.
Geçtiğimiz hafta başlayan navlun artışları 9 Mart’ta yeniden hız kazanırken, bazı lojistik şirketleri artık teklifleri tamamen durdurdu. Bir kaynak, “Navlun artık büyük bir sorun haline geldi. Birçok deniz taşımacılığı şirketinin ya sevkiyatları iptal ettiğini ya da farklı rotalar için 20-30$/mt ek fiyat talep ettiğini duyuyorum. Bu sadece Orta Doğu için değil, dünya genelinde yaşanıyor,” dedi. SteelOrbis’in farklı kaynaklardan aldığı bilgilere göre Çin’den Türkiye’ye 50.000 mt çelik kargosu için navlun şu anda 50-60$/mt aralığında tahmin ediliyor. Bu seviye geçtiğimiz hafta görülen 40-45$/mt ve savaş öncesi kaydedilen 35-37$/mt seviyelerine kıyasla ciddi bir artışa işaret ediyor. Ayrıca bazı Çinli tüccarlar, gemi sahiplerinin navlun teklifi verememesi nedeniyle Türkiye’ye yönelik teklifleri durdurduklarını belirtiyor.
Türk bir tüccar ise, “Durum sakinleşmezse navlun ciddi bir sorun yaratacak. [İthal çelik ürünleri için] çok sayıda sipariş iptali de görülebilir,” şeklinde konuştu.
Türkiye ithal hurda piyasasında da navlun dalgalanıyor. Geçtiğimiz hafta ABD’nin Doğu Kıyısı’ndan Türkiye’ye standart hurda gemileri için navlun 41-42$/mt’a yükselmişti. Bazı kaynaklara göre navlun şimdiden 50$/mt seviyesine ulaşmış durumda. Ayrıca piyasa oyuncularının Türkiye için gemi bulmak konusunda da zorlandıkları bildiriliyor.
Savaş bölgesinden uzak pazarlarda bile navlun fiyatları yükseliyor. Çinli bir tüccar, “Güneydoğu Asya yönündeki sevkiyatlarda [normal seviyelere göre] 10$/mt artış gördük. Bu nedenle Türkiye’deki artışın aslında daha fazla olmasını beklerdim,” dedi. Singapurlu en az iki kaynak ise Güneydoğu Asya çelik piyasalarında navlunun bugün 3-5$/mt arttığını belirtti.
Başlıca hammadde piyasalarında da bu gelişmelerin etkisi hissediliyor. Kaynaklara göre demir cevheri fiyatları bugün navlunun etkisiyle yükseldi. %62 tenörlü toz cevher fiyatı 1,8$/mt artarak 106$/mt CFR seviyesine çıktı.
Bahsedilen gelişmelerin temel nedeni petrol fiyatlarındaki sert yükseliş oldu. Uluslararası referans olan Brent petrol fiyatı Pazartesi günü %12’nin üzerinde artışla varil başına 105$’a yükseldi. Petrol fiyatlarının en son 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından 100$’ın üzerine çıktığı bildiriliyor. Hafta sonu ve bugün Kuveyt, BAE, Irak ve Suudi Arabistan’da üretim kesintilerinin başladığı yönündeki açıklamalar fiyat artışını hızlandırdı. Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatlarda yaşanan ciddi aksaklıklar nedeniyle bu ülkelerdeki depolama tesislerinin dolduğu ve üretimin normal seviyede sürdürülemediği bildirildi. Brent petrol gün içinde kısa süreliğine 119$/varil seviyesine kadar yükseldi ancak daha sonra fiyatlar, G7 ülkelerinin stratejik petrol rezervlerinden tedarik yapacağına yönelik söylentilerin ardından bir miktar geriledi.
